somoniylar, qoraxoniylar va g‘aznaviylar davridagi etno-madaniy jarayonlar tahlili

DOC 19 pages 126.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 126.0 KB

File type DOC

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

mavzu-10.somoniylar, qoraxoniylar va g‘aznaviylar davridagi etno-madaniy jarayonlar tahlili reja: 1. somoniylar davrida ijtimoiy-siyosiy hayot 2. markaziy osiyoda turkiy davlatchilikning yangi bosqichi (qoraxoniylar saltanati) 3. markaziy osiyo xalqlari tarixida g‘aznaviylar saltanati 4. saljuqiylar saltanati 5. ix-xiii asr boshlarida xorazmshohlar saltanati 6. ix-xiii asrlarda oltoy va dashti qipchoq 7. ix-xiii asrlarda markaziy osiyoda etnik jarayonlar ix asrda markaziy osiyoda siyosiy hayot. xalifalikdan ajralib chiqish va mahalliy davlatchilikning tiklanishi: toxiriylar, somoniylar, g‘aznaviylar, qoraxoniylar, saljuqiylar, anushteginiylar-xorazmshohlar, tibet, oltoy, qozog‘iston va turmaniston hududlari. mavzuning manbashunosligi: al-mas’udiyning “kitob axbor ul-zamon va ajoyib ul-buldon” (“davr va xabarlarva mamlakatlarning ajoyibotlari haqida kitob”), istaxriyning “kitob masolik ul-mamolik” (“mamlakatlarga boriladigan yo‘llar haqida kitob”), ibn havqalning “kitob ul-masolik va-l mamolik” (“yo‘llar vamamlaktalar haqida kitob”) yoki (“kitob surat al-arz”) (“erning tasviri”), al muqaddasiyning “ahsan al-taqosim fi ma’rifat al-aqolim” (“iqlimlarni o‘rganish uchun eng yaxshi qo‘llanma”), utbiyning “tarixi yaminiy” (“yamin ud-davla tarixi”), as-saolibiyning “yatimat ad-dahr fi mahosim ahl ul-asr” (“asr ahlining fozillari haqida zamonining …

2 / 19

iy osiyoda siyosiy vaziyatni o‘rganish va tahlil qilish. xuroson va markaziy osiyo o‘lkalarining arab xalifaligi tasarrufidan chiqishi va mahalliy davlatchilikning tiklanishi. toxiriylar va somoniylar davlatlarining tarix sahnasiga chiqishi. g‘aznaviylar, markaziy osiyoda turkiy davlatchilikning yangi bosqichi. qoraxoniylar – turkiy davlatchilikning o‘ziga xos ko‘rinishi. o‘g‘uz xoqonligi. siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy ahvol. saljuqiylar: siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar. anushteginiylar-xorazmshohlar. siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar. qarluqlar: ularning umumturk etnik jarayonlaridagi o‘rni va davlatchiligi. qarluqlarning sharqiy turkistonda uyg‘urlar va jung‘orlar bilan, movarounnahr va farg‘onada arablar bilan harbiy to‘qnashuvlari. siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar. ix-xiii asr boshlarida tibet va oltoy aholisi. qozog‘iston: o‘g‘uzlar, qimoqlar, qipchoqlar davrida. turmaniston hududi aholisi. 1. markaziy osiyoda arab xalifaligi hukmronligining tugashi va mahalliy davlatchilikning tiklanishi (toxiriylar va safforiylar) reja. 1. toxiriylar sulolasining xokimiyatga kelishi 2. toxiriylar davlatidagi ijtimoiy-iktisodiy munosabatlar. 3. safforiylar davlatining paydo bo‘lishi. tayanch iboralar: tohiriylar, tohir ib husayn, amr ibn lays, g‘oziylar, somoniylar, safforiylar, ijtimoiy toifalar, xalq qo‘zg‘olonlari, yer egalari, suv va suvdan foydalanish, pul, soliqlar. markaziy …

3 / 19

rashid barmakiy a qaqshatqich zarba beradi. hokimiyat tepasiga barmakiylar o‘miga tohiriylar keladi. tohiriylar sulolasining asoschisi tohir ibn husayin xurosondagi hirot viloyatining bushang shahridan bo‘lib yirik oksuyak yer yegalaridan biri hisoblangan. 809- 813-yillarda tohir xorun ar-rashidning o‘g‘illari ma’mun bilan amin o‘rtasidagi kurashda ma’mun tomonida turib, unga bag‘dodni egallashda yordam berdi. ma’mun 813-yilda xalifa bo‘lganidan keyin tohir ibn husaynning xizmatlarini taqdirlab, uni 821-yilda xurosonga noib etib tayinlaydi. 822-yilda tohir vafotidan keyin xuroson noibligiga tohirning o‘g‘illari talx (822-828) va abdul abbos abdulloh (830-844) tayinlangan. shu bilan tohiriylar sulolasiga asos solinadi. 833-yili ma’mun vafot etgach, abdulla o‘zini xalifalikdan mustaqil deb e’lon qildi. u poytaxtni marvdan nishopurga ko‘chirdi. tohiriylar davlatiga tabariston, juijon, ray, kirmon, xuroson, movarounnahrning janubiy qismi kirgan. muhammad ibn tohir (862-873) davrida o‘g‘uz turklarining hujumiga qarshi farova (hozirgi qizilarvot yaqinida) va dehiston (mashhadi misriyon) qo‘rg‘onlari qurilib, tohiriylar davlati hududlari mustahkamlandi. buxoro atrofmi o‘rab turgan kampirak devori, samarqandda qiyomat devori va boshqa joylarda shu …

4 / 19

niylarga in’om tariqasida berilgan edi. shunday qilib, xurosonda tashkil topgan tohiriylar davlati xalifaga vassal hisoblansa-da, amalda mustaqil davlatga aylangan edi. biroq, tohiriylar davrida ham mehnatkash aholining ahvoli nihoyatda og‘ir bo‘lgan. ular mulk- dor dehqonlaming jabr-zulmidan, davlatning og‘ir soliqlaridan bezor edilar. shu sababli mamlakat- da ix asming 60-yillarida tohiriylarga qarshi xalq qo‘zg‘olonlari tez-tez ko‘tarilib turgan. bu xalq harakatlariga “g‘oziylar” boshchilik qildi. “g‘oziylar” asosan ko‘chmanchi qabilalar hujumini sababli toxarlami hind-evropa xalqlaridan biri deb hisoblab kelingan. aslida esa, toxarlarda mahkamachilik va ijtimoiy hayotda yozuv tili bevosita xalqning tili emas, balki yozuvi qabul qilingan xalq tilida, bu o‘rinda hind-evropa tillarining sharqiy tarmoqlaridan birida bo‘lgan. bu holni qadimgi turklar sug‘d yozuvi orqali sug‘d tilidan monumental maqsadlarda va mahkamachilikda, tanga zarblarida foydalangani misoliga qiyos qilish mumkin. yoki butun yevropa lotin yozuvini qabul qilgan o‘rta asrlarda din, fan, madaniyat, ba’zan ma’muriy til lotincha bo‘lgani kabi. nihoyat, arab yozuvi qabul qilingach, arab tili noarab islom dunyosida fan va …

5 / 19

undan o‘zi foydalanib qolishni maqsad qilgan edi. ammo bu to‘qnashuvda ismoil g‘alabani qo‘lga kiritdi va safforiylaming xurosondagi barcha yer-mulklari somoniylar davlatiga qo‘shib olindi. shunday qilib, somoniylar movarounnahr va xurosonda kuchli mustaqil davlatga asos soldilar. tohiriylar davlati amalda mustaqil, lekin rasman abbosiylar xalifaligiga qaram bo‘lgan. xuroson noibi bo‘lgan tohir ibn husayn nishopumi o‘z qarorogohiga aylantirib, mustaqil davlat tuzishga harakat qildi. xuroson noibligi hududi ancha keng bo‘lib, unga movarounnahr, xorazm, seyiston, ko‘histon, kirmon, kumis, tabariston va jurjon viloyatlari kirgan edi. har bir viloyat o‘z navbatida bir necha ma’muriy birliklarga kichik va katta tumanlarga bo‘lingan edi. movarounnahrda 30 dan oshiq ma’muriy birliklar tashkil qilingan. har bir ma’muriy birlikda qozi, pochta (barid) xizmati boshlig‘i, xiroj yig‘uvchisi va mu’avin boshlig‘i bo‘lgan. ular o‘z navbatida yirik ma’muriy birliklarning amaldorlariga bo‘ysunganlar. tohiriylar qo‘shin tuzilishiga ham alohida e’tibor berishgan. abdulloh ibn tohir o‘z hokimiyatini mustahkamlash maqsadida harbiy qo‘shinlari uchun nishopurda maxsus qo‘nimgoh (kazarma) qurdirgan. bu kazarma shadiyak deb …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "somoniylar, qoraxoniylar va g‘aznaviylar davridagi etno-madaniy jarayonlar tahlili"

mavzu-10.somoniylar, qoraxoniylar va g‘aznaviylar davridagi etno-madaniy jarayonlar tahlili reja: 1. somoniylar davrida ijtimoiy-siyosiy hayot 2. markaziy osiyoda turkiy davlatchilikning yangi bosqichi (qoraxoniylar saltanati) 3. markaziy osiyo xalqlari tarixida g‘aznaviylar saltanati 4. saljuqiylar saltanati 5. ix-xiii asr boshlarida xorazmshohlar saltanati 6. ix-xiii asrlarda oltoy va dashti qipchoq 7. ix-xiii asrlarda markaziy osiyoda etnik jarayonlar ix asrda markaziy osiyoda siyosiy hayot. xalifalikdan ajralib chiqish va mahalliy davlatchilikning tiklanishi: toxiriylar, somoniylar, g‘aznaviylar, qoraxoniylar, saljuqiylar, anushteginiylar-xorazmshohlar, tibet, oltoy, qozog‘iston va turmaniston hududlari. mavzuning manbashunosligi: al-mas’udiyning “kitob axbor ul-zamon va ajoyib ul-buld...

This file contains 19 pages in DOC format (126.0 KB). To download "somoniylar, qoraxoniylar va g‘aznaviylar davridagi etno-madaniy jarayonlar tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: somoniylar, qoraxoniylar va g‘a… DOC 19 pages Free download Telegram