qoraxoniylar va g‘aznaviylar davlatining tashkil topishi

DOC 56.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1444142317_61727.doc қорахонийлар ва ғазнавийлар давлатининг ташкил топиши режа: 1. qoraxoniylar davlatining tashkil topishi. 2. qoraxoniylar davlatida davlat boshqaruvi va xo’jalik hayoti. 3. qoraxoniylar davrida movarounnahrda ijtimoiy hayot va islom dini. 4. g’aznaviylar davlatining tashkil topishi. qoraxoniylar davlatiga x asr o’rtalarida sotuk bugroxon (915-955) tomonidan asos solindi. qoraxoniylar davlati yettisuv hududlarida qorluk davlati (756-940) o’rinda tashkil topdi va 942 yil sotuk bugrxon bolasogunni bosib olgach, yozini xoqon deb e’lon qildi. qoraxoniylar davlatiga yag’mo va chigil qabilalar ham birlashdilar. sotuk vaqtidayoq davlat ikki qismga bo’linib ketgan bo’lib, birining poytaxti bolasogun, ikkinchisining markazi dastlab taroz, keyinchalik koshgar bo’lgan va ularni xoqonlar yoshlariga asosan boshqarganlar. qoraxoniylar davlati kuchayib bordi va ayni vaqtda inqirozga uchray boshlagan somoniylarga qarshi xarbiy yurishlar uyushitirib, 996 yilda uni mag’lubiyatga uchratdi. 1001 yilda sulton maxmud g’aznaviy qoraxoniylar xoni nasr bilan shartnoma tuzib, amudaryoni qoraxoniylar va g’aznaviylar o’rtasidagi chegara etib belgiladi. shu tariqa qoraxoniylar davlati hududlari qoshg’ardan amudaryogacha cho’zilgan sharqiy turkistonning …

yilda qoraxoniylar taxtiga arslonxon o’tirdi (1102-1130) va saljuqiylardan yarim mustaqil siyosat yurita boshlaydi. arslonxon nisbatan norozilik oshgach, u xokimyatni o’g’li nasrga topshirdi, biroq nasr fitnachilar tomonidan o’ldirildi. arslonxon marvdan sulton sanjarni yordamga chaqirdi va bu imkoniyatdan foydalangan sanjar 1130 yilda samarqandni bosib oldi. xii asr boshlarida bolasogunni egallagan qoraxitoylar movarounnaxr ichki hududlariga xujum qilib kelib, 1138 yilda xo’jandni, 1141 yilda katvon cho’lida sulton sanjar va samarqand xukmdori maxmudning qo’shinlarini mag’lubiyatga uchratib, samarqand va buxoroni egalladilar. so’nggi qoraxoniylar qoraxitoylardan ozod bo’lgan bo’lsada, 1212 yilda ularning oxirgi xukmdori usmon muxammad xorazmshoh tomonidan o’ldirildi va davlat xorazmga qo’shib olindi. qoraxoniylar movarounnaxrni egallagach, bu yerda markazlashgan boshqaruv xokimyati o’rnini alohida mulk boshqaruvi tizimi egalladi. xar bir viloyat mahlum siyosiy mavqega ega xolda elikxonlar tomonidan boshqariladigan bo’ldi, davlatning oliy xukmdori xoqon, xonlar xoni yoki tamgachxon deb yuritilgan. yettisuvdan turib movarounnaxrni boshqarishning murakkabligi bu yerdagi samarqand elikxoni mavqeini kuchaytirib yuborgan. qoraxoniylar saroyida somoniylarda bo’lganidek bir qancha …

ng ijtimoiy tuzumdagi xukumronlik mavqeini yo’qotdi. qoraxoniylar davriga kelib, jamiyatning ijtimoiy bo’g’inlari quydagicha shakilga ega bo’ldi: eloqxon-xoqondan keyingi pog’onada turuvchi amaldor. u xoqon xonadoniga mansub bo’lib, viloyatning mulk soxibi xisoblangan: iqtidorlar-qoraxoniylar davlatining tayanch qatlami, martabalariga ko’ra bir-birlaridan farq qilganlar islom dinining peshvolari-imomlari, sayyidalar, shayxlar, sadrlar. xokimlar, raislar, muxtasiblar va xokazo. tariqchilar-ziroatchilarning turkcha nomi. xunarmandlar savdogarlar ko’chmanchilar-chorvadorlar. qoraxoniylar davrida oddiy xalq butun deb atalgan. soliq to’lovchi fuqaro raiyat, qabila boshliqlar bek, savdogarlar sart deb atalgan. xoqon, vaqf, jamoa mulklari qoraxoniylar tasarrufidagi asosiy yer-mulklar xisoblangan. qoraxoniylarda xuquqiy munosabatlar islom dini an’analariga asoslangan xolda yuritilgan va islom dini peshvolarining mavqei davlatda birmuncha yuqori bo’lgan. shuningdek, qoraxoniylar ko’chmanchi turkiyqabilalarga xos tartib-qoidalarga ham rioya etganlar manbalarda keltirilgan (nizomulmulk, ibn al asir va boshq). shunga qaramay, qoraxoniylar raxbarlari islom dini va shariatga amal qilish bilan o’z davlatlarining xuquqiy asoslarini saqlay olganlar, va unga qattiq rioya etganlar. xorazm davlati o’z mustaqilligiga g’aznaviylar va saljuqiylar xukmronligiga qarshi kurash …

munosabatlarda vositachilik qilish. -xukmdorni xalqaro aloqalar, rasmiy marosimlarda rasmiy tanishtirish, raiyat bilan munosabatlarda vositachilik qilish: -xukmdorga muntazam xamroxlik qilish, qo’shinga boshchilik qilish. vazirliklarda sadr, dastur, xojayi buzurg kabi unvonlar bo’lgan. xorazm vazirlari asosan xorazm, buxoro, nishopur, isfaxon, balx, xirotdan chiqqan shaxslardan tayinlangan. xorazmshohlar saroyida shuningdek, quydagi qator lavozimlar ham mavjud edi: -xojib ul-kabir yoki xojib ul-xos xukmdor shaxsi bilan bog’liq masalalar va ularga doimiy xamroxlik, eng zarur vazifalarni bajarish bilan shug’ullanganlar. -ustozdor-barcha xo’jalik ishlari bilan shug’ullanuvchi amaldor. -amir oxur-otxona boshlig’i lavozimi. -amir shikor-sultonning ov ishlari boshlig’i. -tashtdor, sharobdor, kissador, choshnigir, davotdor, farrosh, amir al-alam va boshqa unvonlar xorazmshohlar saroyi boshqaruv tizimini tashkil etgan. manbalarda keltirilishicha (muxammad bag’dodiy), xorazmda axolining turli qatlamlari va ular o’rtasidagi tafovutlar o’ziga xos shakillangan: sayyidlar–payg’ambar avlodi sanalib, katta xurmatga sazovor bo’lgan. imomlar va olimlar–ijtimoiy hayotda ancha ustunlikka ega bo’lgan va davlat ishlariga o’zlarining maslahatlari va yo’l–yo’riqlari bilan ta’sir etgan. -qozilar va hokimlar–xuquq va tartibot ishlarini nazorat …

ari g’aznaviylarni (demak, ularaning zamonini ham), asosan, salbiy tomondan ko’rsatishga intilib kelingan, desak mubolag’a bo’lmaydi. chunonchi, bu sulola asos topgan g’azna viloyati “isyonkor turk lashkarboshilari”ga boylik orttirish uchun qulay joy sifatida sharhlanib, o’z-o’zidan shu yerda kuchga kirgan va mazkur shahar (viloyat) nomila tanilgan g’aznaviylar sulolasi tarixi ham go’yo huddi shunday maqsad yo’lida yuzaga kelgan va faoliyat ko’rsatganday bayon etilgan. aslida esa tarixiy voqelik sabablari bir nechta. birinchidan, ismoil somoniydan keyin somoniylar orasidan har jihatdan yetuk, yuqori darajada siyosat yurg’iza oladigan arbob yetishib chiqqani yo’q. buning oqibatida somoniylar o’z ichki, ya’ni sulolaviy imkoniyatlaridan ko’ra ko’proq mavjud siyosiy muhit qonun-koidalariga bog’liq bo’lib qolganlar. siyosiy muhitni esa bu vaqtda nufuzli lashkarboshilarsiz tasavvur qilib bo’lmasdi. g’azna viloyatidagi, kuchlar siyosiy faolligining oshishi va borrib-borib alohida bir sulola darajasiga ko’tarilishi ham huddi shunday yirik lashkarboshila nomi bilan bog’liq bo’lganini biz quyida yaqqol ko’ramiz. ikkinchi, turkiston mintaqasida siyosiy taraqqiyotning o’ziga xos tomonlaridan biri-bu davrda xuddi madaniy hayotdagi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qoraxoniylar va g‘aznaviylar davlatining tashkil topishi"

1444142317_61727.doc қорахонийлар ва ғазнавийлар давлатининг ташкил топиши режа: 1. qoraxoniylar davlatining tashkil topishi. 2. qoraxoniylar davlatida davlat boshqaruvi va xo’jalik hayoti. 3. qoraxoniylar davrida movarounnahrda ijtimoiy hayot va islom dini. 4. g’aznaviylar davlatining tashkil topishi. qoraxoniylar davlatiga x asr o’rtalarida sotuk bugroxon (915-955) tomonidan asos solindi. qoraxoniylar davlati yettisuv hududlarida qorluk davlati (756-940) o’rinda tashkil topdi va 942 yil sotuk bugrxon bolasogunni bosib olgach, yozini xoqon deb e’lon qildi. qoraxoniylar davlatiga yag’mo va chigil qabilalar ham birlashdilar. sotuk vaqtidayoq davlat ikki qismga bo’linib ketgan bo’lib, birining poytaxti bolasogun, ikkinchisining markazi dastlab taroz, keyinchalik koshgar bo’lgan va ularni xoq...

DOC format, 56.0 KB. To download "qoraxoniylar va g‘aznaviylar davlatining tashkil topishi", click the Telegram button on the left.

Tags: qoraxoniylar va g‘aznaviylar da… DOC Free download Telegram