hujayra tuzilishi. hujayra nazariyasi. hayvon va odam xromasomalarining marfofunksional xarakteristi

PPTX 15 стр. 4,2 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

qdu tabitshunoslik va geografiya fakulteti biologiya yo’nalishi 11-guruh talabasi yusupova nodiraning sitologiya fanidan taqdimoti hujayra tuzilishi. hujayra nazariyasi. hayvon va odam xromosomalarning morfofunksional xarakteristikasi. reja: 1 – hujaryar tuzilishi 2 – hujayra nazariyasi 3 - hayvon va odam xromosomalarning morfofunksional xarakteristikasi hujayra tuzilishi hujayralarning tuzilishi, takomillashuvi va funksiyasini o'rgatadigan fanni-sitologiya deyiladi. hujayra (lotincha cellula, yunoncha-cytos) deb, odam, hayvon va o'simlik organizmlarining tuzilishlarini, funksiyalari va rivojlanishlarini negizini tashkil qilgan, sitoplazma va yadrodan tashkil topgan tirik sistemaga aytiladi. hujayralarning o'ziga xos xususiyatlari butun tirik organizmlarning hayoti davomida moddalar almashinuvida ishtirok etib, yangi hujayra hosil qilib uzluksiz yangilanib turishidir. hayvon va odam organizmida hujayralardan tashqari hujayra oraliq modda va simplast mavjud bo'lib, simplast - hujayrasiz strukturadir. uning tarkibida bir necha o'nlab yadrolar bo'lib, hujayraning qo'shilishidan hosil bo'lgan. bunga ko'ndalang-targ'il mushak tolalari, yo'ldosh epiteliysining sinsitotrofoblast qavati va boshqalar kiradi. hujayralararo modda hujayralar orasida joylashgan bo'lib, suyuq holda yoki dirildoq yoxud zich konsistensiyaga ega bo'lgan …

2 / 15

tuzilishi hayvon va odam xromosomalarning morfofunksional xarakteristikasi xromosomalar – bu hujayra yadrosidagi irsiy axborotni tashuvchi eng muhim tuzilmalardan biridir. ular dnk molekulasi va unga bog‘langan oqsillardan tashkil topgan bo‘lib, har bir tirik organizmning genetik tuzilishini belgilaydi. xromosomalar nafaqat genetik axborotni saqlaydi, balki uni keyingi avlod hujayralariga aniq va to‘liq o‘tkazish vazifasini ham bajaradi. hayvonlar va odam xromosomalari o‘z morfologik va funksional xususiyatlariga ko‘ra bir-biriga o‘xshash, ammo ayrim jihatlarda farqlidir. ular organizmning irsiy belgilarini belgilovchi genlar majmuini o‘z ichiga oladi. xromosomalar soni, shakli va tuzilishi har bir tur uchun doimiy bo‘lib, bu belgilar turlarning genetik barqarorligini ta’minlaydi. har bir hayvon turi uchun xromosomalar soni o‘ziga xos bo‘ladi. masalan, sigirda 60 ta, otlarda 64 ta, qo‘yda 54 ta, itlarda 78 ta, mushuklarda esa 38 ta xromosoma mavjud. odamda esa 46 ta xromosoma bo‘lib, ulardan 44 tasi autosoma va 2 tasi jinsiy xromosomalar (xx yoki xy) hisoblanadi. autosomalar tana belgilarini, jinsiy xromosomalar esa …

3 / 15

rganizmlarning hujayra tuzilishi to‘g‘risidagi hamma to‘plagan ilmiy ma’lumotlarni umumlashtirib, tahlil qilib hujayra nazariyasini yaratdilar. o‘sha paytdagi yaratilgan hujayra nazariyasining asosiy qoidalari tubandagilardan iborat: 1. hujayra hamma tirik organizmlarning asosiy tuzilish birligi hisoblanadi. 2. hamma hujayralarda kimyoviy tarkibi va umumiy hayotiy jarayonlari tomondan o‘xshash. 3. hujayraning hosil bo‘lishi o‘simlik va hayvon organizmlarining o‘sishi, rivojlanishi, takomillashishini ta’minlaydi. har bir hujayra hujayra qobig'i (sitolemma) sitoplazma va yadrodan tashkil topgan. himyoviy analiz orqali hujayra takibida atmosfera va yer qobig'ida keng tarqalgan moddalar borligi aniqlangan. odam organizmining 96%- 4 xil elementlardan: uglerod, vodorod, kislorod va azotdan tashkil topgandir. kalsiy, fosfor, kaliy va oltingugurt esa odam tanasining-3%ni tashkil qiladi. oz miqdorda natriy, xlor, yod, temir, magniy, mis, marganes, kobalt, ruh va boshqa mikroelementlar ham bo'ladi. hujayralarning hayotiy hususiyatlari, ularning tarkibidagi oqsilga bog'liqdir. hujayra qo'yidagi ximiyoviy komponentlardan tuzilgan. oddiy va murakkab oqsillar, fermentlar, yog'lar, uglevodlar (karbon suvlar, suv va neorganik tuzlar). shunday qilib, hujayra murakkab ximiyoviy tuzilishga …

4 / 15

smi telomera deb yuritiladi, u xromosomaning parchalanishdan himoya qiladi hamda hujayra qarish jarayoniga ta’sir etadi. ayrim xromosomalarda ikkilamchi bo‘yincha yoki satellitlar mavjud bo‘lib, ular ribosomal rnk sintezi uchun javobgar genlarni saqlaydi. shu sababli, xromosomalar faqat tashqi shakli bilan emas, balki funksional jihatdan ham murakkab tuzilishga ega. hayvon va odam xromosomalarning morfofunksional xarakteristikasi xromosomalar hujayra bo‘linishi jarayonlarida faol ishtirok etadi. mitoz jarayonida xromosomalar ikki qiz hujayraga teng taqsimlanadi, natijada genetik materialning to‘liq nusxasi saqlanadi. mejozda esa xromosomalar soni yarmiga kamayadi, bu esa gametalar (jinsiy hujayralar) hosil bo‘lishida muhim ahamiyatga ega. mejoz davomida krossing-over jarayoni sodir bo‘ladi, ya’ni gomologik xromosomalar o‘zaro gen almashadi. bu esa irsiy o‘zgaruvchanlikning asosiy manbalaridan biridir va organizmlar evolyutsiyasi uchun zarur shart-sharoit yaratadi. hayvon xromosomalari xilma-xil bo‘lishi bilan birga, ularning asosiy vazifasi bir xil – genetik axborotni saqlash va uni nasldan naslga uzatishdir. masalan, uy hayvonlarining xromosomalari seleksiya jarayonlarida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, zotlarni yaxshilashda genetik nazorat o‘tkazish …

5 / 15

morfologiyasini tushunish klinik genetikada muhim ahamiyatga ega. bu xromosoma soni yoki tuzilishidagi anormalliklardan kelib chiqadigan daun sindromi, tyorner sindromi va klaynfelter sindromi kabi kasalliklarni tashxislashda yordam beradi. ushbu maʼlumot tibbiy mutaxassislarga zarar koʻrgan shaxslar va ularning oilalariga tegishli yordam va maslahat berishda yordam beradi. evolyutsion biologiya: xromosomalarning morfologiyasini turli turlar orasida solishtirish evolyutsion munosabatlar haqida tushuncha beradi. vaqt oʻtishi bilan xromosoma tuzilishidagi oʻzgarishlarni oʻrganish orqali olimlar spesifikatsiya va moslashuvning asosiy genetik mexanizmlarini ochishlari mumkin. biotexnologiya: xromosoma morfologiyasini manipulyatsiya qilish biotexnologiya va genetik muhandislikda hal qiluvchi rol oʻynaydi. xromosomalarni boʻyash va genomni tahrirlash kabi usullar qishloq xoʻjaligidan tibbiyotgacha boʻlgan turli xil ilovalar uchun genetik materialni oʻzgartirish uchun xromosoma tuzilishi haqidagi tushunchamizga tayanadi. hayvon va odam xromosomalarning morfofunksional xarakteristikasi hayvon va odam xromosomalarning morfofunksional xarakteristikasi rasmda xromosoma tuzilishining soddalashtirilgan sxemasi aks etgan. unda dnk molekulasi qanday qilib oqsillar bilan birikib, xromosoma shakliga kelishini bosqichma-bosqich ko‘rsatib berilgan. dnk — bu ikki zanjirli spiral …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hujayra tuzilishi. hujayra nazariyasi. hayvon va odam xromasomalarining marfofunksional xarakteristi"

qdu tabitshunoslik va geografiya fakulteti biologiya yo’nalishi 11-guruh talabasi yusupova nodiraning sitologiya fanidan taqdimoti hujayra tuzilishi. hujayra nazariyasi. hayvon va odam xromosomalarning morfofunksional xarakteristikasi. reja: 1 – hujaryar tuzilishi 2 – hujayra nazariyasi 3 - hayvon va odam xromosomalarning morfofunksional xarakteristikasi hujayra tuzilishi hujayralarning tuzilishi, takomillashuvi va funksiyasini o'rgatadigan fanni-sitologiya deyiladi. hujayra (lotincha cellula, yunoncha-cytos) deb, odam, hayvon va o'simlik organizmlarining tuzilishlarini, funksiyalari va rivojlanishlarini negizini tashkil qilgan, sitoplazma va yadrodan tashkil topgan tirik sistemaga aytiladi. hujayralarning o'ziga xos xususiyatlari butun tirik organizmlarning hayoti davomida moddalar almash...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (4,2 МБ). Чтобы скачать "hujayra tuzilishi. hujayra nazariyasi. hayvon va odam xromasomalarining marfofunksional xarakteristi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hujayra tuzilishi. hujayra naza… PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram