axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi

PPTX 29 pages 2.5 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

slayd 1 mavzu. axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari reja 1.axloqning kelib chiqishi, mohiyati taraqqiyoti, hamda insonning oila va jamiyatdagi axloqiy munosabatlarini o’rganishda falsafiy fan ekanligi.axloqshunoslikning tajribaviy bayoniy, falsafiy-nazariy, mezoniy-me’yoriy xususiyatlari. 2.axloqshunoslikning zamonaviy fanlar bilan aloqasi. milliy mustaqillikni mustahkamlash jarayonida axloqshunoslikning jamiyat ijtimoiy-ma’naviy hayotdagi o’rni va vazifalari. 3.axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari: 4. oila ma’naviy-ijtimoiy muhit sifatida. nikoh axloqiy munosabat ekanligi. fuqarolik jamiyati oila bilan davlat o’rtasidagi o’ziga xos bosqich ekanligi. davlat mustaqilligi tushunchasining axloqiy talqini. 5.turkiston ma’rifatchi-jadidlarining axloqiy qarashlari. (ahmad donish, abay, - anbar otin, abdulla avloniy, fitrat) 6. ezgulik mezoniy tushunchasi. ezgulik va haqiqat, go’zallik, ezgulik va yovuzlik. yaxshilik va yomonlik. adolat, burch, vijdon, baxt tushunchalari. 7.axloqiy me’yorlar va ularning talab shakllari sifatidagi mohiyati.axloqiy me’yorlar: halollik va nopoklik, rostgo’ylik va yolg’onchilik, xushfe’llik, shirinsuxanlik; kamtarlik. axloqiy tamoyillar: insonparvarlik, erkparvarlik, vatanparvarlik axloqiy pandnomalar avesto pxatotep o’gitlari konfutsiy ogitlari kalila va dimna qutadg’u blig temur tuzuklari diniy-axloqiy manbalar avesto quroni …

2 / 29

nosabati, xatti-harakati bo’lib, bu uning oila, mahalla- kuy va mehnat jamoasida namoyon bo’ladi. normalar, qadriyatlar va ideallar axloqning tarkibiy qism(elementlari)laridir. norma- bu kishilik jamiyati yuzaga kelishi, taraqqiyoti jarayonida ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish boshqarish zarurati negizida shakllangan va takomillashib borgan xulq-atvor talablari bo’lib, ular ijtimoiy fikr, qat’iy qoida, muqqadas burch, urf-odatlar shaklida amal qiladi. axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari. ilk axloqiy qarashlar bundan uch yarim ming yillar ilgari yuzaga kelgan bo’lib, to bugungi kunga qadar uning nazariy – falsafiy ta’limot sifatida shakllanishi quyidagi davr bosqichlarida kechadi: qadimgi davr axloqiy tafakkuri; o’rta asrlar, uyg’onish davri axloqiy ta’limotlari taraqqiyoti yangi davr (xvii-xviiiasrlar) axloqiy ta’limotlari. hozirgi davr (xix-xx asrlar axloqiy fikr taraqqiyoti. nazariy yo’nalishdagi vazifalari: 1) axloqni o’ziga xos ijtimoiy ong shakli, ijtimoiy hodisa (fenomen) sifatida o’rganish; 2) uning boshqa ijtimoiy ong shakllari bilan o’zaro dialektik birlikda jamiyat va shaxs ma’naviy hayoti tizimida amal qilish qonuniyatlarini ochib berish; 3) axloqiy mezoniy tushunchalar, me’yor va …

3 / 29

xloqiy talab, me’yorlar doirasida o’z-o’zini his qilishdir. shunga ko’ra mazkur hissiyot tipi axloqiy ongning ixtiyor erkinligi tarzidagi shakli hisoblanadi. axloqiy hissiyot shafqat, achinish, hamdardlik, uyalish-hayo, tavba-tazarru holatlarida namoyon bo’ladi axloqiy munosabat (faoliyat) axloq tuzilmasining amal qilishi, ya’ni axloqiy ong va axloqiy hissiyotning kishi hatti-harakatlari tarzida ro’yobga chiqishi jarayonidir. ixtiyor erkinligi tushunchasi keng ma’noda insonnning o’z dunyoqarashi, e’tiqodiga muvofiq xatti-harakatining maqsadini taziyiqsiz, erkin tarzda belgilashi va unga yo’naltirilgan faoliyatini ifodalaydi. boshqacha qilib aytganda, mazkur tushuncha kishining o’z xatti-harakati, faoliyatida axloqiylik(ezgulik, yomonlik) tanlashni ifodalaydi. ixtiyor erkinligi tufayli kishi har qarashda axloqiy tanlov muammosiga duch keladi. axloqiy tanlov – bu shaxsning muayan axloqiy me’yorlar, tamoyillar tizimini e’tiqod darajasida anglashi va shunga muvofiq uni o’z faoliyatining maqsad, motivi tarzida qabul qilishdir. aniqrog’i, axloqiy tanlov – shaxsning axloqiy talab, qoidalarni tashqi taziyqsiz, ixtiyoriy, ya’ni o’z-o’ziga amr qilishi orqali bajarishdir. masalan, biror kishining yong’in ichida qolgan yosh bolani qutqarishi uning axloqiy tanlov doirasidagi xatti-harakatidir. muhabbat—keng qamrovli …

4 / 29

omonlik yovuzlikka aylanadi. adolat (arabcha “odillik”) mezoniy tushunchasida huquqiy talab, majburiyatlarning axloqiy tamoyil, me’yorlarga muvofiq ravishda amal qilishligi darajasi ifodalanadi. qadimgi yunon faylasuflari arastu adolatning ana shu xususiyatini nazarda tutgan holda uni “qonunga muvofiq xulq” deb ta’riflagan edi. oliy qadriyat sifatidagi axloqiy tamoyillar, talablar huquqiy norma, qonun-qoidalarga nisbatan birlamchi, belgilovchi hisoblanadi. insonni oliy qadriyat sifatida baholamaydigan va unga muvofiq tarzda amal qilmaydigan huquqiy norma, qonun-qoidalar adolatsizdir vijdon keng mazmunga ega axloqiy tushuncha bo’lib, unda shaxsning o’z burchini anglashi, uning ado etilishini ixtiyor erkinligi, e’tiqod darajasida nazorat qilish qobiliyati ifodalanadi. vijdon shaxsning o’z hatti-harakatlarini oliy qadriyatli axloq normalari, xususan, burch talablaridan turib baholashi va uni ado etishidir. shunga ko’ra aytish mumkinki, vijdon axloqiy amr, majburiyatlarning axloqiy tanlov doirasida bajarilishiga bo’lgan ma’naviy-ruhiy ma’suliyatidir. vijdon yuksak axloqiy hissiyot- uyat tuyg’usi bilan bog’liq botiniy-ruhiy o’z-o’zini anglash, o’z-o’ziga bo’lgan munosabatdir. axloqiy tamoyillar axloqiy ong shakli bo’lib, ular qonun-qoidalarning umumlashgan, jamiyat tomonidan shaxsga qo’yiladigan ijtimoiy norma, …

5 / 29

orlar axloqiy qonun-qoidalarning kishi faoliyatining ichki sababi(motivi)ga aylanishining boshlang’ich talablari hisoblanadi. bular: rostgo’ylik, halollik, kamtarlik, xushmuomalalik, kamtarlik, saxiylik. oila jamiyatning asosi, muhim hujayrasi va ayni paytda u ma’naviy ijtimoiy muhit hisoblanadi. shunga ko’ra u jamiyatning boshlang’ich axloqiy asosi vazifasini o’taydi. avvalambor, oila mikro ma’naviy maskan bo’lib, u qanday tashkil topsa, shakllansa, jamiyat ham shunday taraqqiy etadi. shu ma’noda oila jamiyat tizimining tarkibiy qismiki, ayni paytda uning o’zi ham makrooiladir. inson ana shu mikro ma’naviy-maskan muhitida voyaga yetadi va unda axloqiy fazilatlar egasi kamol topadi. oilaning jamiyatda ijtimoiy-ma’naviy muhit sifatida yuzaga kelishi uning quyidagi uchta jihatlarini o’zida mujasamlashtirishligi bilan izohlanadi. ayni paytda ular uning asosiy vazifasi ham sanaladi. bular: 1)nikoh; 2)oilaviy mulk va unga egalik qilish; 3) farzand tarbiyasi. nikoh-bu ikki jinsdagi kishining ixtiyor erkinligiga asoslangan oila qurishlariga berilgan fatvodir. nikohning dastlabki shakli – ekzogamiya , ya’ni guruhiy nikoh bo’lib, uning o’zi ham quyidagi shakllarda – bochqichlar bo’yicha oddiydan murakkabga qarab …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi"

slayd 1 mavzu. axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi, maqsadi va vazifalari reja 1.axloqning kelib chiqishi, mohiyati taraqqiyoti, hamda insonning oila va jamiyatdagi axloqiy munosabatlarini o’rganishda falsafiy fan ekanligi.axloqshunoslikning tajribaviy bayoniy, falsafiy-nazariy, mezoniy-me’yoriy xususiyatlari. 2.axloqshunoslikning zamonaviy fanlar bilan aloqasi. milliy mustaqillikni mustahkamlash jarayonida axloqshunoslikning jamiyat ijtimoiy-ma’naviy hayotdagi o’rni va vazifalari. 3.axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari: 4. oila ma’naviy-ijtimoiy muhit sifatida. nikoh axloqiy munosabat ekanligi. fuqarolik jamiyati oila bilan davlat o’rtasidagi o’ziga xos bosqich ekanligi. davlat mustaqilligi tushunchasining axloqiy talqini. 5.turkiston ma’rifatchi-jadidlarining axloqiy ...

This file contains 29 pages in PPTX format (2.5 MB). To download "axloqshunoslik fanining tadqiqot doirasi", click the Telegram button on the left.

Tags: axloqshunoslik fanining tadqiqo… PPTX 29 pages Free download Telegram