odam anatomiyasi

DOCX 6 pages 20.9 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.9 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

odam anatomiyasi anatomiya—grekcha so`z bo`lib—kesish, bo`lish degan ma'noni bildiradi. odam anatomiyasi a'zolarning tuzilishini, shaklini uning taraqqiyotiga, vazifasiga bog`lab o`rganadigan tibbiyotning asosiy fani hisoblanadi. bu fan har bir a'zoni jinsiy tafovutlarini, yoshga qarab o`zgarishini, shuningdek atrof muhitning a'zolar tuzilishiga ta'sirini o`rganadi.moskva universitetining professori ye.o.muxin (1766-1850) odam anatomiyasi fanining ahamiyatini quyidagicha ta'riflab: „odam anatomiyasini bilmagan shifokor foydasizgina emas—balkim zararlidir'" —degan edi.anatomiyaning bo`limi bo`lib hisoblanilgan taqqoslash anatomiyasi —filogenez: a'zolar guruhini, tana tuzilishining oddiy tuzilgan guruhdan murakkab tuzilishga ega bo`lgan oliy guruhga mansub hayvonlarda taqqoslash asosida olib boriladi. ontogenez—homila hosil bo`lib, uning tana a'zolari rivojlana boshlagan davrdan qarilik davrigacha kuzatiladigan o`zgarishlarni o`rganadi. prenatal ontogenez bo`limi: a'zolar shakllangandan boshlab, tug`ilishgacha bo`lgan davrdagi o`zgarishlarni o`rganadi. prenatal ontogenez (homila taraqqiyoti) o`z navbatida 2 davrga bo`linadi. 1) 2 oygacha bo`lgan davr—embrional davr deyilib, 2) 3-9 oylardagi davr fetal davr (fetus —homila) deyiladi. homila tug`ilgan daqiqalardan boshlab, yoshga qarab o`zgarishini postnatal ontogenez bo`limi o`rganadi. odam tuzilishi va taraqqiyotini jamiyat …

2 / 6

zolarni: hazm a'zolari, nafas a'zolari, siydik va jinsiy a'zolarni 4o`rganadi. angiologiya bo`limi yurak va qon tomirlarni (arteriya, vena, limfa) o`rgansa, nevrologiya bo’limi orqa miya va bosh miyani, hamda periferik nervlarni o`rganadi. esteziologiya bo’limida sezgi a'zolari, endokrinologiya qismida esa ichki sekretsiya bezlari o`rganiladi. rentgenoanatomiya bo’limida k.rentgen tarafidan kashf etilgan nurlar orqali a'zo va tana qismlari o`rganiladi. topografik anatomiya —a'zolarning va tana bo`limlarining o`zaro munosabatini o`rganadi.norma —sog`lom odamlarda uchraydigan holat bo`lib, a'zolar o`ziga yuklangan vazifasini to`liq bajarishi tushuniladi.anomaliya —normal tuzilishdan farqlanadigan holat bo`lib, lekin o`ziga yuklangan vazifasini to`liq bajaradi. anomaliya sifatida yurakning o`ng tarafda joylanishi yoki ichki a'zolarning teskari joylashuvini ko`rsatish mumkin.lekin a'zo taraqqiyoti bilan bog`liq ba'zi holatlar uning bajaradigan vazifasiga salbiy ta'sir etadi va bunday holatlarga patologiya deyiladi. patologiya holatiga lablarda va tanglayda hosil bo`ladigan tirqishlar yoki a'zolarning bajaradigan vazifasiga salbiy ta'sir etadigan tuzilmalar kiradi.normal anatomiya sog`lom odam organizmida kuzatiladigan holatlarni o`rganadi. odam a'zolarida kuzatiladigan ba'zi o`zgarishlar variantlar deb ataladi. bunda …

3 / 6

to`qima va hujayralarda kasallik natijasida paydo bo`ladigan holatlarni o`rganadigan fan patologik anatomiya deyiladi. 5organizm va uning tarkibiy qismlariorganizm —azaldan mavjud bo`lib, ma'lum tuzilishga ega bo`lgan tashqi muhit bilan modda almashinish, ko`payish va o`sish imkoniyatiga ega bo`lgan doimo o`zgarishdagi yaxlit tirik mavjudot.organizm alohida hosilalardan tashkil topgan bo`lib, uning tarkibiy qismlarini a'zolar, to`qimalar, hujayralar va hujayra ichidagi hosilalar tashkil etadi. organizmning bir butunligini quyidagi omillar hosil qiladi:1) hujayra, to`qima, a'zolarda suyuqliklar vositasida o`zaro qo`shilib yaxlit a'zo yoki tizimlarni hosil qiladi;2) odamning barcha a'zolari qon va limfa suyuqliklari vositasida gumoral (humor —suyuqlik) yo`l bilan qo`shilib turadi;3) har bir a'zo va to`qimalar nervlar vositasida boshqariladi va o`zaro munosabatda bo`ladi.organizmning barcha a'zolari bir-biri bilan o`zaro bog`liq bo`lib, ular tomirlardan oqayotgan qon, limfa suyuqliklari yordamida gumoral yo`l bilan bog`lanadi, markaziy nerv sistemasi a'zo va to`qimalarni idora etib, bularni hammasi organizmning bir butunligini ta'minlaydi.i.epiteliy to`qima —chegaralovchi to`qima bo`lib,tana va hazm qilish nayining ichki yuzasini, nafas olish, siydik …

4 / 6

ovchi maxsus mushak to`qimasi farq qilinadi. 6maxsus mushak to`qimalari mioepitelial hujayralar —ter, sut va so`lakbezlarida bo`ladi.iv. nerv to`qimasi yuqori darajada rivojlangan to`qimabo`lib, u barcha a'zolarni o`zaro aloqada bo`lishini hamda organizmning tashqimuhit bilan bog`lanishini ta'minlaydi.nerv to`qimasi markaziy va periferik nerv tizimini hosil qilib, ikki xil hujayradan tashkil topgan. birinchi xil hujayra—neyronlar bo`lib, ikkinchi xil hujayra—neyrogliya deb ataladi. nerv to`qimasi tashqi embrional qavat ektodermadan taraqqiy etadi.a'zolar o`ziga xos bo`lgan shaklga, tuzilishga, vazifaga, taraqqiyotga ega bo`lgan yaxlit tuzilmalardir.ko`pgina a'zolar ma'lum bir to`qimalardan tuzilgan bo`lsa-da, ularning tarkibida boshqa organizmga xos bo`lgan to`qimalar ham bo`ladi. misol uchun: yurak faqat shu a'zoga mansub bo`lgan ko`ndalang-targ`il mushak to`qimalardangina emas, balki biriktiruvchi va nerv to`qimalaridan tuzilgan.a'zolar tizimi tarkibini tuzilishi, vazifasi, taraqqiyotida umumiylik bo`lgan a'zolar guruhi tashkil qiladi.suyaklar sistemasi tarkibiga—bir xil tuzilishga, umumiy vazifaga ega bo`lgan va taraqqiyotida umumiylik bo`lgan suyaklar guruhi kiradi.mushaklar, qon tomirlar va nerv tizimlarini ham shunday umumiy tuzilishga, bir xil vazifaga va taraqqiyotida ham umumiylikka …

5 / 6

birgalikda tanani tashkil etadi va bu hosilalar ko`krak, qorin, chanoq bo`shliqlaridan iborat. bu bo`shliqlarda esa ichki a'zolar joylashadi. ichki a'zolar tarkibiga hazm, nafas, siydik chiqarish, jinsiy a'zolar tizimi va endokrin bezlari kiradi. tana qismini tashkil etgan a'zolarda va ichki a'zolarda, nervlar bo`ladi.odam tuzilishining tarkibiy qismlari: organizm —a'zolar tizimi (sistemasi) —a'zolar —a'zolarning morfologik birligi —to`qimalar —hujayralar—hujayra elementlari —molekula.odam gavdasining tuzilishi odam gavdasi tabiat va ma'lum bir jamiyat tuzilishining ta'sirida, avlodidan (naslidan) orttirgan asosiy negiz xususiyatlari asosida rivojlanadi. odam gavdasining tuzilishi ichki a'zolar ko`rinishiga ham ta'sir etadi. gavda tuzilishi uch guruhga bo`linadi.1. asteniklar—past bo`yli bo`lib, ko`krak qafasi tor, yyelkalar orasidagi masofa qisqa va qo`l-oyoqlarining uzunligi bilan ajralib turadi.2. gipersteniklar—baland yoki o`rta bo`yli bo`lib, ko`krak qafasining kengligi, yyelkalar orasidagi masofaning uzunligi, qo`l hamda oyoqlarning qisqaligi bilan ajralib turadi.3. normasteniklar yuqorida bayon etilgan ikki xil qomatning oraliq shaklidir.homila taraqqiyoti to`g`risida qisqachama'lumotodam va hayvonlarda embrional taraqqiyot 4 davrga bo`lib o`rganiladi: i.urug`lanish davri; ii. bo`linish davri; …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "odam anatomiyasi"

odam anatomiyasi anatomiya—grekcha so`z bo`lib—kesish, bo`lish degan ma'noni bildiradi. odam anatomiyasi a'zolarning tuzilishini, shaklini uning taraqqiyotiga, vazifasiga bog`lab o`rganadigan tibbiyotning asosiy fani hisoblanadi. bu fan har bir a'zoni jinsiy tafovutlarini, yoshga qarab o`zgarishini, shuningdek atrof muhitning a'zolar tuzilishiga ta'sirini o`rganadi.moskva universitetining professori ye.o.muxin (1766-1850) odam anatomiyasi fanining ahamiyatini quyidagicha ta'riflab: „odam anatomiyasini bilmagan shifokor foydasizgina emas—balkim zararlidir'" —degan edi.anatomiyaning bo`limi bo`lib hisoblanilgan taqqoslash anatomiyasi —filogenez: a'zolar guruhini, tana tuzilishining oddiy tuzilgan guruhdan murakkab tuzilishga ega bo`lgan oliy guruhga mansub hayvonlarda taqqoslash asosida olib...

This file contains 6 pages in DOCX format (20.9 KB). To download "odam anatomiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: odam anatomiyasi DOCX 6 pages Free download Telegram