ilmiy tadqiqot metodologiyasi

DOCX 5 pages 27.6 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.6 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti internet ashyolari fakulteti 217-guruh talabasi sayfitdinov shoxzot variant №7 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 ilmiy tadqiqot 2 ilmiy yo'nalish 3 ilmiy muammo kafedra majlisining qarori bilan tasdiqlangan kafedra mudiri a.sh. muxamadiev tuzuvchi: prof.beknazarova s.s. 1) ilmiy tadqiqot - yangi bilimlarni ishlab chiqish jarayoni, bilish faoliyati turlaridan biri. unga obʼyektivlik, ishonchlilik, aniklik xos. ilmiy tadqiqot hamma shartlarga amal qilib takrorlanganda hamisha birdek natija beri-shi, bahs etilayotgan masalani isbotlashi lozim. ilmiy tadqiqot bir-biri bilan boglangan ikki kiyem — tajriba va na-zariyadan iborat. ilmiy tadqiqotning asosiy komponentlari: mavzuni belgilash, mavjud axborotni, tadqiqot sohasidagi shartsharoit va metodlarni, ilmiy farazlarni oldindan taxlil etish, tajriba oʻtkazish, olingan natijalarni taxlil etish va umumlashtirish, kelib chiqqan farazlarni olingan dalillar asosida tekshirish, yangi fakt va qonunlarni ifodalab berish, ilmiy bashorat yuritish. ilmiy tadqiqotlarni fundamen-tal va amaliy, miqdoriy va sifatiy, noyob …

2 / 5

k bilim darajasini (qatlamini) tashkil qiladi. usul qanday hosil bo‘ladi? usul biron-bir aniqlangan qonuniyatni tadqiqot tamoyiliga aylanishidan, bir hodisaning qiymati, xossasi yoki doimiyligini (masalan, plank doimiyligi) boshqa ob’ektni o‘rganishga nisbatan qo‘llashdan, tafakkurning tahlil qilish va umumlashtirish hislatini mantiqiy qoida sifatida foydalanishdan kelib chiqadi. tadqiqot yo‘li, vositasi va usul masalalarini qo‘yish va hal qilish ishlab chiqiladigan va qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan yondashuv va usulni samaradorligini aniqlash imkoniyatini beradi. busiz fanda aniq va asoslangan natijaga erishib bo‘lmaydi. metodologik fikrlash va uslubiy aniqlik bo‘lmasa, bunday holda izlanishda behuda, xaotik, samarasiz xatti-harakatlar ulushi ko‘payadi. shu bois, fanga jiddiy, aniq maqsad bilan qadam quygan kishi tadqiqot olib borish shakllari, vositalari, yo‘llari va metodlari haqida mumkin qadar aniq tasavvurga ega bo‘lishi, tadqiqot usulini ishlab chiqishi yoki tashkil qilishi, undan oqilona foydalana bilishi lozim. faqat shundagina tadqiqotchilik faoliyati izchil, oqilonalik, tejamkorlik va samarali bo‘lish hislatlariga ega bo‘ladi, izlanish esa kashfiyot yoki ixtiro bilan yakunlanadi. tadqiqot turlari: 1. fundamental …

3 / 5

ning mumkin bo'lgan maksimal (yoki optimal) muhim parametrlarini qamrab olishga intilishadi. 6. bir faktorli yoki analitik tadqiqotlar, tadqiqotchining fikricha, haqiqatning bir, eng muhimini aniqlashga qaratilgan. 2) ilmiy yo‘nalish. hozirgi zamon fan murakkab tizimlar, unsurlar va ko‘p bosqichli faoliyat turlari kompleksini tashkil qilib, uning yadrosi bo‘lgan ilmiy tadqiqotni o‘zi ham bir qator strukturaviy epistemologik (bilishga doir) birliklarga bo‘linadi. xususan, ilmiy tadqiqotda yo‘nalish, maqsadli dasturiy izlanish kompleksi, muammo va mavzuni farqlaydilar. ilmiy yo‘nalish fannnig ma’lum tarmog‘ida ilmiy jamoa tomonidan olib borilayotgan, biron-bir yirik fundamental yoki nazariy-texnologik muammoni xal etishga bag‘ishlangan ilmiy tadqiqot sohasidir. fanda sohaviy bo‘linish nisbatan mustaqil ilmiy izlanish tarmoqlarini hosil bo‘lishiga olib keladi. masalan psixologiyada umumiy psixologiya, amaliy psixologiya, muxandislik psixologiyasi, yoshlar psixologiyasi va boshqalar. fanning tarmoqlarga bo‘linishi asosida tadqiqot predmeti doirasidagi yangi o‘rganilmagan masalalarni kiritish, olingan natijalarni esa amaliyotga keng tatbiq qilish zaruriyati yotadi. fan tarmoqlarida kadrlar, ilmiy va texnologik imkoniyatlar birlashtiriladi, yig‘ilgan potensial shaxobchalanib borayotgan ilmiy yo‘nalishlarni rivojlantirish …

4 / 5

shtirilgan tarmoqlararo nazariy va ilmiy – texnologik tadqiqotlar, tavsiyalar va amaliy choralar tizimidir. murakkab ijtimoiy va ilmiy muammolarni hal qilish maqsadida turli sohalarda ishlaydigan mutaxassislar ishtirokida kompleks tadqiqot dasturi ishlab chiqiladi, uni amalga oshirishda bir qancha ilmiy muassasalar va jamoalar jalb qilinadi. xususan, biron – bir shahardagi ekologik vaziyatni har tomonlama tadqiq qilish va zarur tadbir-choralarni rejalashtirish, shahar transporti va kommunikatsiyasi tizimini takomillashtirish, mintaqaviy ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish rejasini ishlab chiqish kabi masalalar va tadbirlar tizimi tarmoqlararo tadqiqot dasturi turkumiga kiradi. 3) ilmiy muammo-izlanishning katta sohasini qamrab olgan va samarali istiqbolga ega bo‘lgan murakkab masaladir. muammoni qo‘yishda quyidagi savolga javob berish kerak: «nimani o‘rganish kerak, nima tadqiq qilinmagan?». javob berish jarayonida bizda ma’lum bilim hosil bo‘ladi. demak, muammo biz bilmagan narsa haqidagi bilim, bilish shakli ekan. tavsiflangan ilmiy muammo tadqiqotni maqsad tomon yo‘naltiradi. muammoni muammoli vaziyat vujudga keltiradi. vaziyat shundan iboratki, tadqiqot davomida oldin ma’lum bo‘lmagan xodisa haqida axborot (fakt) olinadi, lekin …

5 / 5

salani ajratib olish, tadqiqot predmeti bo‘yicha ham o‘rganlmagan masalalarni aniqlash, kutilayotgan natija va izlanish istiqbolini belgilab olishdan iboratdir. muammoni tavsiflashda bir qator me’yoriy talablarga rioya qilinadi. shakliy (stilistik) me’yorlar: - qaytarish va tavtologiyalarga yo‘l qo‘ymaslik, ko‘p ma’noli atamalarni ishlatmaslik; -shartli belgilar birligini saqlash; -nostandart belgi va birliklarni ishlatmaslik. muammo mazmuniga oid me’yorlar: -hukm va mulohazalarni chin bo‘lishi; -muammoni aniq va ravshan ifodalash; -muammodan masala va savollarni keltirib chiqarishda izchillik talabiga rioya qilish; -tatbiq qilinayotgan vositalar va usullarni tadqiqot maqsadi va natijasiga mos kelishi. qayd etilgan me’yoriy talablarga rioya qilgan holda ilmiy muammoni tavsiflash, matnda bayon qilish uning sifat ko‘rsatkichlari va ahamiyatini oshiradi, mantiqiy va nazariy asoslanganlik darajasini ko‘taradi. yana bir muhim metodologik masala muammoni ishlanganlik darajasini aniqlashdir. ayrim ma’lumotlarga ko‘ra ixtiro qilinganlik haqida yuborilgan talabnomalarni 40-50% u yoki bu darajada hal qilingan masalalarni takrorlaydilar. fanda yakka tartibda ishlaydigan tadqiqotchilar orasida ishlangan mavzuni tanlab, takrorlash hodisasiga yo‘l qo‘yadigan izlanuvchilar oz emas. …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy tadqiqot metodologiyasi"

muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti internet ashyolari fakulteti 217-guruh talabasi sayfitdinov shoxzot variant №7 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 ilmiy tadqiqot 2 ilmiy yo'nalish 3 ilmiy muammo kafedra majlisining qarori bilan tasdiqlangan kafedra mudiri a.sh. muxamadiev tuzuvchi: prof.beknazarova s.s. 1) ilmiy tadqiqot - yangi bilimlarni ishlab chiqish jarayoni, bilish faoliyati turlaridan biri. unga obʼyektivlik, ishonchlilik, aniklik xos. ilmiy tadqiqot hamma shartlarga amal qilib takrorlanganda hamisha birdek natija beri-shi, bahs etilayotgan masalani isbotlashi lozim. ilmiy tadqiqot bir-biri bilan boglanga...

This file contains 5 pages in DOCX format (27.6 KB). To download "ilmiy tadqiqot metodologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy tadqiqot metodologiyasi DOCX 5 pages Free download Telegram