ilmiy tadqiqot metodologiyasi

DOCX 6 pages 20.6 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.6 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

variant №2 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 fanning asosiy maqsadi 2 faraz 3 fanning asosiy tushunchalari kafedra majlisining qarori bilan tasdiqlangan kafedra mudiri a.sh. muxamadiev tuzuvchi: prof.beknazarova s.s. 203-21 guruh magistranti abduraxmanova shaxlo 1. “ilmiy tadqiqot metodologiyasi” fanining asosiy maqsadi ilmiy tadqiqot dasturini tuzish va unda nazariya va amaliyot birligiga rioya qilish malakalarini shakllantirish, shuningdek ilmiy ijodkorlik mohiyatini faol tarzda anglash va magistrantlarda ilmiy ijodkorlik malakasini shakllantirishdan iborat. fanning bosh vazifasi esa ilmiy tadqiqot ishini tayvorlashda ilmiy izlanish, ilmiy dalillaming rolini anglash, bilimdan asosiy metodologik vosita sifatida foydalanishdan iborat. tadqiqot olib birish qoida va usullarini bilish fanda samarali ijod qilish imkoniyatini beradi. murakkab ilmiy muammolar bilan shug‘ullanishga kirishgan yosh kuchlarda tadqiqotchilik malakasi hali yetarli bo‘lmaydi. shu bois, ilmiy tadqiqot metodologiyasida ishlab chiqilgan qoidalar, tamoyillar va uslubiy tavsiyalarni o‘rganish ilmiy muammoni to‘g‘ri qo‘yish, uni hal qilishga qaratilgan yondashuv va …

2 / 6

ida aniq tasavvurga ega bo‘lish o‘rtasida ma’lum bog‘lanish mavjud. fan predmeti aslida unda ko‘rib chiqiladigan masalalarni umumlashtirib, qisqa shaklga keltirilgan ta’rifdir. ilmiy tadqiqot metodologiyasi quyidagi masalalar bilan shug‘ullanadi: - ilmiy bilim qanday hosil bo‘ladi? - tadqiqot nima? - axborot va faktlar bilan ishlash qanday amalga oshiriladi? - bilimni aniq va ishonchli bo‘lishi nimalarga bog‘liq? - usul nima? - usuldan foydalanish va uni yangilash qanday tarzda amalga oshiriladi? - tadqiqotning samaradorligi nima bilan belgilanadi? - tadqiqot natijalarini rasmiylashtirish qoidalari va boshqalar. 2. olimlar ilmiy natija (ijobiy yoki salbiy)ga erishish vositasi sifatidagi daliliy materiallarga yetarlicha ega bo‘lmagan hollarda faraz (gipoteza)dan foydalanadilar. faraz ilmiy taxmin bo‘lib, tajribada tekshirishni talab etadi va nazariy jihatdan ishonchli ilmiy nazariya bo‘lish uchun asoslanishi lozim. biz muammoga duch kelishimiz hamon miyamiz uni hal qilish usullarini qurishga – farazlarni kashf qilishga kirishiladi. faraz (gipoteza) (qadimgi grek tilidan - asos, taxmin) — oldindan o’rganilgan faktlar, hodisalar, jarayonlarning muayyan majmuiga asoslangan, …

3 / 6

oni hal etish usullari va natijalari haqidagi taxminning mavjudligi · mantiqan zid kelmasligi · natijaga yo’naltirilganligi gipoteza atamasi kelib chiqishi yunoncha bo'lib, u "gipoteza" dan kelib chiqadi, bu taxminni anglatadi, u o'z navbatida gipo: past va tezisdan: xulosadan kelib chiqadi. uning etimologiyasiga ko'ra, gipoteza aniq bir tushunchadir, u qo'llab-quvvatlash vazifasini o'taydigan muayyan holatlarga asoslangan. bu tadqiqotchiga yoki olimga haqiqatni topishda yordam beradigan taxminiy tushuntirish. gipoteza o'zgaruvchilar o'rtasidagi munosabatlarni o'rnatishga imkon beradi va shu bilan nima uchun sodir bo'lishini tushuntiradi. ular tergov uchun juda muhimdir, chunki ulardan har doim etarli darajada nazariy asosga asoslangan yangi nazariyalar paydo bo'lishi mumkin. gipotezalar shuni ko'rsatadiki, yangi narsaga erishish uchun mavjud bo'lgan narsadan boshlash kerak. ilmiy faraz gipoteza kuzatishlarga asoslanib o'qitilgan taxmindir. bu sabab va ta'sirni bashorat qilish. odatda, gipotezani tajriba yoki ko'proq kuzatuv orqali qo'llab-quvvatlash yoki rad etish mumkin. gipoteza rad etilishi mumkin, ammo haqiqat isbotlanmagan. gipotezasi misoli: agar siz turli xil kir yuvish …

4 / 6

ilishga qaratilgan. faoliyat sifatida fan maqsadlarni belgilash, qarorlar qabul qilish, yo 7 tanlash, o ‘z manfaatlarini ko ‘zlash, mas 'uliyatni tan olish maydonida amal qiladi. v.i.vemadskiy fanning aynan faoliyat sifatidagi talqinini alohida qayd etgan edi: «fanning mazmuni ilmiy nazariyalar, gipotezalar, modeller bo‘lib, u yaratuvchi dunyoning manzarasi bilan cheklanmaydi, uning negizi asosari ilmiy omillar va ulaming empirik xulosalaridan tashkil topadi, tirik odamlaming ilmiy ishi uning asosiy jonli mazmunini tashkil etadi»1. faoliyat sifatidagi fan obyektivlik, aniqlik, haqiqiylik mezonlariga javob beruvchi bilimlar tizimi sifatida amal qiluvchi ilmiy bilim o ‘ziga erkinlik hududini ta ’minlashga, mafkuraviy va siyosiy yo ‘nalishlarga nisbatan betaraf bo ‘lishga harakat qiladi. olimlar o‘z umrini baxshida etuvchi haqiqat yo‘lidagi izlanishlar hamma narsadan ustun turadi, fanning bosh omili va asosiy boyligi hisoblanadi. fanning uchinchi - institutsional talqini uning ijtimoiy tabiatiga urg‘u beradi va uning borlig‘ini ijtimoiy ong shakli sifatida moddiylashtiradi. umuman olganda, fanning institutsional ko‘rinishi bilan ijtimoiy ongning boshqa shakllari: din, …

5 / 6

esa bu kafedralar, boiimlarda ishlayotgan olimlar, xodimlar boiib, ularga odamlaming tipik ko‘rinishiga xos boigan barcha fazilatlar va illatlar xosdir. shu bois, jamoa sifatidagi fanda haqiqiy fan fidoiylari bilan bir qatorda munofiqlar, fikr o‘g‘rilari va amalparastlar ham faoliyat yuritadi. j.bemal fan tushunchasiga amalda ta’rif berish mumkin emasligini qayd etib, fanning mohiyatiga yaqinlashish imkonini beruvchi yoilam i belgilaydi. uning fikricha fan: 1) institut; 2) metod; 3) ilmiy an’analaming shakllanishi; 4) ishlab chiqarishning rivojlanish omili; 5) e’tiqodlar va insonning dunyoga munosabatini shakllantiruvchi eng kuchli omil sifatida namoyon boiadi1. «etimologik lug‘at»da fanga «tabiiy hodisalami kuzatish, tasniflash, tavsiflash, tajribada sinash va nazariy tushuntirish taomillarini ko‘rsatish vositasi» deb ta’rif berilgan2. bu ta’rif asosan amaliy xususiyat kasb etadi. e.agatstsi fan «obyektlar haqidagi fikr-mulohazalaming oddiy majmui sifatida emas, balki obyektlaming muayyan sohasi haqidagi nazariya sifatida» qaralishi lozimligini qayd etadi3. bu ta’rifda ilmiy va oddiy bilimni farqlashga da’vo, fan obyektni o‘rganishni uni nazariy tahlil qilish darajasiga etkazgan taqdirdagina to‘laqonli …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy tadqiqot metodologiyasi"

variant №2 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 fanning asosiy maqsadi 2 faraz 3 fanning asosiy tushunchalari kafedra majlisining qarori bilan tasdiqlangan kafedra mudiri a.sh. muxamadiev tuzuvchi: prof.beknazarova s.s. 203-21 guruh magistranti abduraxmanova shaxlo 1. “ilmiy tadqiqot metodologiyasi” fanining asosiy maqsadi ilmiy tadqiqot dasturini tuzish va unda nazariya va amaliyot birligiga rioya qilish malakalarini shakllantirish, shuningdek ilmiy ijodkorlik mohiyatini faol tarzda anglash va magistrantlarda ilmiy ijodkorlik malakasini shakllantirishdan iborat. fanning bosh vazifasi esa ilmiy tadqiqot ishini tayvorlashda ilmiy izlanish, ilmiy dalillaming...

This file contains 6 pages in DOCX format (20.6 KB). To download "ilmiy tadqiqot metodologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy tadqiqot metodologiyasi DOCX 6 pages Free download Telegram