ilmiy tadqiqot metodologiyasi

DOCX 7 pages 21.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.3 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

muhammada al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti axborot xavfsizligi yo’nalishi 703-21 guruh talabasi abdusalomov jasurning ilmiy tadqiqot metodologiyasi fanidan yakuniy nazorat ishi variant №3 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 fanning asosiy tushunchalari 2 ilmiy nazariyaning strukturasi 3 metod va metodologiya kafedra majlisining qarori bilan tasdiqlangan kafedra mudiri a.sh. muxamadiev tuzuvchi: prof.beknazarova s.s. javoblar 1. tadqiqot olib birish qoida va usullarini bilish fanda samarali ijod qilish imkoniyatini beradi. murakkab ilmiy muammolar bilan shug‘ullanishga kirishgan yosh kuchlarda tadqiqotchilik malakasi hali yetarli bo‘lmaydi. shu bois, ilmiy tadqiqot metodologiyasida ishlab chiqilgan qoidalar, tamoyillar va uslubiy tavsiyalarni o‘rganish ilmiy muammoni to‘g‘ri qo‘yish, uni hal qilishga qaratilgan yondashuv va variantlarni oqilona tanlash yo‘llarini ko‘rsatadi. shu holatdan kelib chiqib, mazkur fan maqsadini quyidagicha belgilash mumkin: - ilmiy ijod qilish, yangi bilimga erishish yo‘llari va usullari; - ilmiy axborotni izlash va qayta ishlash; - ilmiy muammoni …

2 / 7

- tadqiqot nima? - axborot va faktlar bilan ishlash qanday amalga oshiriladi? - bilimni aniq va ishonchli bo‘lishi nimalarga bog‘liq? - usul nima? - usuldan foydalanish va uni yangilash qanday tarzda amalga oshiriladi? - tadqiqotning samaradorligi nima bilan belgilanadi? - tadqiqot natijalarini rasmiylashtirish qoidalari va boshqalar. qayd etilgan savollarni umumlashtirsak fan predmeti kelib chiqadi. demak, «ilmiy tadqiqot metodologiyasi» - bu ilmiy bilish mexanizmlari, tadqiqot vositalari va usullari, axborot bilan ishlash va olingan natijalarni rasmiylashtirish, amaliyotga joriy qilish yo‘llari va qoidalarini o‘rganadigan fandir. «ilmiy tadqiqot metodologiyasi» fani oldiga quyilgan maqsaddan konkret vazifalar kelib chiqadi. bular quyidagilardan iboratdir: 1.magistrantlar va yosh olimlarda nazariy va tajribaviy tadqiqot o‘tkazish malakasini shakllantirish; 2.tadqiqotda axborot va faktlar bilan ishlash texnologiyasini o‘zlashtirish; 3.ilmiy tadqiqotni tashkil qilish, uni amalga oshirish rejalari va bosqichlarini ishlab chiqishni o‘rganish; 4.magistrantlarning intellektual va ijodiy qobiliyatlarini o‘stirish yo‘llarini bilib olish; 5.ilmiy ijod qilish yo‘llari va mexanizmlarini o‘rganish; 6.ilmiy tadqiqot olib borish sharti bo‘lgan …

3 / 7

radorligi ortib boradi. ilmiy tadqiqotning sifati va natijasi izlanishda qo‘llaniladigan vosita va usullarga bog‘liq. shu bois, fanda tadqiqot vositalari, texnologiyasi va usullariga e’tibor har doim katta bo‘lgan. o‘rganilayotgan ob’ekt qanchalik murakkab bo‘lsa, uning xossalari va qonuniyatlarini ochish uchun qanday vosita, asos yoki usulni ishlatish masalasi dastlab hal qilinishi kerak bo‘lgan metodologik muammoga aylanadi. mazkur muammo xususida mulohaza yuritish metodologiyani, ya’ni, metodologik bilim darajasini (qatlamini) tashkil qiladi. 2. nazariya, gipotezadan farqli o'laroq, ehtimol emas, balki ishonchli bilimdir. ilmiy nazariya - bu ma'lum bir hodisalarni tavsiflovchi va tushuntiradigan, ilgari surilgan barcha qoidalar uchun asos beradigan va bu sohada kashf etilgan qonuniyatlarni yagona asosga tushiradigan bilimlar tizimidir. masalan, nisbiylik nazariyasi, kvant nazariyasi, davlat va huquq nazariyasi va boshqalar. nazariy tadqiqotlarning maqsadlari va umuman yo'llari haqida gapirar ekan, a.eynshteyn nazariya ikki maqsadga intilishini ta'kidladi: 1. agar iloji bo'lsa, barcha hodisalarni o'zaro bog'liqligi (to'liqligi) bilan qoplash. 2. bunga erishish uchun iloji boricha mantiqiy ravishda o'zaro …

4 / 7

arida chegirma hal qiluvchi ahamiyatga ega. matematik nazariyalarni qurishda aksiomatik va gipotetik-deduktiv usullar bilan bir qatorda rasmiylashtirishda ham dominant rol o'ynaydi. ko'pgina matematik nazariyalar bir nechta asosiy yoki generativ mavhum tuzilmalarning birikishi, sintezidan kelib chiqadi. eksperimental (empirik) fanlarning nazariyalari - fizika, kimyo, biologiya, sotsiologiya, tarix va boshqalar - o'rganilayotgan hodisalarning mohiyatiga chuqur kirib borishi bo'yicha ikkita katta sinfga bo'linishi mumkin: fenomenologik va fenomenologik. fenomenologik (empirik) nazariyalar tajribada kuzatiladigan narsalar va jarayonlarning xususiyatlari va o'lchamlarini tavsiflaydi, lekin ularning ichki mexanizmlariga chuqur kirib bormaydi (masalan, geometrik optika, termodinamika, ko'plab pedagogik, psixologik va sotsiologik nazariyalar va boshqalar). bunday nazariyalar o'rganilayotgan hodisalarning mohiyatini tahlil qilmaydi va shu sababli murakkab mavhum ob'ektlardan foydalanmaydi, garchi ma'lum darajada ular hodisalarning o'rganilayotgan sohasini ba'zi bir idealizatsiyasini sxemalashtiradi va quradi. fenomenologik nazariyalar, avvalambor, ular bilan bog'liq faktlarni tartibga solish va birlamchi umumlashtirish muammosini hal qiladi. ular oddiy tabiiy tillarda tegishli bilim sohasining maxsus terminologiyasidan foydalangan holda tuzilgan va asosan …

5 / 7

yoki metod nazariyasi. hozirgi davrda metodologiya faqat ilmiy bilish sohasi bilan cheklanishi mumkin emasligi ayon bo‘ldi va y albatta, bilish chegarasidan chiqishi va o‘z sohasida amaliyotda ham qo‘llanishi zarur. bunda bilish va amaliyotning uzviy aloqadorligiga e'tibor qaratmoq kerak. metodologiya faqat metodlarni emas, balki tadqiqotni ta'minlovchi boshqa vositalarni ham o‘rganadi. tamoyil, qoida va ko‘rsatmalar, shuningdek, kategoriya hamda tushunchalar mana shunday vositalar jumlasiga kiradi. nomuvoziy, beqaror dunyo sharoitlarida voqyelikni metodologik o‘zlashtirishning o‘ziga xos vositalarini ajratish fan rivojlanishining «postnoklassik», deb nomlangan hozirgi bosqichida ancha dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.fan metodologiyasi uning strukturasi, taraqqiyoti, ilmiy tadqiqot vositalari va usullari, uning natijalarini asoslash yo‘llari, bilimni tajribaga tatbiq qilish mexanizmlari va shakllarini o‘rganadi. shuningdek, metodologiya metodlar yig‘indisi va faoliyat turi haqidagi ta'limotdir. metod u yoki bu shaklda ma'lum qoida, tartib, usul, harakat va bilim mezonlarining yig‘indisi hamdir. u tamoyillar, talablar tizimi bo‘lib, sub'ektni aniq vazifani bajarishga, faoliyatning shu sohasida ma'lum natijalarga erishish sari yo‘naltiradi. metodning asosiy vazifasi …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy tadqiqot metodologiyasi"

muhammada al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti axborot xavfsizligi yo’nalishi 703-21 guruh talabasi abdusalomov jasurning ilmiy tadqiqot metodologiyasi fanidan yakuniy nazorat ishi variant №3 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 fanning asosiy tushunchalari 2 ilmiy nazariyaning strukturasi 3 metod va metodologiya kafedra majlisining qarori bilan tasdiqlangan kafedra mudiri a.sh. muxamadiev tuzuvchi: prof.beknazarova s.s. javoblar 1. tadqiqot olib birish qoida va usullarini bilish fanda samarali ijod qilish imkoniyatini beradi. murakkab ilmiy muammolar bilan shug‘ullanishga kirishgan yosh kuchlarda tadqiqotchilik malakasi hali y...

This file contains 7 pages in DOCX format (21.3 KB). To download "ilmiy tadqiqot metodologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy tadqiqot metodologiyasi DOCX 7 pages Free download Telegram