ilmiy tadqiqot metodologiyasi

DOCX 19 pages 89.1 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 89.1 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

variant №7 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 ilmiy tadqiqot 2 ilmiy yo'nalish 3 ilmiy muammo “elektron hukumat tizimini boshqarish” yo`nalishi 203-21 guruh. sharobidinov avazbek 1. ilmiy tadqiqot ilmiy tadqiqot-yangi bilimlarni ichlab chiqish jarayoni, bilish faoliyati turlaridan biri hisoblanadi. uning muhim xususiyatlari ob’yektivlik, ishonchlilik va aniqlikdir. ilmiy tadqiqotning ahamiyatli jihati ham shunda hisoblanadi. tadqiqot hamma zarur shartlarga amal qilib takrorlanganda hamisha birdek natija berishi va bahs etilayotgan masalani isbotlashi lozim. ilmiy tadqiqot bi-biri bilan uzviy bog’langan ikki qismdan iborat: tajriba va nazariya. bunda har bir tanlangan mavzu yuzasidan tadqiqot amalga oshirilganda avvalo uning nazariy qismi mukammal tayyorlanishi va u asosida kerakli tajriba o’tkazilishi kerak bo’ladi.ularning har ikkalasi to’liq bajarilgandagina tadqiqot ijobiy natijaga eltovchi haqiqiy ijod mahsuli bo’ladi. ilmiy tadqiqotning asosiy tarkibini tashkil etuvchi muhim komponentlar borki ularning qoidasiga ko’ra qo’llanilishi tadqiqotning ilmiyligi va natijaviyligini oshiradi. ularning birinchisi mavzuni tanlashdir. …

2 / 19

r. ularning alohida ta’rifiga to’xtaladigan bo’lsak, insonning maqsadli ilmiy faoliyati tadqiqot obyekti bo’yicha yangi bilimlarga yoki obyekt bo’yicha mavjud bilimlarni to’ldirishga erishishda anglab yetishni bilishning aniq usullaridan va ilmiy uskunalardan, mehnat vositalaridan foydalanishga tayanadi. ilmiy tadqiqot o’tkazishdan maqsad aniq va mavjud texnik yoki boshqa turdagi vositalardan unumli foydalanishga asoslanadi. ilmiy mehnat predmeti tadqiqotining faoliyati yo’naltirilgan tadqiqot obyekti va u haqidagi bugungacha bo’lgan bilimlardir. tadqiqot obyektiga moddiy dunyoning har qanday materiali, jarayonlar kiradi. ilmiy tadqiqot ishlarining ahamiyayli tomoni shundaki u muallifning ham hayoliy ham ilmiy va ijodiy qarashlarini to’la-to’kis ifodalab beradi. undan bahramand bo’lgan inson esa albatta qandaydir kerakli ma’lumotlga ega bo’ladi va amaliyotda qo’llash uchun zarur xulosa chiqaradi. jamiyatda ilmiy tadqiqotlar ko’lamini kengaytirish ko’plab rivojlanish va yuksalishga olib keladi. buning uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish esa juda sharafli va mas’uliyatli vazifa hisoblanadi. ilmiy tadqiqotlar o’zining turidan qat’iy nazar vazifasi o’zgarmaydi va ahamiyati yuksalishdan aslo to’xtamaydi. ilmiy mehnat vositalari tadqiqoti esa o’z …

3 / 19

sh) voqeliklar orasidagi bog‘liqliklarni ochib berish va yangi nazoratlar yaratishdir. undan asosiy ko’zlanadigan maqsad tadqiqot jarayonidagi yangiliklarning har tomonlama izchillik bilan o’rganilishi va mustahkamlanishini ta’minlashdir. masalan, sohalar bo’yicha ilmiy izlanishlarni mavjud bilimlar natijasida o’tkazish va yangiliklarni shakllantirishdir. amaliy tadqiqotlar texnika sohasida yangi ishlab chiqarish vositalarini,iste’mol mahsulotlarini va boshqalarni yaratish yoki mavjudlarini takomillashtirishga yo‘naltirilgan bo‘lib, uni maqsadi fundamental tadqiqotlarda to‘plangan ilmiy omillarni amaliy tadqiqotlar orqali o‘z o‘rniga qo‘yishdir. nazariyada olingan bilimlarni amaliyotda qo’llanilishida amaliy tadqiqot turi namoyon bo’ladi. ilmiy tadqiqotdan ham ko’zlangan maqsad o’zi shundaki, topilgan yangilik albatta amaliyotda qo’llanilish uchun foydali bo’lishi zarur. ishlanmalar yoki loyiha-konstruktorlik ishlari (lki) amaliy tadqiqotlar natijalarini (masalan texnika sohasida) texnik yechimlarni (mashina, qurilma, material, mahsulot) ishlab chiqarish texnologiyalarini tajriba nusxalarini yaratish va sinab ko‘rish, yangiliklarni takomillashtirishda foydalanishga qaratilgan ilmiy tadqiqotning yakuniy qismidir. ishlanmalar yuqoridagi turlarning yakuniy qismi desak bo’ladi. chunki u barcha jarayonlarni mantiqiy ravishda jamlovchisidir. ilmiy muammoni (masalani) umumiy yechimi bilan bog‘liq ilmiy izlanishlar …

4 / 19

a tadqiqot olib borilayotgan muammo yoki masalaga o‘xshash masalalarning yechimlarini texnik va nazariy usullari va vositalari, hamda turdosh sohalardagi tadqiqot natijalari haqida ma’lumotlar yig‘ish va tahlil etish kabi muhim ilmlar kiradi. shuni ta’kidlash lozimki, ma’lumotlar yig‘ish va ulardan masalani yechishda foydalanish tadqiqot ishlari tugagungacha ham davom etishi mumkinilmiy muammoni (masalani) yechishning birlamchi gipotezasini ilgari surish va asoslash aksariyat hollarda ilmiy tadqiqotning birinchi bosqichida belgilangan ilmiy masalalar va tadqiqot mavzusiga oid to‘plangan axborotlarning tahlili asosida shakllantiriladi. fundamental va amaliy tadqiqotlar quyidagi bosqichlardan iborat bo‘ladi:1-bosqich. tanlangan mavzuning dolzarbligini asoslash va ifoda etish: ya’ni inson olib borayotgan izlanishining asosiy maqsadini to’liq anglagan va boshqalarga ham tushuntira oladigan darajada tayyorgarlikka ega bo’lishi kerak . 2-bosqich. tadqiqotning maqsadi va vazifasini ifodalash: bunda esa manbalarga ahamiyat berish muhim hisoblanadi .zamon bilan hamnafas holda xorijiy va milliy manbalarni tanlab olish hamda maqsad sari yo’naltirish bosqichi desa ham bo’ladi. har bir tadqiqot ishlari mamlakatning sohalar bo’yicha rivojlanishi uchunxizmat …

5 / 19

klini oladi, fikrlash jarayonida hukmlar tuziladi, mulohaza yuritiladi. shu yo‘l bilan hosil bo‘lgan bilim insonning har qanday harakati yoki faoliyatini intellektual zaminini tashkil qiladi. hosil bo‘lgan bilim voqelikni inson ongida u yoki bu aniqlik darajada in’ikos etadi. bu yerda «voqelik» tushunchasi keng ma’noda olingan bo‘lib, moddiy, madaniy va ma’naviy olamlardagi xolatlar, jarayonlar va jabxalarni ifodalaydi. shunday qilib, bilish inson faoliyatini tarkibiy qismi bo‘lib, tushunchalar, g‘oyalar va nazariyalar ishlab chiqish orqali voqelikni ongda in’ikos etish jarayonini bildiradi. soha va faoliyatni xususiyatiga qarab, bilish mifologik, diniy, badiiy, falsafiy, maxsus ilmiy va boshqa turlarga bo‘linadi. tabiiyki-ki, murakkab faoliyatni amalga oshirish uchun maxsus bilim kerak. shunga muvofiq bilish jarayoni ham murakkablashadi. bunday bilish o‘rganilayotgan va uzlashtirilayotgan ob’ektning har tomonlama va chuqur in’ikosini (tasvirini, modelini) beradi. aniqlik, chuqur va har tomonlama asoslanganlik mezonlaridan kelib chiqadigan bo‘lsak, ixtisoslashmagan va ixtisoslashgan bilishni farqlash mumkin. 1. ixtisoslashmagan bilish asosan kundalik hayot va muloqot ehtiyojlarini qondiradi, aniqlik va mantiqan …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy tadqiqot metodologiyasi"

variant №7 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 ilmiy tadqiqot 2 ilmiy yo'nalish 3 ilmiy muammo “elektron hukumat tizimini boshqarish” yo`nalishi 203-21 guruh. sharobidinov avazbek 1. ilmiy tadqiqot ilmiy tadqiqot-yangi bilimlarni ichlab chiqish jarayoni, bilish faoliyati turlaridan biri hisoblanadi. uning muhim xususiyatlari ob’yektivlik, ishonchlilik va aniqlikdir. ilmiy tadqiqotning ahamiyatli jihati ham shunda hisoblanadi. tadqiqot hamma zarur shartlarga amal qilib takrorlanganda hamisha birdek natija berishi va bahs etilayotgan masalani isbotlashi lozim. ilmiy tadqiqot bi-biri bilan uzviy bog’langan ikki qismdan iborat: tajriba va nazariya. bunda har ...

This file contains 19 pages in DOCX format (89.1 KB). To download "ilmiy tadqiqot metodologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy tadqiqot metodologiyasi DOCX 19 pages Free download Telegram