nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalar mnestik faoliyatining xususiyatlari

DOC 52,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1545057399_73351.doc nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalar mnestik faoliyatining xususiyatlari reja: 1.xotira haqida umumiy tushuncha. 2.nutq buzilishlarida xotira xususiyatlari. 3.nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalarning xotirasini o‘rganish uslubiyatlari. xotira haqida umumiy tushuncha xotira – bu individ orqali tajribasining eslab qolinishini saqlanishi va kelgusida qayta tiklanishi. xotiraga, shuningdek, unutish ham kiradi. bu jarayonlar faoliyatda shakllanadi. materialni eslab qolish, hayot faoliyati jarayonida individual tajribaning to‘planishi bilan bog‘liq. eslab qolinganni kelgusida qo‘llash uchun qayta tiklashi zarurdir. xotirada materialni saqlash, uning shaxs sifatida ishtirok qilishiga bog‘liq. faoliyatdan ma’lum bir materialni tushib qolishi uni unutishga olib keladi. muayyan belgilariga ko‘ra, birlashadigan ko‘pgina xotira turlari mavjud: 1. yetakchi analizatorlarga ko‘ra: · ko‘rish; · eshitish; · sezish; · hid bilish; · ta’m bilish. 2. predmet, faoliyat materialiga ko‘ra: · harakatlantiruvchi; · hissiy; · tasavvurli; · og‘zaki. 3. eslab qolish davomiyligiga ko‘ra: · qisqa muddatli; · uzoq muddatli; · tezkor. 4. ruhiy faollik shakliga ko‘ra: · ixtiyoriy; · ixtiyorsiz; · ixtiyoriydan so‘nggi. …

avvurli, so‘zli – mavhum va oraliq. bu turlar inson yuqori nerv faoliyati signal tizimlarining birinchi va ikkinchi turlari o‘zaro nisbatiga bog‘liq. xotira u yoki bu turining ustunligi, xususan, inson hayoti va faoliyati shart – sharoitlariga bog‘liq. masalan: ko‘rgazmali – tasavvurli xotira turi ko‘pincha rassomlarda uchraydi. ko‘rgazmali – tasavvurli xotira turi turli xil taassurotlarni eslab qolishda qanday analizator unumdorli bo‘lishiga qarab farqlanadi. shunga muvofiq harakatlantiruvchi, ko‘rish va eshitish xotirasini farqlaydilar. bu turlar alohida juda kam uchraydi. ko‘p holda aralash turini uchratish mumkin: ko‘rish – harakatlantiruvchi, ko‘rish – eshitish, eshitish – harakatlantiruvchi. xotira tuzilishining tartibsizligi hukmron turga bog‘liq. shunday qilib, xotira hajmining buzilshi bosh miya yarim sharining disfunksiyasiga, taqdim etilgan ma’lumotlarni tiklash tartibidagi qiyinchiliklar esa – o‘ng yarim sharning disfunksiyasi bilan bog‘liq. inson o‘z xotirasining muvofiq xususiyatlarini, uning unumdorligini oshirish uchun ishlatadi. nutq buzilishlarida xotira hususiyatlari ntr bolalar xotirasi tadqiqotlari bilan g.s.gumennaya, m.i.belyajova, y.f.garkusha, o.n.usanova va boshqa olimlar shug‘ullanganlar. aniqlanishicha, bunday bolalar …

gan tafovutlar og‘zaki va ko‘rish xotirasining hajmida kuzatilmaydi. a.r.luriya va boshqalarning «10 ta so‘z» metodikasi yordamida oldindan eslab qolishni tadqiq qilishda, nutqida og‘ir buzilishlar bo‘lgan bolalarda qator xususiyatlar uchraydi: ular vazifalar sharoitida sekinroq mo‘ljal olishadi va ularning natijalarini solishtirganda me’yordan pastroq bo‘ladi. motor alaliyali bolalar birinchi aytilgandan keyin (yeshitib turib) faqatgina bir qancha so‘zlarni qayta tiklaydi, bunda ular bir so‘zni bir necha marta qaytarishi mumkin yoki yangi so‘zlar aytadi (paramneziya). og‘zaki paramneziyalar bu turga kiruvchi bolalar uchun o‘ziga xos nutq fikrlash tizimini ichki o‘zgaruvchanligini aks ettiradi. paramneziyaga beriluvchanlik dizartriyali bolalarga xos emas. nutqida patologiyasi bor bolalar qo‘yilgan xatolarini e’tiborga olmaydilar va tuzatmaydilar. hamma bolalarda surilishni tiklash bir xil past bo‘lar ekan. ular 10 daqiqadan so‘ng 5 ta so‘zni, keyingi kun – 1-3 ta so‘zni tiklaydi. motor alaliyali bolalar uchun o‘nta so‘zning o‘rtadagi qismlarini tiklash ayniqsa qiyin bo‘lar ekan. xotiraning tadqiqoti shunday xulosa qilishga imkon beradiki, bu turdagi bolalarni me’yorda gapiradigan …

fasida bir xilda quyi (past) bo‘lib chiqadi. masalan: ular 10 daqiqadan keyin beshta so‘zni, keyingi kunda bir – uchta so‘zni qayta tiklaydi. motor alaliyali bolalar uchun o‘nta so‘z o‘rtasidagi so‘zlarni qayta tiklash, ayniqsa, murakkabdir. xotira buzilishining tuzilishi dominantlik turiga bog‘liq. xotira ko‘lami buzilishi bosh miyaning chap yarim pallasi disfunksiyasi bilan, berilayotgan material tartibini qayta tiklashdagi qiyinchiliklar esa o‘ng yarim palla disfunksiyasi bilan bog‘liq. bolalar ko‘pincha murakkab ko‘rsatmalarni unutadi, ba’zi belgilarini tushirib qoldiradi va harakatlar ketma – ketligini almashtiradi. shunday qilib, mazkur toifadagi bolalarda quyidagi xotira xususiyatlari kuzatiladi: · ko‘rish xotirasi ko‘lami deyarli me’yorga to‘g‘ri keladi, geometrik figuralarning esda qolishi bundan mustasno; · eshitish xotirasi vazifaning umumiy pasayishi; · kechiktirilgan qayta tiklashning quyi darajasi; · mazmunli, mantiqiy eslab qolishning nisbatan saqlanishi. ammo, bu turdagi bolalarda bor qiyinchiliklarga qaramasdan fikrlash, mantiqiy eslab qolish imkoniyatlari nisbatan saqlangan bo‘lib qoladi. xotirani o‘rganish uslubiyati tezkor xotira. uslubiyat qisqa muddatli xotira rivojlanishi darajasini o‘rganish uchun mo‘ljallangan. …

or so‘zlarni o‘qiyman, sen esa, ularni eslab qolishga harakat qil. tayyorlan, diqqat bilan eshit: stol, sovun, odat, vilka, kitob, palto, bolta, daftar, sut, shim». so‘zlar qatori bir necha bor o‘qiladi. tekshiruv 10 daqiqadan keyin, uch kun amalga oshiriladi. interpritatsiya. uzoq muddatli xotira koeffitsenti quyidagi formulaga ko‘ra hisoblab chiqiladi: s = v/a x 100%, bu yerda: а - umumiy so‘zlar soni; v – eslab qolingan so‘zlar soni; s – uzoq muddatli xotira koeffitsenti. juftlikni eslab qol. metodika mantiqiy va mexanik xotira rivojlanganlik darajasini o‘rganish uchun mo‘ljallangan. ikki qator so‘z beriladi. birinchi qatordagi so‘zlar orasida ma’naviy bog‘lanishlar mavjud, ikkinchi qatorda esa bunday bog‘lanish yo‘q. tadqiqotchi o‘rganilayotgan qatordagi o‘ng juft so‘zlarni o‘qiydi (juftlik orasidagi vaqt – 5 soniya). 10 soniyalik tanaffusdan so‘ng qatorning chap tomonidagi so‘zlar o‘qiladi, sinalayotgan bola esa eslab qolingan o‘ng qatordagi so‘zlarni yozadi. interpritatsiya (talqin). mantiqiy xotira koeffitsenti s1 quyidagi formulaga ko‘ra hisoblab chiqiladi: s1 = a1/v1, bu yerda: a1 …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalar mnestik faoliyatining xususiyatlari"

1545057399_73351.doc nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalar mnestik faoliyatining xususiyatlari reja: 1.xotira haqida umumiy tushuncha. 2.nutq buzilishlarida xotira xususiyatlari. 3.nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalarning xotirasini o‘rganish uslubiyatlari. xotira haqida umumiy tushuncha xotira – bu individ orqali tajribasining eslab qolinishini saqlanishi va kelgusida qayta tiklanishi. xotiraga, shuningdek, unutish ham kiradi. bu jarayonlar faoliyatda shakllanadi. materialni eslab qolish, hayot faoliyati jarayonida individual tajribaning to‘planishi bilan bog‘liq. eslab qolinganni kelgusida qo‘llash uchun qayta tiklashi zarurdir. xotirada materialni saqlash, uning shaxs sifatida ishtirok qilishiga bog‘liq. faoliyatdan ma’lum bir materialni tushib qolishi uni unutishga olib keladi. muayyan belg...

Формат DOC, 52,5 КБ. Чтобы скачать "nutqida kamchiligi bo‘lgan bolalar mnestik faoliyatining xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nutqida kamchiligi bo‘lgan bola… DOC Бесплатная загрузка Telegram