ilmiy tadqiqot metodologiyasi

DOCX 5 pages 22.4 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.4 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

variant №5 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 ijod shakllarining xilma-xilligi 2 ilmiy ma'lumotlarning metodologik asoslari 3 bilimning emprik va nazariy darajalari kafedra majlisining qarori bilan tasdiqlangan kafedra mudiri a.sh. muxamadiev tuzuvchi: prof.beknazarova s.s. 1) respublikamizning mustaqillikka erishishi fanning turli yo‘nalishlarda rivojlanishiga keng yo‘l ochib berdi. bu jarayonda olimlarimizning mashaqqatli mehnatlari va ijodiy izlanishlari alohida ahamiyatga ega. shu ma’noda, o‘zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimov hozirgi kunda «...olimlar va ijodkor xodimlarimizga e’tiborni kuchaytirish kerak. chunki ma’naviy boyliklarni aynan shular yaratadi. ularga g‘amxo‘rlik qilish, samarali faoliyati uchun barcha zarur moddiy-ma’naviy sharoitlarni yaratib berish davlat hokimiyati va xo‘jalik tashkilotlari rahbarlarining burchi va mas’uliyatli vazifasidir»1 deb yozadi. shu nuqtai nazardan, bugungi kunda mutaxassislarning ilmiy tadqiqotning nazariy asoslarini o‘rganishi va egallangan bilimlarni amaliyotga tatbiq qilishi dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. ma’lumki, inson o‘z ijodiy izlanishlari asosida dunyoni o‘zgartiradi va o‘zini yaratuvchi, ijodkor, kashfiyotchi sifatida namoyon etadi. …

2 / 5

gan inson xatti-harakatini namoyon etadi. ilmiy tadqiqot – bu insonning o‘zi va atrofidagi o‘zgarishlarni anglab yetishga doimiy ravishda tayyor turish, yangicha tafakkur qilish asosida o‘z qobig‘idan chiqa olishidir. yangi narsalarni ixtiro etishga bo‘lgan intilish olimning nazariy huzur-halovatini namoyon etadi. bugungi kunda ko‘plab olimlar ilm-fanning nazariy va amaliy masalalarini ilmiy asosda tadqiq etmoqdalar. bizning nazarimizda nazariy g‘oyalarni amaliyot bilan uyg‘unlashtirish, kashfiyotlar yaratish va ixtirolar qilishda buyuk olimlar tajribasidan foydalanish muhim ahamiyatga ega. chunki ilmiy tadqiqot jarayonida shaxs yoki jamoa jamiyat taraqqiyotini ilgarilashiga ta’sir qiluvchi yangilik yaratiladi. ijod va uning barcha turlari (badiiy, texnikaviy, ilmiy va boshqalar) haqidagi ilmiy bilimlarning rivoji uning mohiyatiga nisbatan turlicha falsafiy talqinlarning shakllanishiga olib kelgan. bu esa, ijodiy faoliyat doirasida erishilgan ilmiy izlanishlar natijalariga tayangan holda uning mazmuniga aniqlik kiritish, ilmiy asoslangan ta’rifni ishlab chiqishni taqozo qilmoqda. ilmiy tadqiqot faoliyati insonga o‘z-o‘zini anglash, o‘z-o‘zini baholashga amaliy yordam beradi, ya’ni agar inson haqiqiy olim bo‘lishni istasa, o‘zining ehtiros …

3 / 5

ni koʼp jihatdan ularning qaysi uslublarga tayanganiga qarab baholash ham mumkin. metod (yunon. metods — usul) keng maʼnoda yoʼl, ijodiy faoliyatning har qanday shakli kabi maʼnolarni anglatadi. metodologiya tushunchasi ikki asosiy mazmunga ega — faoliyatda qoʼllaniladigan maʼlum usullar tizimi (fanda, siyosatda, sanʼatda va h.k.); tizim haqidagi taʼlimot yoki metod nazariyasi. fan metodologiyasi uning strukturasi, taraqqiyoti, ilmiy vositalari va usullari, uning natijalarini asoslash yoʼllari, bilimni tajribaga tatbiq qilish mexanizmlari va shakllarini oʼrganadi. shuningdek, metodologiya metodlar yigindisi va faoliyat turi haqidagi taʼlimotdir. metod muammosi doimo falsafiy va ilmiy olamning diqqat markazida boʼlgan. ayniqsa, hozirgi davrda metodologiyadan turli yoʼnalish va oqimlar, jumladan, fan, falsafa, fenomenologiya, strukturalizm va poststrukturalizm, postpozitivizm va shu kabilarda keng koʼlamda foydalanilmokda. ijtimoiy metodologiya hozirgi zamon germenevtikasida mavzularni tahlil qilish nazariyasi va falsafiy kontseptsiyalarni oʼrganishda qoʼllanilmoqtsa. metod u yoki bu shaklda maʼlum qoida, tartib, usul, harakat va bilim mezonlarining yigʼindisi hamdir. u tamoyillar, talablar tizimi boʼlib, subʼektni aniq vazifani bajarishga, …

4 / 5

nga qadar biron-bir gʼoya mavjud boʼlinishni inkor etadilar. ular barcha gʼoyalar inson ongi zamirida yo shaxsiy tajriba, yo boshqalar tajribasi, butun insoniyat tajribasini umumlashtirish orqali tugʼilishini qayd etadilar va bu tezisni isbotlashga harakat qiladilar. ularning fikriga koʼra, tajriba inson ongida uning sezgilari va oʼzini qurshagan dunyoni idrok etishi orqali aks etadi. falsafada idrok etishni pertseptsiya (lotincha «perception» - idrok etish) deb atash odat olgan. pertseptsiya oʼzini qurshagan dunyodagi narsalar va hodisalarni sezgilar orqali idrok etishga aytiladi, borliqni aql bilan anglash, bilish, ularni gʼoyalarda ifodalash esa apertseptsiya deb ataladi. gnoseologiya inson bilimining chegaralari toʼgʼrisidagi masalani yechishni ham oʼz ichiga oladi. koʼpgina empiriklar (masalan, david yum, dyubua raymond, agnostiklar) va ratsionalistlar (masalan, kant va uning hamfikrlari) inson nafaqat umumiy narsa va hodisalarni, balki muayyan, konkret narsalarni ham bilishi mumkin emas, degan fikrga qoʼshiladilar. ayrim narsalar, hodisalar va kontseptsiyalar borki, ular pertseptsiyamizning chegaralariga ham, tafakkurimiz, refleksiyamiz (lotincha «reflexes» - orqaga qaytish) doirasiga ham …

5 / 5

gan ilmiy dalillar yigʼindisini shunchaki umumlashtirishgina emas. uning oʼzi yangi ilmiy dalillar olish manbaiga aylanadi. shunday qilib, empirik va nazariy bilim yaxlit hodisa – ilmiy bilim ikki tomonining birligi hisoblanadi. bu tomonlarning muayyan ilmiy bilish jarayonidagi oʼzaro aloqasi va harakati, ularning oʼzaro nisbati nazariy bilimga xos boʼlgan shakllarning izchil qatori yuzaga kelishini belgilab beradi. nazariy bilimning asosiy shakllari: ilmiy muammo, gipoteza, nazariya, tamoyillar, qonunlar, kategoriyalar, paradigmalardir.

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy tadqiqot metodologiyasi"

variant №5 fakultet: “televizion texnologiyalar” kafedra: “audiovizual texnologiyalari” ma'ruzachi: prof.beknazarova s.s. yakuniy nazorat savollar fan: ilmiy tadqiqot metodologiyasi 1 ijod shakllarining xilma-xilligi 2 ilmiy ma'lumotlarning metodologik asoslari 3 bilimning emprik va nazariy darajalari kafedra majlisining qarori bilan tasdiqlangan kafedra mudiri a.sh. muxamadiev tuzuvchi: prof.beknazarova s.s. 1) respublikamizning mustaqillikka erishishi fanning turli yo‘nalishlarda rivojlanishiga keng yo‘l ochib berdi. bu jarayonda olimlarimizning mashaqqatli mehnatlari va ijodiy izlanishlari alohida ahamiyatga ega. shu ma’noda, o‘zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimov hozirgi kunda «...olimlar va ijodkor xodimlarimizga e’tiborni kuchaytirish kerak. chunki ma’naviy boyliklarni aynan...

This file contains 5 pages in DOCX format (22.4 KB). To download "ilmiy tadqiqot metodologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy tadqiqot metodologiyasi DOCX 5 pages Free download Telegram