ilmiy tadqiqot metodologiyasi

DOCX 16 pages 34.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

variant №9 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 fakt ilmiy tadkikotning zarur elementi sifatida 2 nazariya 3 epistemologiya kafedra majlisining qarori bilan tasdiqlangan kafedra mudiri a.sh. muxamadiev tuzuvchi: prof.beknazarova s.s. 203-21-guruh talabasi madaminov shokirjon qaxramon o‘g‘li 1. fakt ilmiy tadkikotning zarur elementi sifatida fanning xar qaysi sohasida ilmiy bilish va ijodning maksadi xaqiqatning tagiga yetish, ilmiy tadqiqot ob'ektining moxiyati, sifati va xossalari haqida haqqoniy va sifatli axborot olishdan iborat. ilmiy ijod metodologiyasi yangi, haqqoniy (ya'ni to‘g‘ri, mantiqan ziddiyatsiz) ilmiy bilim olishning shart sharoitlari va usullarini ko‘rib chiqadi. fan metodologiyasi va epistemologiyasining maqsadi fanda ilmiy ijod, bilishning falsafiy mantiqiy apparatini ishlab chi qishdan iborat.murakkab, dialektik jihatdan ziddiyatli, ammo juda qiziqarli, ba'zan hatto dramatik va fojiali ilmiy ijod jarayoni yagona, alohida va umumiy, sabab va oqibat, mohiyat va hodisa, zaruriyat va tasodif, kism va butun, ichki va tashqi va hokazolarni tadqiq …

2 / 16

fizikada eksperimental moslamada «faktlar yoki hodisalar»ning tayyorlanishi, ilmiy fakt ilmiy tadvdiqot mahsuli bo‘lgani holda, imkon qadar ko‘proq ma'noli axborot yukiga ega bo‘lishi, olimlarning ijodiy izlanishlarida yo‘lchi yulduz bo‘lib xizmat qilishi uchun maxsusshart sharoitlar yaratish haqida ko‘p gapirilmoqda. “fakt” atamasi lotincha «faktum» so‘zidan kelib chikkan bo‘lib, «amalga oshirilgan», «sodir etilgan» degan ma'noni bildiradi. binobarin,(ilmiy bilishda fakt deganda real amalga oshgan, o‘zining mavjud borlig‘ini ro‘yobga chikargan ayrim hodisani nazarda tutish o‘rinli bo‘ladi. avvalambor, empirik, tajriba o‘tkazish yo‘li bilan, ya'ni kuzatish va uning natijalarini tavsiflash orqali olingan qoidalar ilmiy fakt hisoblanadi. ilmiy bilim, ilmiy ijod real faktlar ga asoslanadi, bunda faktlarning o‘zi to‘g‘ri va tulik bo‘lishi kerak. ilmiy fakt bu ob'ektiv xakkoniy deb isbotlangan va qaysi bilim tizimiga kiritilganidan kat'i nazar, o‘zining bu mazmunini yo‘qotmaydigan faktdir. binobarin, bir variantlilik va ob'ektivlik ilmiy faktning muhim xossasidir. faktlar to‘plash ilmiy izlanishning muxim qismidir, ammo faktlar olinishi bilan ilmiy bilishning ijodiy, evristik kismi fakat boshlanadi. yangi …

3 / 16

m va faktlarni tavsiflash asosida fan ilgari unga ma'lum bo‘lmagan, olingan faktlar natijasida ilmiy bilim arsenalidan urin olgan yangi bilimni tushuntirish va asoslashga o‘tadi. ilmiy faktlarni tushuntirish, asoslash, talk.in qilish asosida mazkur faktlarni tushunish, anglab yetish sodir bo‘ladi. bu yerda gegel' o‘zining «mantiq fani» asarida qayd etgan quyidagi so‘zlarni keltirish o‘rinli bo‘ladi: «u yoki bu predmetni anglab yetish fakat shundan iboratki, men bu pred metni o‘ziniki qilib oladi, u predmetning moxiyatiga kirib boradi va unga uz shaklini, ya'ni barchaga baravar taalluq lilik shaklini beradi»'. gegelning fikrini hozirgi zamon nemis faylasufi, falsafa va psixologiya germenevtikasi ning asoschilaridan biri v. dil'tey xam takrorlaydi. bilishda tushunish deganda u ob'ektni «sezish asosida yalpi anglab yetish va uni qayta tuzshgoshi tushunadi. ilmiy fakt ob'ektni «sezish», uning asl moxiyatini tushunib yetishga ko‘maklashadi. faktlar olim narsalarni ma'lum nuqtai na zardan, ijodiy ko‘rishiga yordam beradi. ilmiy faktlarni analizdan o‘tkazish, ularni talqin qilishga o‘zigaxos yondashuvni tanlay olishda olimning ijodiy …

4 / 16

ldi. barcha eng yangi aviasiya va kosmonavtika vositalari — raketalar, samolyotlar, vertolyotlar, dirijabllarni loyihalash jukovskiy kashf etgan aerodinamika asosida amal- ga oshyariladi. jamiyatning iktisodiy tizimi, xo‘jalik yuritish mexaniz mi, shu jumladan marketing — ayirboshlash asosida odam larning talab va extiyojlarini kondirishga yo‘naltirilgan inson faoliyati turining rivojlanishi faktlarini o‘rganish ko‘p sonli iktisod nazariyalarining (f. kottler, a. marshall, d. keyns, u. maslou va boshkalar) negizini tashkil etadi. ilmiy tadsisot tizimida fakt ilmiy faktlarni olish va topish maxsus tashkil etilgan ilmiy tadkikrt faoliyati, ilmiy bilishning xar xil metodla ridan ongli va ijodiy foydalanishning natijasidir. bu ja rayon rivojlanayotgan, o‘sib borayotgan ilmiy bilim tizimi bi lan belgilangan bo‘lib, ilmiy ijod tuzilishida muhim o‘rin egallaydi. epistemologik nuktai nazardan fakt deganda fanda real mavjud deb kayd etilgan ob'ektiv vokelikning bir parchasi tu shuniladi. bilinmagan vokelik fakt bo‘lolmaydi, chunki u hakda biror gal aytish mumkin emas. ilmiy ijodda, ilmiy tadkikot larni analizdan o‘tkazish va prognoz kilishda ko‘l …

5 / 16

tlarning yangi manbalarini topish, kashf etish olim ijodiy ta fakkurining yorkin ko‘rinishi bo‘lib, ilmiy kashfiyot uning cho‘qki sini tashkil etadi. odatda(olim ilmiy faktlarni biron bir ishchi gipoteza yoki aniklangan ilmiy nazariya asosida to‘plab boradi. olingan faktlar yo mazkur nazariya xakidagi bilimlarimizni chukurlashti radi, yo uning zaif jihatlarini ko‘rsatib beradi, ba'zan esa uni to‘liq inkor etadi. so‘nggi holat ilmiy ijodda juda mu him, chunki u fanning rivojlanishiga turtki beradi: nazariya ga zid bo‘lgan faktlar ilmiy ijodning eng inqilobiy elementa, ilmiy tafakkurni kuchaytirish vositasi, ilmiy bilimni o‘stiruvchi kuchdir. ilmiy faktlar o‘rganish, analizdan o‘tkazish, taqqoslash, ular o‘rtasidagi aloqalarni aniqlash, bulardan xulosa chiqa rish va yangi faktlarni izlash uchun olinadi. faktlar, ta'bir joiz bo‘lsa, olimning ijodiy muhitini yaratadi, ular olim nafas oladigan havodir. olim faktlarga, mantiqka va intu isiyaga tayanib nazariya yaratadi. o‘z navbatida, har qanday ilmiy nazariya faktlar orkali reallik bilan bog‘lanadi, faktlar orqali va faktlarda inson o‘zini qurshagan olamni o‘rga nadi. ilmiy …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy tadqiqot metodologiyasi"

variant №9 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 fakt ilmiy tadkikotning zarur elementi sifatida 2 nazariya 3 epistemologiya kafedra majlisining qarori bilan tasdiqlangan kafedra mudiri a.sh. muxamadiev tuzuvchi: prof.beknazarova s.s. 203-21-guruh talabasi madaminov shokirjon qaxramon o‘g‘li 1. fakt ilmiy tadkikotning zarur elementi sifatida fanning xar qaysi sohasida ilmiy bilish va ijodning maksadi xaqiqatning tagiga yetish, ilmiy tadqiqot ob'ektining moxiyati, sifati va xossalari haqida haqqoniy va sifatli axborot olishdan iborat. ilmiy ijod metodologiyasi yangi, haqqoniy (ya'ni to‘g‘ri, mantiqan ziddiyatsiz) ilmiy bilim olishning shart sharoitlari va us...

This file contains 16 pages in DOCX format (34.3 KB). To download "ilmiy tadqiqot metodologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy tadqiqot metodologiyasi DOCX 16 pages Free download Telegram