matematik modellashtirish

DOCX 14 pages 116.9 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 116.9 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu : matematik model tarifi xossalari va tuzish bosqichlarini o`rganish. reja: i. model va modellashtirish haqida tushuncha ii. matematik modellashtirish iii. matematik modelini tuzish usuli iv.xulosa model (lot. modulus-ulchov, me’yor) biror obyekt yoki obyektlar sistemasining obrazi yoki namunasidir. masalan, yerning modeli globus, osmon va undagi yulduzlar modeli planetariy ekrani; odam suratini shu surat egasining modeli deyish mumkin. qadimdan insoniyatni yaxsh i sharoitda turmush kechirish, tabiiy ofatlarni oldindan aniklash muammolari qiziqtirib kelgan. shuning uchun insoniyat dunyoning turli hodisalarini urganib kelishi tabiiy xoldir. aniq fanlar mutaxassislari u yoki bu jarayonning faktlarni qiziktirish xossalarinigina o’rganadilar. masalan geologlar yerning rivojlanish tarixini, ya’ni qachon, qayerda va qanday hayvonlar yashagan, o’simliklar o’sgan, iqlim qanday o’zgarganligini o’rganadilar. bu ularga foydali qazilmalar turlangan joylarni aniklashga imkon beradi. lekin ular yerda kishilik jamiyatining rivojlanish tarixini o’rganmaydilar-bu bilan tarixchilar s hugullanadilar. shu yerning uzida biz sayyoramizdagi dunyo biz sayyoramiz tarixiy rivojlanishning tarkibiy tafsifiga ega bulamiz. umuman, sayyoramizdagi dunyoning barcha tadqiqotlari …

2 / 14

mavjud narsa va hodisalarning modellarni yasash va o’rganishdan iboratdir. modellashtirish uslubidan xozirgi zamon fanidan keng foydalanilmoqda. u ilmiy-tadqiqot jarayonini osonlashtiradi, ba’zi hollarda esa murakkab obyektlarini o’rganishning yagona vositasiga aylanadi. modellashtirish, ayniqsa mavhum obyektlarni, olis-olislarda joylashgan obyektlarni, juda kichik hajmli obyektlarni o’rganishda ahamiyati kattadir. modellashtirish uslubidan fizik, astronomik, biologik, iqtisod uchun xam foydalaniladi. umuman, modellarni ularni tanlashvositalariga qarab, ushbu guruhlarga ajratish mumkin: obstrakt, fizik va biologic g uruhlar (1 rasm). endi modellari bilan qisqacha tanishaylik. 1. abstrakt modellar qatoriga matematik, matematik-mantiqiy modellar kiradi. 2. fizik model. tekshirilayotgan jarayonning tabiati va geometric tuzilishi asl nusxadagidek, ammo undan miqdor (o’lchami, tezligi, hajmi) jihatidan farqqiladigan modellardir. masalan, samolyot, kema, avtomobil, poyezd, ges va boshqalarning modellari. fizik modellar qatoriga kichiklashtirilgan maketlar, turli asbob va qurilmalar, trenajyorlar kirishi mumkin. jumladan, o’zbekiston milliy bog’idagi bo’la oladi. matematik modellash bu zamonaviy ilmiy tadqiqotning eng muhim usuli, tizimli tahlilning asosiy apparati. matematik modellashtirish - bu ob'ektning matematik modelining tenglamalarini …

3 / 14

n qurilmalardir. jismoniy hodisalar avmda modellashtirilgan bo'lib, ular elektr tabiatining ta'siriga o'xshaydi. fizika bilan solishtirganda, matematik modellashtirish ko'proq universal usuldir. matematik modellashtirish: - bitta qurilma (kompyuter) yordamida bir xil matematik tavsifga ega bo'lgan butun sinf vazifalarini hal qilish imkonini beradi; - bir vazifadan ikkinchisiga o'tish qulayligini ta'minlaydi, o'zgaruvchan parametrlarni, buzilishlarni va turli xil boshlang'ich sharoitlarni kiritish imkonini beradi; - qismlarga ("elementar jarayonlar") modellashtirishni amalga oshirishga imkon beradi, bu kimyoviy texnologiyaning murakkab ob'ektlarini o'rganishda ayniqsa muhimdir; - jismoniy modellashtirish usuliga qaraganda ham xarajatlar, ham xarajat jihatidan ancha tejamkor. tizimlarning ishlash jarayonlarining matematik modelini qurishda dastlabki ma'lumotlar o'rganilayotgan (loyihalangan) s tizimining maqsadi va ish sharoitlari to'g'risidagi ma'lumotlardir. bu ma'lumotlar modellashtirishning asosiy maqsadini, matematik modelga qo'yiladigan talablarni, modellashtirishning asosiy maqsadini belgilaydi. abstraksiya darajasi va matematik modellashtirish sxemasini tanlash. tushuncha matematik sxema matematikani hisoblash usuli sifatida emas, balki fikrlash usuli, tushunchalarni shakllantirish vositasi sifatida ko'rib chiqishga imkon beradi, bu uning amal qilish jarayonini og'zaki …

4 / 14

tavsiflovchi model - matematik sxema - simulyatsiya modeli. deterministik modellar sifatida, tadqiqotda tasodifiy fakt hisobga olinmaganda, uzluksiz vaqtda ishlaydigan tizimlarni ifodalash uchun differentsial, integral va boshqa tenglamalar, diskret vaqtda ishlaydigan tizimlarni ifodalash uchun chekli avtomatlar va chekli farqlar sxemalari qo'llaniladi. . stokastik modellarning boshida (tasodifiy omilni hisobga olgan holda) diskret vaqtli tizimlarni aks ettirish uchun ehtimollik avtomatlari, uzluksiz vaqtli tizimlarni ko'rsatish uchun navbat tizimlari (qs) qo'llaniladi. avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarini o'z ichiga olgan murakkab individual boshqaruv tizimlarini o'rganishda agregativ modellar katta amaliy ahamiyatga ega. aggregativ modellar (tizimlar) tadqiqot ob'ektlarining keng doirasini ushbu ob'ektlarning tizimli xususiyatini namoyish qilish bilan tavsiflash imkonini beradi. aynan agregativ tavsiflash jarayonida murakkab ob'ekt qismlarning o'zaro ta'sirini ta'minlagan holda, aloqalarni saqlab, cheklangan miqdordagi qismlarga (quyi tizimlarga) bo'linadi. ob'ektni rasmiylashtirish usuliga ko'ra mavjud vaziyatlarning murakkabligi bilan analitik va algoritmik modellardan foydalangan holda ularni soddalashtirilgan tavsiflash zarurati tug'iladi. "mavhum" ob'ektlar va vaziyatlarning "muhim" xususiyatlarini tanladi. haqiqiy ob'ektlarni kompyuter simulyatsiyasi murakkab …

5 / 14

di. xuddi shu fazilatlar modellarning bo'linishini belgilaydi ob'ektni tavsiflashning miqyosi va murakkabligi darajasi. modellarning yuqoridagi tasnifi logistlarga tashkilotning missiyasini bajarish uchun yanada samarali va to'g'ri qaror qabul qilishda yordam berish uchun mo'ljallangan. samolyotni tasavvur qiling: qanotlari, fyuzelyaji, dumi, bularning barchasi birgalikda - haqiqiy ulkan, ulkan, butun bir samolyot. va siz samolyot modelini yasashingiz mumkin, kichik, lekin hamma narsa haqiqiy, bir xil qanotlar va boshqalar, lekin ixcham. matematik model ham shunday. matn muammosi bor, og'ir, siz unga qarashingiz, o'qishingiz mumkin, lekin uni to'liq tushunmaysiz va undan ham ko'proq uni qanday hal qilish kerakligi aniq emas. ammo katta og‘zaki topshiriqdan uning kichik modelini, matematik modelini yasasak-chi? matematik nimani anglatadi? shunday qilib, matematik yozuv qoidalari va qonunlaridan foydalanib, raqamlar va arifmetik belgilar yordamida matnni mantiqiy to'g'ri tasvirga aylantiring. shunday qilib, matematik model - bu matematik til yordamida real vaziyatni tasvirlash. oddiydan boshlaylik: raqam by sonidan katta. biz buni so'zlarni ishlatmasdan yozishimiz kerak, faqat …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematik modellashtirish"

mavzu : matematik model tarifi xossalari va tuzish bosqichlarini o`rganish. reja: i. model va modellashtirish haqida tushuncha ii. matematik modellashtirish iii. matematik modelini tuzish usuli iv.xulosa model (lot. modulus-ulchov, me’yor) biror obyekt yoki obyektlar sistemasining obrazi yoki namunasidir. masalan, yerning modeli globus, osmon va undagi yulduzlar modeli planetariy ekrani; odam suratini shu surat egasining modeli deyish mumkin. qadimdan insoniyatni yaxsh i sharoitda turmush kechirish, tabiiy ofatlarni oldindan aniklash muammolari qiziqtirib kelgan. shuning uchun insoniyat dunyoning turli hodisalarini urganib kelishi tabiiy xoldir. aniq fanlar mutaxassislari u yoki bu jarayonning faktlarni qiziktirish xossalarinigina o’rganadilar. masalan geologlar yerning rivojlanish tarixin...

This file contains 14 pages in DOCX format (116.9 KB). To download "matematik modellashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: matematik modellashtirish DOCX 14 pages Free download Telegram