tekis kesim yuzalarining statik momentlari. tekis kesim yuzalarining inersiya momentlari

DOCX 14 pages 269.9 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 269.9 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch ranch texnologiya universiteti “23/03 – mts” guruh talabasi _____________________________ning “mexanika” fanidan mustaqil ishi mavzu: tekis kesim yuzalarining statik momentlari. tekis kesim yuzalarining inersiya momentlari bajardi: ______________ qabul qildi: ______________ urganch – 2025 tekis kesim yuzalari. tekis kesim yuzalarining geometrik xaraktristikalari reja: 1. tekis kesim yuzalarining statik momentlari tushunchasi va asosiy formulalari 2. tekis kesim yuzalarining inersiya momentlari va ularning hisoblash usullari 3. statik va inersiya momentlarining mexanikada qo‘llanilishi tekis kesim yuzalarining statik momentlari — bu mexanika, materiallar qarshiligi, mashinasozlik, qurilish konstruksiyalari, aviatsiya, yo‘l-inshootlari loyihalash kabi ko‘plab sohalarda qo‘llaniladigan eng muhim geometrik xossalardan biridir. statik momentlar yordamida kesimning og‘irlik markazi, eguvchi kuchlanishlar taqsimoti, kesimning turg‘unligi, elementning konstruktiv barqarorligi va boshqa ko‘plab fizik-mexanik ko‘rsatkichlar aniqlanadi. shuning uchun bu tushuncha nafaqat nazariy mexanikaning, balki amaliy injiniringning ham eng zarur tarkibiy qismi hisoblanadi. statik momentning asosiy mazmuni — kesim yuzasining biror o‘qga nisbatan qanday joylashganini, …

2 / 14

rga bo‘linib, har bir element maydonining o‘qdan masofasi bilan ko‘paytmasining yig‘indisi tushuniladi. agar bu jarayonni uzluksiz shaklda yozsak, integral ko‘rinish hosil bo‘ladi. masalan, yuzaning x-o‘qiga nisbatan statik momenti quyidagi ko‘rinishda yoziladi: bu formulalar statik momentning umumiy matematik ta’rifini beradi. demak, statik moment — bu yuzaning o‘qdan masofasiga og‘irlik bilan baholangan integralidir. agar yuzaning kattaligi katta bo‘lsa yoki u o‘qdan uzoqroqda joylashgan bo‘lsa, statik moment qiymati shunga mos ravishda ortadi. bu esa konstruktsiya elementlarining kuchlanish holatlarini aniqlashda muhim rol o‘ynaydi. yuzaning og‘irlik markazini aniqlashda statik momentning o‘rni statik momentlarning amaliy jihatdan eng muhim vazifalaridan biri og‘irlik markazining koordinatalarini hisoblashdir. og‘irlik markazi — bu kesim yuzasining eng muhim geometrik nuqtalaridan biri bo‘lib, uni topish orqali konstruksiyaning egilishdagi xatti-harakatlarini, kuchlanishlarning taqsimlanishini, turg‘unlik holatini va boshqa mexanik ko‘rsatkichlarini aniqlash mumkin bo‘ladi. og‘irlik markazining koordinatalari statik momentlar yordamida quyidagicha aniqlanadi: bu o‘lchamlar statik momentning mohiyatini ko‘rsatadi: yuzaning geometrik og‘irligi nechog‘lik o‘qdan uzoqda joylashganiga bog‘liq. masofa …

3 / 14

tatik moment mexanikada bir qator vazifalarni bajaradi: 3. turg‘unlik va barqarorlik masalalarida qo‘llanilishi tayanchlar, balkalar, kolonnalar, val va boshqa mexanik elementlarning barqarorligini aniqlashda statik momentlarning roli katta. ular orqali elementlarning egilishga, burilishga, surilishga chidamlilik darajasi baholanadi. statik momentlarning geometrik xossalarga ta’siri statik momentlar yordamida: og‘irlik markazi topiladi neytral o‘qning joylashuvi belgilanadi egilishdagi kuchlanishlarning taqsimoti aniqlanadi qirqilish kuchlanishlari aniqlanadi turg‘unlik xossalari o‘rganiladi bularning barchasi qurilish mexanikasida, mashinasozlikda, samolyot qanotlari loyihasida, ko‘prik inshootlarida va boshqa ko‘plab texnik tizimlarda asosiy amaliy vazifalarni belgilab beradi. yuzani bo‘laklarga ajratish metodoida statik momentni hisoblash murakkab figuralarning statik momentini hisoblash uchun ularni oddiy elementlarga — to‘rtburchak, uchburchak, doira, halqa kabi bo‘laklarga ajratish orqali aniqlash qulay. har bir bo‘lak uchun statik moment aniqlanadi va quyidagi qoida yordamida umumiy qiymat topiladi: statik momentlarning amaliy misollar orqali qo‘llanilishi masalan, temir yo‘l ko‘prigining balkalari, kran strelalarining kesimlari, mashina ramalari, avtomobil mostlari, samolyot qanotlari, turbina pichoqlari va boshqa elementlarni loyihalashda statik momentlar …

4 / 14

qo‘llanilish sohalari va hisoblash usullari injiniringning eng muhim yo‘nalishlarini tashkil qiladi. tekis kesim yuzalarining inersiya momentlari mexanika, konstruksiyalar qarshiligi, mashinasozlik, qurilish injiniringi, aeronavtika, avtomobilsozlik, energotexnika va boshqa ko‘plab texnik sohalarda asosiy tushunchalardan biri hisoblanadi. iyersiya momenti biror kesimning egilishga, burilishga, deformatsiyaga va tashqi kuch ta’siriga ko‘rsatadigan qarshilik darajasini belgilaydi. inersiya momenti o‘z tabiatiga ko‘ra, yuzaning o‘q atrofida «tarqalish darajasi»ni ifodalaydi, ya’ni yuzaning elementlari o‘qdan qancha uzoq joylashgan bo‘lsa, inersiya momenti shunchalik katta bo‘ladi. shuning uchun inersiya momenti konstruktsiya bardoshligini baholashda hal qiluvchi o‘rin tutadi. iyersiya momenti — inertlikning geometrik o‘lchovi. u massa yoki yuzaning aylanishga qarshiligini belgilovchi ko‘rsatkich bo‘lib, u xuddi mexanik tizimlarda aylanish inertiyasi qanday rol o‘ynasa, konstruktiv elementlarda kesim inersiya momenti shunday funksiyani bajaradi. bu tushuncha konstruksiya moddiy emas, geometrik xususiyatlarga asoslangan bo‘lgani uchun, unga «geometrik inersiya momenti» yoki «yuzaviy inersiya momenti» deb ham yuritiladi. inersiya momentining matematik mohiyati tekis yuzaning biror o‘q atrofidagi inersiya momenti yuzaning eng …

5 / 14

siya momentiga ega bo‘ladi. inersiya momentining fizik mazmuni inersiya momenti kesimning egilishdagi qarshiligini belgilaydi. egilish nazariyasi bo‘yicha normal kuchlanish: bu yerda 𝐼 necha katta bo‘lsa, element shuncha mustahkam bo‘ladi. demak, inersiya momenti — egilish va deformatsiyaga qarshi «geometrik quvvat». asosiy inersiya momenti va markaziy o‘q kesimning og‘irlik markazidan o‘tgan o‘qlar markaziy o‘qlar deyiladi. ko‘pincha inersiya momenti aynan shu o‘qlarga nisbatan hisoblanadi, chunki barcha mustahkamlik formulalari markaziy o‘qlar bilan bog‘liq. markaziy inersiya momentlari: parallel o‘qlar teoremasi (güygens–shteyner teoremasi) agar inersiya momenti og‘irlik markazidan boshqa o‘qga nisbatan kerak bo‘lsa, teorema qo‘llanadi: asosiy figuralar uchun inersiya momenti formulalari texnik amaliyotda to‘rtburchak, uchburchak, doira, halqa, trapeziya kabi figuralar eng ko‘p uchraydi. 1. to‘rtburchak (eni b, balandligi h) markaziy o‘qlarga nisbatan: agar u o‘qlardan siljigan bo‘lsa, shteyner teoremasi qo‘llanadi. 2. uchburchak asos o‘qi bo‘yicha: markaziy o‘q bo‘yicha: 4. kompozit kesimlar formulasi masalan, i-profil, t-profil, u-profil uchun ishlab chiqilgan maxsus formulalar bor. ular ishlab chiqaruvchilar kataloglarida …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tekis kesim yuzalarining statik momentlari. tekis kesim yuzalarining inersiya momentlari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch ranch texnologiya universiteti “23/03 – mts” guruh talabasi _____________________________ning “mexanika” fanidan mustaqil ishi mavzu: tekis kesim yuzalarining statik momentlari. tekis kesim yuzalarining inersiya momentlari bajardi: ______________ qabul qildi: ______________ urganch – 2025 tekis kesim yuzalari. tekis kesim yuzalarining geometrik xaraktristikalari reja: 1. tekis kesim yuzalarining statik momentlari tushunchasi va asosiy formulalari 2. tekis kesim yuzalarining inersiya momentlari va ularning hisoblash usullari 3. statik va inersiya momentlarining mexanikada qo‘llanilishi tekis kesim yuzalarining statik momentlari — bu mexanika, materiallar qarshiligi, mashinasozlik, qurilish konstruksiyalari, aviats...

This file contains 14 pages in DOCX format (269.9 KB). To download "tekis kesim yuzalarining statik momentlari. tekis kesim yuzalarining inersiya momentlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tekis kesim yuzalarining statik… DOCX 14 pages Free download Telegram