elektromagnit relelari turlari

DOCX 12 стр. 95,8 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 95,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

mavzu: elektromagnit relelari turlari reja: kirish asosiy qism 1. elektromagnit relelarning mohiyati va ishlash prinsipi 2. elektromagnit relelarning asosiy turlari va ularning tuzilishi 3. zamonaviy elektromagnit relelarning qo‘llanilish sohalari va rivojlanish istiqbollari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish bugungi kunda elektr energiyasi hayotimizning barcha sohalarida muhim ahamiyat kasb etadi. elektr energiyasini uzatish, taqsimlash va avtomatik boshqarish tizimlarida ishonchli va xavfsiz ishlashni ta’minlovchi qurilmalardan biri bu — elektromagnit relelardir. elektromagnit rele — bu elektr signallarini avtomatik tarzda boshqaruvchi, kuchli tokli zanjirlarni past kuchlanishli boshqaruv signallari yordamida yoqish yoki o‘chirish imkonini beruvchi elektromexanik qurilma hisoblanadi. ular elektr zanjirlarini himoya qilish, avtomatik boshqarish va signalizatsiya jarayonlarida keng qo‘llaniladi. elektromagnit relelarning asosiy afzalligi ularning ishonchliligi, tezkor ishlashi, mustahkamligi hamda uzoq xizmat muddati bilan belgilanadi. ayniqsa, sanoat, transport, energetika, aloqa, avtomatlashtirish va maishiy texnika sohalarida elektromagnit relelarning turli turlari qo‘llanilib, ular yordamida murakkab tizimlarning samarali ishlashi ta’minlanadi. bugungi kunda rele texnologiyalari nafaqat oddiy mexanik boshqaruv elementlari sifatida, …

2 / 12

boshqa ko‘plab sohalarda keng qo‘llaniladi. relelarning asosiy vazifasi – ma’lum bir elektr signalga javoban ikkinchi elektr zanjirining ulanib yoki uzilib ketishini ta’minlashdir. ya’ni u signallarni kuchaytirish, uzatish, o‘zgartirish yoki himoya qilish kabi funksiyalarni bajaradi. elektromagnit relelarning ishlash prinsipi elektromagnit induksiya hodisasiga asoslanadi, bu hodisani mashhur ingliz olimi maykl faradey xix asrda kashf etgan. 1-rasm. elektromagnit rele tuzilishi elektromagnit relelarning ishlash jarayoni juda sodda, ammo samarali mexanik-elektrik o‘zaro ta’sir asosida tashkil etilgan. rele tarkibida ferromagnit materialdan yasalgan o‘zak, uning atrofida izolyatsiyalangan mis simdan o‘ralgan g‘altak (o‘ram), harakatlanuvchi yakor (temir plastinka), kontaktlar tizimi va qaytaruvchi prujina mavjud. rele o‘rami orqali elektr toki o‘tganda, magnit maydon hosil bo‘ladi. bu magnit maydon o‘zak va yakor orasida magnit oqimini shakllantiradi. natijada yakor magnit kuch ta’sirida o‘z holatini o‘zgartiradi va kontaktlarni yopadi yoki uzadi. tok o‘tishni to‘xtatgach, magnit maydon yo‘qoladi va yakor prujina yordamida dastlabki holatiga qaytadi. shu tarzda rele o‘ziga xos tarzda elektr signallarni mexanik …

3 / 12

orqali boshqaruv jarayonini amalga oshiradi. elektromagnit relelarning ishlashida muhim parametrlar mavjud: ishga tushish kuchlanishi, qo‘yish toki, ajratilish toki, kechikish vaqti, o‘rnatish kuchi, kontaktlarning qarshiligi va xizmat muddati. rele ishonchliligi, sezuvchanligi va tezkorligi bu parametrlar orqali belgilanadi. relelar har xil elektr sharoitlarida, masalan, doimiy yoki o‘zgaruvchan tokda ishlashi mumkin. doimiy tokli relelarda magnit maydon yo‘nalishi o‘zgarmaydi, shuning uchun ular barqaror ishlaydi. o‘zgaruvchan tokli relelarda esa magnit oqimi yo‘nalishi doim o‘zgarib turadi, bu esa yakor tebranishiga sabab bo‘lishi mumkin. buni kamaytirish uchun o‘zaklar orasiga qisqa tutashgan halqalar (demfer halqalar) o‘rnatiladi. elektromagnit relelarning afzalliklaridan biri shundaki, ular elektr signallarni juda past quvvatda boshqarib, nisbatan katta yuklamalarni ulay oladi. bu xususiyat ularni elektr avtomatika tizimlarida keng qo‘llash imkonini beradi. shuningdek, relelarning oson sozlanishi, arzonligi, mexanik mustahkamligi, uzoq muddatli ishlashi ularni boshqa boshqaruv elementlaridan ustun qiladi. biroq relelarning ayrim kamchiliklari ham mavjud: mexanik qismlarning eskirishi, kontaktlarning oksidlanishi, yuqori tezlikda ishlash imkoniyatining cheklanganligi. shu sababli zamonaviy …

4 / 12

magnit relelarning kombinatsiyasi yordamida murakkab avtomatik boshqaruv tizimlarini yaratish mumkin. masalan, ishlab chiqarish liniyalarida turli texnologik jarayonlar relelar orqali ketma-ket avtomatik tarzda boshqariladi. elektromagnit relelarning ishlash jarayonini tushunishda energiya aylanishi muhim o‘rin tutadi. rele o‘ramidagi elektr energiya avvalo magnit energiyasiga aylanadi, keyin bu energiya mexanik harakatga o‘tadi. mexanik harakat esa kontaktlar holatini o‘zgartirib, boshqa zanjirda elektr o‘zgarishini hosil qiladi. bu jarayon energiyaning saqlanish qonuniga to‘liq mos keladi va elektromexanik o‘zaro ta’sirning mukammal namunasi hisoblanadi. shu sababli relelar energiya konvertorlarining oddiy, lekin ishonchli shakli sifatida tanilgan. yana bir muhim jihat – relelarning sezuvchanlik darajasi va tezkorligi. rele sezuvchanligi deganda uning juda kichik o‘zgarishlarga javob bera olish qobiliyati tushuniladi. masalan, ayrim relelar tokning 1–2% o‘zgarishiga ham reaksiya bildiradi. tezkorlik esa relening ishga tushish vaqti bilan o‘lchanadi, ya’ni kontaktlarning yopilish yoki uzilish oralig‘i qancha qisqa bo‘lsa, rele shuncha tezkor hisoblanadi. bu xususiyat elektr tarmoqlarida qisqa tutashuv yoki kuchlanish sakrashlarini darhol aniqlab, tizimni himoya …

5 / 12

nik vazifani bajarishga mo‘ljallangan. elektromagnit relelarning turlanishi asosan ishlash prinsipi, vazifasi, tuzilishi, tok turi va kontaktlar soniga qarab belgilanadi. shu sababli, ularni turli mezonlarga ko‘ra tasniflash mumkin. avvalo, elektromagnit relelar ishlash prinsipi bo‘yicha farqlanadi. eng ko‘p uchraydigan turlaridan biri bu tok relesi hisoblanadi. u elektr tarmog‘idagi tok ma’lum qiymatdan oshganda yoki pasayganda avtomatik tarzda ishga tushadi. tok relesi asosan himoya tizimlarida, xususan qisqa tutashuv holatlarini aniqlashda, transformator yoki elektr motorlarni ortiqcha yuklama va isishdan himoya qilishda qo‘llaniladi. rele sezgan tok ortishi magnit maydonni kuchaytiradi, bu esa yakorni tortib, kontaktlarning uzilishiga olib keladi. shu tariqa tarmoqdagi himoya avtomatik tarzda amalga oshiriladi. kuchlanish relesi esa kuchlanish qiymati ortiqcha oshganda yoki juda pasayganda zanjirni uzib, himoya vazifasini bajaradi. bu turdagi relelar ayniqsa, barqaror kuchlanishni talab qiluvchi asboblar, masalan, elektron qurilmalar, serverlar yoki avtomatik boshqaruv tizimlarida keng ishlatiladi. kuchlanish pasayganda rele o‘chadi va qurilmalarni elektr ta’minotidan ajratadi, kuchlanish normallashganda esa avtomatik ravishda qayta yoqilishi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "elektromagnit relelari turlari"

mavzu: elektromagnit relelari turlari reja: kirish asosiy qism 1. elektromagnit relelarning mohiyati va ishlash prinsipi 2. elektromagnit relelarning asosiy turlari va ularning tuzilishi 3. zamonaviy elektromagnit relelarning qo‘llanilish sohalari va rivojlanish istiqbollari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish bugungi kunda elektr energiyasi hayotimizning barcha sohalarida muhim ahamiyat kasb etadi. elektr energiyasini uzatish, taqsimlash va avtomatik boshqarish tizimlarida ishonchli va xavfsiz ishlashni ta’minlovchi qurilmalardan biri bu — elektromagnit relelardir. elektromagnit rele — bu elektr signallarini avtomatik tarzda boshqaruvchi, kuchli tokli zanjirlarni past kuchlanishli boshqaruv signallari yordamida yoqish yoki o‘chirish imkonini beruvchi elektromexanik qurilma hisoblanadi...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (95,8 КБ). Чтобы скачать "elektromagnit relelari turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: elektromagnit relelari turlari DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram