matematik va kompyuterli modellashtirish

DOCX 159 pages 2.7 MB Free download

159 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type DOCX

Pages 159

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 159

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi matematik va kompyuterli modellashtirish fanidan oʻquv-uslubiy majmua bilim sohasi 100 000 – ta’lim ta’lim sohasi 110 000 – ta’lim ta’lim yoʻnalishi 60110600- matematika va informatika andijon 2025 ushbu o‘quv uslubiy majmua 2025 - yil __ __________da bd-60110600-____ bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan va andijon davlat pedagogika instituti tomonidan 2025 - yil __ ___________da tasdiqlangan “matematik va kompyuterli modellashtirish” fanining namunaviy fan dasturi, namunaviy o‘quv rejaga muvofiq ishlab chiqildi. tuzuvchi: o.j. qodirov – andpi, “matematika va informatika” kafedrasi katta o‘qituvchisi. taqrizchilar: p. abduqoddirova - andpi, “matematika va informatika” kafedrasi dotsenti, p.f.n. a. medatov - adu, “matematika va informatika” kafedrasi dotsenti, phd. fanning o‘quv uslubiy majmuasi “matematika va informatika” kafedrasining 2025-yil ___-avgustdagi 1- son yig‘ilishida muhokamadan o‘tgan va fakultet kengashida muhokama qilish uchun tavsiya etilgan. kafedra mudiri:_____________ a. yunusov fanning o‘quv uslubiy majmuasi “aniq va tabiiy fanlar” fakultet …

2 / 159

yasiyalashning umumiy masalasi. chekli ayirmalar. nyutonning i va ii interpolyasion formulalari. xatoliklarni baholash. 26 7-ma’ruza. sonli differensiallash. aniq integralni taqriban hisoblash usullari. 34 8-ma’ruza: eyler va runge-kutta usullari. taqribiy yechimning geometrik ifodasi 36 9-ma’ruza: chiziqli dasturlash masalalarining qo‘yilishi va unda qo‘llaniladigan modellar. 40 10-ma’ruza: chiziqli dasturlash masalasini simpleks usulda yechish. 43 11-ma’ruza: transpotga oid masalalar va ularni yechish usullari. 47 12-ma’ruza: matematika statistika elementlari. 52 amaliy mashg‘ulot materiallari 58 1-amaliy mashg‘ulot. turli modellar tuzishga doir misollar yechish 58 2-amaliy mashg‘ulot. xatoliklar arifmetikasi. xatoliklarni aniqlashda differensial hisobini qo‘llash 59 3-amaliy mashg‘ulot. bir noma’lumli algrebraik va transsendent tenglamalarni vatarlar va urinmalar va oddiy iterasiya usulida taqriban yechish 60 4-amaliy mashg‘ulot. chiziqli tenglamalar sistemasini gauss usulida yechish 66 5-amaliy mashg‘ulot. chiziqli tenglamalar sistemasini kvadrat ildizlar va iterasiya usulida yechish 72 6-amaliy mashg‘ulot. lagranj interpolyasion ko‘phadini qurish va xatoligini baholash. nyutonning i va ii interpolyasion ko‘phadlarini qurish va xatoliklarini baholash 75 7-amaliy mashg‘ulot. simpson …

3 / 159

qtisodiyotni yanada rivojlantirishning asosiy shartlaridan biri ta’limni ishlab chiqarish bilan chambarchas bogʻlashdir. shu singari iqtisodiyotni yanada rivojlantirishda ta’limda aniq fanlarsiz marraga erishish qiyinchiliklar tugʻdiradi. aniq fanlar tarkibiga kiruvchi matematik va kompyuterli modellashtirish asoslari fani iqtisodiyotning barcha sohalarda qoʻllasa boʻladigan zamonaviy fandir. unda turli jarayonlarning matematik va kompyuterli modellarini tuzish usullari va yangi kompyuter texnologiyalariga asoslangan hisoblashlarni amalga oshirish asosda iqtisodiy yechimlar qabul qilishdan iboratdir. inson faoliyatining turli sohalarida shunday holatlar b oʻladiki, mavjud boʻlgan bir qancha variantlar ichidan birini tanlashga toʻgʻri keladi. agar variant yagona boʻlsa, shubhasiz oʻsha tanlanadi. biroq variantlar koʻp boʻlsa, ularning ixtiyoriysi tanlanmaydi, balki ma’lum ma’noda eng yaxshisi, eng samaralisini tanlash maqsadga muvofiq boʻladi. odatda bunday variantlar optimal deb ataladi. optimal soʻzi aslida lotincha boʻlib, eng yaxshi (mavjud imkoniyatlar doirasida undan yaxshisi yoʻq) eng ma’qul, eng samarali kabi ma’noni anglatadi. ushbu uslubiy majmuamada sonli differensiallash va ularga olib keladigan masalalar, aniq integralni taqribiy hisoblash va dasturini tuzish, …

4 / 159

model, stoxastik model, ochiq model, yopiq model, deskriptiv model, optimallash modeli, ko‘p kriteriyali model, o‘yinli model, imitatsion model. endi biz model, modellashtirish tushunchalari va ularga bog‘liq bo‘lgan asosiy tushunchalar ustida batafsilroq to‘xtalamiz. “model” so‘zi lotincha modulus, so‘zidan olingan bo‘lib, o‘lchov, me’yor, obraz, namuna, analog, "o‘rinbosar" degan ma’nolarni bildiradi. model tushunchasini ta’riflash juda qiyin. bir manbada uning 31 ta ta’rifi sanab o‘tilgan. shunday bo‘lsada bu tushuncha har birimizga tanish: uyinchoq samolyot-samolyotning modeli, globus-yerning modeli, planetariy ekrani-osmon va undagi yulduzlar modeli, formula- jism harakati modeli. bu bayon qilingan predmetlar grafik tasvirlar, formulalar bir "model" so‘zi bilan birlashadilar. model ta’riflaridan birini yuqorida bayon qilgan edik. yana turli shaklda berilgan ta’riflardan ba’zilarini keltiramiz. keng ma’noda model biror ob’ekt yoki ob’ektlar sistemasining obrazi yoki namunasidir. n. n. moiseyev ta’rifi bo‘yicha “model deganda biz predmet (hodisa) haqida uning u yoki bu ayrim xossalarini aks ettiruvchi ma’lum bir chegaralangan ma’lumotni beruvchi soddalashtirilgan bilimni tushunamiz. modelni ma’lumotni kodlashning …

5 / 159

uning modeli yordamida bilish modellashtirishdir. har qanday bilish modellashtirishdan iborat, chunki bunda tegishli ob’ekt bosh miyada nerv xjjayralari majmui yordamida ideal ko‘rinishda aks etadi, ya’ni biz obe’ktning modeli bilan ish ko‘ramiz. modellashtirish - turli jarayon va hodisalarni o‘rganishning eng keng tarqalgan metodlaridan biri. model tushunchasi biologiya, meditsina, kimyo, fizika, iqtisodiyot, sotsio-logiya, demografiya va boshqa fanlarda ham qo’llaniladi. matematik model, fizik model, biologik model, iqtisodiy model va boshqa modellar turlari mavjud. iqtisodiy sistemalarni modellashtirishda matematik modellar keng qo‘llanilmoqda. bu sohadagi matematik modellar iqtisodiy-matematik va iqtisodiy-statistik guruhlarga ajraladi. biz matematik modellar haqida so‘z yuritamiz. matematik modellarni tuzish sistemaviy tahlilining asosidir. bu ixtiyoriy sistemani tadqiq qilishning markaziy bosqichidir. keyingi taxlilning natijasi modelning sifatiga bog‘liq. matematik model tushunchasiga ham turli ta’riflar berilgan. ulardan ba’zilarini keltiramiz. jarayonning matematik tavsifini, ya’ni jarayonni matematik tilda bayonlashni matematik model deb yuritamiz. matematik model olamning ma’lum hodisalari sinfining matematik belgilar bilan ifodalangan takribiy ifodasidir. real sistemaning (aniqrog‘i sistema ishlashi …

Want to read more?

Download all 159 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematik va kompyuterli modellashtirish"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi matematik va kompyuterli modellashtirish fanidan oʻquv-uslubiy majmua bilim sohasi 100 000 – ta’lim ta’lim sohasi 110 000 – ta’lim ta’lim yoʻnalishi 60110600- matematika va informatika andijon 2025 ushbu o‘quv uslubiy majmua 2025 - yil __ __________da bd-60110600-____ bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan va andijon davlat pedagogika instituti tomonidan 2025 - yil __ ___________da tasdiqlangan “matematik va kompyuterli modellashtirish” fanining namunaviy fan dasturi, namunaviy o‘quv rejaga muvofiq ishlab chiqildi. tuzuvchi: o.j. qodirov – andpi, “matematika va informatika” kafedrasi katta o‘qituvchisi. taqrizchilar: p. abduqoddirova - andpi, “matematika va in...

This file contains 159 pages in DOCX format (2.7 MB). To download "matematik va kompyuterli modellashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: matematik va kompyuterli modell… DOCX 159 pages Free download Telegram