"odam anatomiyasi"

PPTX 14 стр. 365,7 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 365,7 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

“odam anatomiyasi” faniga kirish. ma’ruza rejasi: 1. anatomiyaning fanining predmeti, maqsadi va vazifalari. 2. anatomiyani o‘rganish usullari. 3. anatomiya fani rivojlanishining qisqacha tarixi. 4. odam tanasining tuzilishi. anatomiyaning fanining predmeti, maqsadi va vazifalari. anatomiya fani odam organizmining shaklini, tuzilishini, uning rivojlanish jarayonini o‘rganadigan fandir. bu fan organizmning tashkil etuvchi har bir tizimiga tegishli a’zolarni joylashuvini, tuzilishini bajaradigan funksiyalari bilan bog‘langan holda, jinsiy tafovutlarni hisobga olgan holda, shuningdek atrof-muhitning a’zolar tuzilishi hamda vazifasiga bo‘lgan ta’sirini o‘rganadi. anatomiya fani o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlariga ko‘ra, bir necha bo‘limlarga bo‘linadi. odam organizmi tuzilishi, rivojlanish xususiyatlarini evolutsion nuqtai nazardan – filogeneziga taqqoslangan holda hamda odam holatiga o‘tish jarayoni – antropogenezini solishtirma anatomiya o‘rganadi. anatomiyaning bo’limlari. sistematik anatomiya suyaklar qismi - osteologiya, suyaklarning o‘zaro birlashishi bo‘g‘imlarni o‘rganadigan qismi – sindesmologiya, muskullar – miologiya, ichki a’zolar sistemasi - splanxnologiya, qon tomirlar sistemasi – angiologiya, ichki sekret bezlar qismi – endokrinologiya, sezgi a’zolari – esteziologiya va nihoyat, nerv …

2 / 14

‘llanilgan. bu usulni andre vezaliy yuqori darajada rivojlantirgan. kesib ochish usulining asosiy vositalari – bu pichoq, skalpel va arra bo‘lishi mumkin. kesib ochish usuli yordamida organlarni tuzilishini, joylashuvini o‘rganib, ulardan preparatlar tayyorlash mumkin. muzlagan murdalarni arralash usuli - bu usulni birinchi bor buyuk xirurg va anatom n.i.pirogov qoʻllagan. arralash usuli yordamida organizmning ma’lum sohasiga xos bo‘lgan a’zolar topografiyasini, bir-biriga nisbatan joylashuvini aniq o‘rganish mumkin. to‘ldirish yoki in’eksiya usuli – ichi bo‘sh a’zolarni ichini maxsus rang beruvchi suyuq massalar bilan to‘ldirish. so‘ng a’zoning to‘qimalari glitserin, metil spirti yordamida yoritiladi. bu usul yordamida qon aylanish va limfatik sistemalarni, o‘pkalarni, bronxial daraxtini shoxlanishini o‘rganishda foydalaniladi. anatomiyani o‘rganish usullari. korroziya yoki yemirish usuli – bu usul in’eksiya usuliga o‘xshash bo‘lib, ichi bo‘sh a’zolar tez qotadigan moddalar bilan to‘ldiriladi. bir oz vaqt o‘tgach a’zo ichidagi modda qotib qoladi, so‘ngra uni turli kislota yoki ishqorlar suyuqligiga solinsa, a’zo to‘qimalari yemiriladi va bo‘shlig‘iga yuborilgan modda esa a’zolar …

3 / 14

arajisini aniqlash maqsadida, inson gavdasining shakli murakkab tuzilganligi sababli uning o‘lchovlarini aniqlashda qo‘llaniladi. ulchashning 2 usuli farqlanadi – total va partsial o‘lchovlarni aniqlash. total o‘lchovlariga – tananing massasi, uzunligi va ko‘krak qafasining aylanmasini o‘lchovlari partsial o‘lchovlariga – tananing tashkil etuvchi ayrim qism yoki zvenolarni bo‘yiga, ko‘ndalangiga va aylanma ko‘rsatkichlarini aniqlashi kiradi. ikkinchi guruh usullari. somatoskopik usuli - yaxlit odam tanasini yoki uni tashkil etuvchi qismlarini sirtdan tekshirish. bu usul asosida ko‘krak qafasining shakli, muskullarning va teri osti yogʻ qatlamini rivojlanish darajasini, umurtqa pog‘onasining qiyshiqliklarini, tana qonstitutsiyasi xususiyatlarini aniqlash mumkin. endoskopik usuli – ichki a’zolarni ichki yuzalarini va a’zolar ichida ro‘y berayotgan jarayonlarni tekshirish mumkin. endoskop asbobi yordamida hazm tizimining a’zolarini, nafas olish tizimining a’zolarini, yurak, qon tomirlarni, siydik ajratish tizimining a’zolarini chuqur o‘rganish mumkin. anatomiya fani rivojlanishining qisqacha tarixi. bizning eramizgacha 700-600 yillarda qadimgi gretsiyada odam anatomiyasidan sistematik ma’lumotlar to‘plangan gippokrat (eramizdan 460-377 yil ilgari yashagan) buyuk grek taffakurshunosi, butun …

4 / 14

va to‘r pardani, o‘n ikki barmoqli ichakni va ichak tutqichidagi limfa tomirlarini tuzilishini tasvirlagan. abu ali ibn sino (980-1037) yevropada avitsenna nomi bilan mashxur bo‘lgan. u buxoro shahrining afshona qishlogʻida tug‘ildi. 985 yilda ibn sino 5 yoshligida ota-onasi buxorodagi madrasaga berishdi. mustaqil ravishda yosh ibn sino gippokrat, galen, aristotel, abu-bakra asarlarini o‘rgandi. 17 yoshligidanoq ko‘p fanlarni mukammal o‘rgandi va yetuk 9 olim bo‘lib yetishdi. 997 yili buxoro amiri nux ibn mansurni kasalini davolagani evaziga amir saroyidagi kitobxonadan foydalanishga ijozat oldi. anatomiya fani rivojlanishining qisqacha tarixi. leonarda da vinchi (1452-1519) – buyuk rassom va olim, anatomiya, mexanika, matematika fanlari bilan shug‘ullangan odam tanasini tuzilishini o‘rganish maqsadida murdalarni yorib, 400 yaqin muskullarni ajratib preparovka qilgan va ularni rasmlarini albomga chizgan va plastik anatomiyaga asos solgan. fan sifatida anatomiyaning asoschisi va reformatori a. vezaliy hisoblanadi. zehni baland, talantli a.vezaliy luven va parijda oʻqib, 1538 yilda paduan universitetiga anatomiya kafedrasiga professorlik lavozimiga taklif etiladi. …

5 / 14

, o‘z-o‘zidan ko‘payadigan, butun tirik o‘simlik va hayvon organizmlarining tuzilish, rivojlanishining va hayotiy faoliyatining elementar birligidir. to‘qima - bu kelib chiqishi, rivojlanishi, tuzilishi jihatdan bir xil bo‘lgan va organizmda muayyan funksiyani bajarishga moslangan hujayralar yig‘indisiga aytiladi. odam organizmida 4 xil to‘qima farqlanadi: epiteliy to‘qimasi, muskul to‘qimasi, biriktiruvchi to‘qima va nerv to‘qima. 1671 yilda malpigi, gryu o‘simlik to‘qimalari hujayralardan tashkil topganini oʻz tekshirishlarida ko‘rsatdilar va gukning kashfiyotini tasdiqladilar. 1680 yilda gollandiyalik a.v. levenguk bir hujayrali organizmlarni tuzilishini birinchi marotaba kashf etgan va bir qancha tirik hujayralarni (eritrotsitlar) tuzilish xossalarini bayon etdi. xix asrda yan purkine hujayra tarkibida protoplazma borligi va 1830 yilda esa ingliz fizigi r.broun birinchi bo‘lib, hujayra tarkibidan maxsus igna bilan yadroni ajratadi va hujayra yadrosiz yashay olmasligini ko‘rsatadilar 1838 –1839 yillarda ikkita nemis olimlari t.shleyden va t.shvann “hujayraviy nazariya” ni yaratadilar. hujayra haqidagi ta’limot keyinchalik nemis olimi virxov tomonidan ancha chuqur rivojlantirildi. rus olimi k.ber ko‘p hujayrali organizmlarning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О ""odam anatomiyasi""

“odam anatomiyasi” faniga kirish. ma’ruza rejasi: 1. anatomiyaning fanining predmeti, maqsadi va vazifalari. 2. anatomiyani o‘rganish usullari. 3. anatomiya fani rivojlanishining qisqacha tarixi. 4. odam tanasining tuzilishi. anatomiyaning fanining predmeti, maqsadi va vazifalari. anatomiya fani odam organizmining shaklini, tuzilishini, uning rivojlanish jarayonini o‘rganadigan fandir. bu fan organizmning tashkil etuvchi har bir tizimiga tegishli a’zolarni joylashuvini, tuzilishini bajaradigan funksiyalari bilan bog‘langan holda, jinsiy tafovutlarni hisobga olgan holda, shuningdek atrof-muhitning a’zolar tuzilishi hamda vazifasiga bo‘lgan ta’sirini o‘rganadi. anatomiya fani o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlariga ko‘ra, bir necha bo‘limlarga bo‘linadi. odam organizmi tuzilishi, rivojlanish xususiy...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPTX (365,7 КБ). Чтобы скачать ""odam anatomiyasi"", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: "odam anatomiyasi" PPTX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram