o’rta asrlarda yevropa fani

PPTX 20 pages 5.8 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.8 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

prezentatsiya powerpoint mavzu: o’rta asrlarda yevropa fani reja 1. ilk o‘rta asr yevropasida madaniy-ma’rifiy va mafkuraviy jarayonlar. 3. yevropada dastlabki oliy maktablar - universitetlarning paydo bo‘lishi. 4. karoling uyg’onish hodisasi. 2. o‘rta asrda sxolastika. 5. kirill va mefodiylar tomonidan slavyan alifbosiga asos solinishi. ilk o‘rta asr yevropasida madaniy-ma’rifiy va mafkuraviy jarayonlar o‘rta asr madaniyati cherkov diniy mafkura bilan chambarchas bog’langan edi. cherkov ta’siri o‘rta asr madaniyatining juda turli-tuman sohalarida: fanda, maktabda, adabiyotda, san’atda aks etdi. o‘rta asr jamiyatida cherkovning ahamiyati juda katta edi. cherkov yevropa mamlakatlarining har bittasida eng yirik yer egasi edi. turli korolliklardagi yerlarning deyarli uchdan biri cherkov korporatsiyalariga qarardi. cherkov katta siyosiy kuch edi. ruhoniylar o‘z oralaridan qirol amaldorlari, kanslerlar, davlat sekretarlari, markaziy muassasalarning amaldorlari va boshqalarni yetishtirib chiqardilar. o‘rta asrdagi toifaviy yig’inlarda (general shtatlar, parlament, korteslar va h. k.larda) ruhoniylarning vakillari ko‘plab qatnashardi. lekin mafkura masalasida cherkov ayniqsa katta rol o‘ynar edi. cherkov o‘z obro‘-e’tibori bilan …

2 / 20

agi jasurlik deb hisoblandi. amalda esa asketizm uncha izchillik bilan olib borilmadi. quturgan va beadab feodallar, albatta, asket bo‘lishni hatto o‘ylariga ham keltirmadilar. ruhoniylarning o‘zlari, xususan, ularning oliy martabali vakillari, aslida dunyoviy feodallarning turmush tarziga ergashib hatto o‘zlarining asketik qoidalarini ham qo‘pol ravishda bo’zardilar. shaharliklar va dehqon xalq ommasi hayotining butun alam va kulfatiga bardosh berib «osoyishta» mehnat qilib kun kechiravergan. o‘rta asr jamiyati yoppasiga monastirlardan iborat bo‘lib, unda odamlar faqat chilla o‘tirardilar va toat-ibodat bilangina mashg’ul bo‘lardilar, deyilsa, albatta xato bo‘lur edi. ammo, shunga qaramasdan, asketizm rasmiy ta’limot bo‘lib, u cherkov kafedrasidan turib propaganda qilinardi, maktabda yoshlarga o‘rta asr davri adabiyotining ko‘pgina xillariga zaruriy element bo‘lib kirgan asketizm ta’limoti o‘qitilardi. turli sinflarga mansub bo‘lgan kishilarning anchaginasi ozmi-ko‘pmi asketizmni yoqlab, uning qoidalarini ba’zan jiddiy ravishda bajarardi. o‘rta asrlar davrida asketizm diniy hukmronliqning eng yaqqol ifodasi edi. o‘rta asrda sxolastika o‘rta asr universiteti fani sxolastika deb atalardi. sxolastika o‘rta asrning asosiy …

3 / 20

obro‘-e’tibor g’oyat katta rol o‘ynagan, lekin amaliy tajriba kichik miqyos kasb etgan edi. masalan, o‘rta asr zamonlarida geografiya sohasida aristotelning va boshqa qadimiy avtorlarning orbo‘-e’tibori begumon bo‘lib, uning to‘g’riligiga hech kim shak-shubha qilolmasdi. meditsinada bir qancha bid’at-xurofotlar mavjud bo‘lib, bu bid’at xurofotlar asrlar bo‘yicha mustahkam saqlanib keldi, chunki o‘rta asrlar davrida siviseksiya singari zaruriy eksperiment deyarli o‘tkazilmasdi va murdalar anatomiyasi bo‘yicha muntazam ish olib borilmasdi. anatomiyaga doir ba’zi bir bilimlar-ko‘proq arab meditsina kitoblaridan olingan edi. o‘rta asrlar davrigacha yetib kelgan vrachlik ishlariga doir bir necha qadimiy traktatlar singari, arablarning bu kitoblari ham yevropada shak shubhasiz obro‘-e’tibor qozongan edi. sxolastikaning tarqalishiga yana bir sabab — muqaddas kitoblarni o‘rganish uchun ayrim monax ordenlarining falsafaga qiziqishi bo‘ldi. masalan, foma akvinskiy, uning ustozi buyuk albert dominikan ordeni monaxlari, vilyam okkam va bonavetura, fransiskan ordenlari monaxlari edi. xiii asrda vujudga kelgan universitetlar yangi ilmiy yo‘nalishga boshpana bo‘ldi va tez orada ilohiyotni mantiq va tafakkur yordamida …

4 / 20

ining mazmunini bibliya (tavrot va injil), e’tiqod ramzlari, cherkov otalarining asarlari tashkil etardi. ularning maqsadi esa e’tiqod aqlga mos keladimi, degan savolga javob berish bo‘lgan. o‘rta asrlar zamonida sxolastikadan tashqari, yana bir oqim, ya’ni sxolastlar bilan qizg’in kurash olib borgan oqim ham mavjud edi. bu oqim — mistika edi. masalan, abelyarning zamondoshi, ikkinchi salib yurishining sobiq tashkilotchisi bernard klervosskiy (1091—1153) abelyar bilan qattiq kurashdi. xiv—xv asrlarda nemis mistiklari iogann tauler (1300—1361) bilan foma kempiyskiy (1379—1471) eng ko‘p nom qozongan edilar. tauler bilan kempiyskiy asarlari boshqa mamlakatlarga ham tarqalib, bir necha bor nashr qilingan. mistiklar aristotel ta’limotini o‘rganish va din asoslarini mantiq jihatdan isbot etish zarurligini rad etdilar. ular, diniy qoidalar faqat «mushohada qilish», ya’ni biror-bir «majusiy fan» yordamisiz ibodat qilish va xudojo‘ylik yo‘li bilangina o‘zlashtiriladi, derdilar. mistiklar anna shu taxlitda maydonga chiqib ochiqdan-ochiq reaksion mavqeni egalladilar. ammo mistiklar sxolastlarga qaraganda oz soni tashkil qilganliklari sababli mistiklar teologiya va falsafiy obro‘-e’tibori …

5 / 20

maktab bor edi cherkov va monastirlar ho’zurida tashkil etilgan quyi maktablar elementar savodli dindor shaxslar — kliriklar tayyorlashni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan edi. bu maktablarda lotin tilini (katoliklarning toat-ibodat qilishi shu tilda olib borilgan) o‘rganishga, ibodat qilish va duolar o‘qish tartiblarini o‘rganishga asosiy e’tibor berilar edi. yepiskoplik kafedralari huzurida vujudga kelgan o‘rta maktabda yetti «erkin san’at»ni (grammatika, ritorika, dialektika yoki logika, arifmetika, geometriya, geografiya, astronomiyava muzika ham shunga kirardi) o‘rganish tajriba qilinardi. birinchi uch fan trivium, so‘nggi to‘rttasi — kvadrivium deb atalgan. oliy maktab dastlabki vaqtda «umumiy fanlar» deb atalgan, keyin, bu nomni bashqasi — universitetlar degan nom surib chiqargan. oliy maktabda «erkin san’at»ni o‘rganila boshlagan, unda bu fanlar kichik (artistik) fakultetdagi o‘qitishning mazmunini tashkil etgan. oliy maktab dastlabki vaqtda «umumiy fanlar» deb atalgan, keyinroq esa bu nom joyiga universitet deb atala boshlangan. birinchi universitetlar xiii asrda bir qismi teologiya va falsafa sohasida eng yirik professorlari bo‘lgan yepiskop maktablaridan, …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta asrlarda yevropa fani"

prezentatsiya powerpoint mavzu: o’rta asrlarda yevropa fani reja 1. ilk o‘rta asr yevropasida madaniy-ma’rifiy va mafkuraviy jarayonlar. 3. yevropada dastlabki oliy maktablar - universitetlarning paydo bo‘lishi. 4. karoling uyg’onish hodisasi. 2. o‘rta asrda sxolastika. 5. kirill va mefodiylar tomonidan slavyan alifbosiga asos solinishi. ilk o‘rta asr yevropasida madaniy-ma’rifiy va mafkuraviy jarayonlar o‘rta asr madaniyati cherkov diniy mafkura bilan chambarchas bog’langan edi. cherkov ta’siri o‘rta asr madaniyatining juda turli-tuman sohalarida: fanda, maktabda, adabiyotda, san’atda aks etdi. o‘rta asr jamiyatida cherkovning ahamiyati juda katta edi. cherkov yevropa mamlakatlarining har bittasida eng yirik yer egasi edi. turli korolliklardagi yerlarning deyarli uchdan biri cherkov korpo...

This file contains 20 pages in PPTX format (5.8 MB). To download "o’rta asrlarda yevropa fani", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta asrlarda yevropa fani PPTX 20 pages Free download Telegram