tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi

DOCX 37.8 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1534913586_72312.docx tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi reja: 1. tabiat haqida tushuncha 2. sharq mutafakkirlarining tabiatshunoslik fani haqidagi ta'iimotlari 3. tabiat bilan tanishtirishning pedagog asoschilari 4. maktabgacha ta'lim muassasalarida tabiat bilan tanishtirish dasturi o'simliklar dunyosi, hayvonot olami yosh qalbning to'g'ri o'sib shakllanishida, tabiatda bo'ladigan voqeahodisalarning sirasrorini o'rganib voyaga yetishida katta manba bo'lib xizmat qiladi. tabiatdagi narsalar ikki qismdan: jonsiz va jonli tabiatdan iboratdir. jonsiz tabiatga yer, quyosh, yulduzlar, suv, havo, toshlar, tuproq, jonli tabiatga esa o'simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar, odamlar kiradi. jonsiz tabiat dcyilishiga sabab ular oziqlanmaydi, o'smaydi, ko'paymaydi, rivojlanmaydi. masalan, toshni olsak, unga suv ham, havo ham kerak emas. jonli tabiatga kiruvchilar esa oziqlanadilar, nafas oladilar, o'sadilar va ko'payadilar. jonli tabiat vakillari o'simlik, havo, suv, yorug'lik, issiqlik va ozuqa bo'lmasa yashay olmaydi. jonli tabiatdagi barcha mavjudotlardan eng qudratlisi insondir. inson fikrlaydi, mehnat qiladi, turli kashfiyotlar ixtiro qiladi. tabiat insonni ma'naviy boyitishning bitmastuganmas manbaidir. tabiat bilan inson …

biogen cho'kindi tog' jinslari tarqalgan qismini rus olimi akademik v.l.vernadskiy biosfera (yunoncha — «bios» — hayot, «sfera» — shar) deb nomlagan. biosfera sayyoramizning «hayot qobig'i» hisoblanib, tirik organizmlarning o'zaro chambarchas aloqa, munosabatlaridan iborat murakkab ekosistemalar majmuini tashkil etadi. vernadskiy tushunchasiga ko'ra hozirgi vaqtda biosferaning tarkibiga faqatgina yerning qobig'ida tarqalgan tirik organizmlar kirib qolmay, balki qadimgi davrlarda organizmlar ishtirokida hosil bo'lgan litosfera qismi ham kiradi. shuning uchun ham biosfera neobiosfera va polebiosfera kabi tarkibiy qismlarga ajratiladi. biosfera murakkab harakatdagi tizim ekan, unda moddalar almashinuvi natijasida energiyaning qabul qilinishi, to'planishi va o'tkazilishi kabi jarayonlar boradi. biosfera funksional nuqtai nazardan bir necha qatlamlardan tashkil topgan. biosfera yer sharidagi eng yirik ekotizim bo'lib, u quyi darajalardagi kichik tizimlarga bo'linib ketadi. bular quruqlik va suv havzalari, okeanlar, metosferaning yuqori qatlami, atmosferaning quyi qatlamlari, bundan tashqari quruqlikda evolyutsiontarixiy tizimlar sifatida biogeografik tabiiy mintaqalar, biomlar, landshaft zonalar, ayrim landshaftlar va hokazolarga ajraladi. biosferaga katta doiradagi biotik moddalarning …

m mavjud bo'lib, ular o'lik va tirik moddalarning birgalikdagi faoliyatidan hosil bo'ladi. ekologiya. bugungi kunda ekologiya fani tushunchasi har bir kishining ongiga singib bormoqda. deyarli har kuni gazeta sahifalarida, radio va oynaijahon kokrsatuvlarida hozirgi sharoitdagi ekologik muammolar hamda ularni hal etish borasida olib borilayotgan sa'yharakatlar haqida ma'lumotlar beriladi. ekologiya tushunchasi yunoncha so'z bo'iib, «eko» — uy, makon va «logos» — fan degan ma'noni bildiradi. tabiiy uyimizni o'rganish deganda, albatta, undagi barcha tirik organizmlar va jarayonlarni o'rganish, ya'ni ushbu uyni yoki maskanni hayot uchun yaroqli holda saqjash kabi masalaiar tushunilishi kerak. ekologiya fani ham biologiya, gcografiya fanlari singari mustaqil fan hisoblanadi. (j tirik organizmlaming yashash sharoiti va ularni o'zi yashab turgan muhit bilan o'zaro murakkab munosabatlari hamda shu asosda vujudga keladigan qonuniyatlarni o'rganadi. ekologiya tushunchasi fanga birinchi bo'iib 1866yilda nemis biologi e.gekkel tomonidan kiritilgan. populyatsiyalar, turlar, biotsenozlar, biogeotsenozlar va biosfcra kabi tushunchalarekologiya fanining manbai hisoblanadi. shuning uchun umumiy ekologiya to'rt bo'limga …

ni o'rganadi. 4. ekotizimlarning tadqiq qilishning rivojlanishi biosfera haqidagi ta'limotni vujudga keltiradi. bugungi kunga kelib ekologiya fani aniq biologik fanlar tizimidan chiqib, atrofmuhitga zamonaviy fan va texnika taraqqiyotining ta'siri natijasida o'ta kengayib ketdi. fanga «inson ekologiyasi» degan atama ham kirib keldi. insonning tashqi muhitga munosabati boshqa tirik organizmlardan tubdan farq qiladi. 1921 yilda amerikalik olimlar bortes va park tomonidan «inson ekologiyasi» degan yangi fan kiritildi. dastlab, inson ekologiyasiga tabiiy soha bo'limi sifatida qaralib, keyinchalik lining ijtimoiy, texnik, me'moriyiqtisodiy va huquqiy tomonlari ham o'rganildi. inson ekologiyasi insonning atrofmuhitga va aksincha, atrofmuhitning insonga ta'sirini o'rganadi. inson ekologiyasini o'rganish natijasida ijtimoiy ekologiya vujudga kcladi. unga birinchi bo'iib raderik mak kenzil ta'rif bergan. ijtimoiy ekologiya ijtimoiy fanlardan bin hisoblanib, uning maqsadi inson bilan atrofmuhit o'rtasidagi xususiy bog'lanishlarni o'rganishdan iborat. shunday qilib, ekologiya bugungi kunda tabiiy va ijtimoiy fanlar jumlasiga kirib, o'rganilayotgan obyekt yoki tizimning atrofmuhit bilan munosabatini keng miqyosda tadqiq etadi. biosfera va inson …

ksak ma'naviyat va madaniyat bo'lganligidan guvohlik beruvchi tarixiy hmjatdir. «avesto» tabiat, jamiyat va inson o'rtasidagi munosabatlarni ma'naviy, rnhiy va axloqiy mezonlar orqali uyg'unlashtiruvchi, kishini qurshab olgan olamni o'rganishga chorlaguvehi falsafadir. «avesto»da noyob dorivor giyohlar haqida qimmatli ma'lumotlar mavjud. bundan tashqari, uyjoy, atrofmuhit, tabiatni muhofaza qilish, uni asrash to'g'risida tavsiyalar berilgan. «avesto»da yer, suv, xona, inson tana a'zolari, kiyim kechakjarni toza tutish haqida yozilgan. atrofmuhit, ko'chalarni, butazorlaru o'tloqlarni, yerni iflos qilgan kishilar jazolanganlar. shuningdek, muhit tozaligini saqlash va kasalliklarni oldini olish maqsadida axlatlarni, ifloslangan joylarni tosh, tuproq, qum bilan ko'mib tashlash buyurilgan. asarda kasallik tarqatuvchi hasharotlarni yo'qotish, shuningdek, uy hayvonlarini to'g'ri parvarish qilish yomonlari ham ko'rsatilgan. o'rta asrlarda o'rta osiyoda yashab ijod etgan olimlardan muhammad muso alxorazmiy, abu nasr forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino va boshqalar tabiatshunoslik fanining rivojlanishiga katta hissa qo'shganlar. ular hali ekologiya fani dunyoga kelmagan davrda tabiat va undagi muvozanat, o'simlik va hayvonot dunyosi, tabiatni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi"

1534913586_72312.docx tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi reja: 1. tabiat haqida tushuncha 2. sharq mutafakkirlarining tabiatshunoslik fani haqidagi ta'iimotlari 3. tabiat bilan tanishtirishning pedagog asoschilari 4. maktabgacha ta'lim muassasalarida tabiat bilan tanishtirish dasturi o'simliklar dunyosi, hayvonot olami yosh qalbning to'g'ri o'sib shakllanishida, tabiatda bo'ladigan voqeahodisalarning sirasrorini o'rganib voyaga yetishida katta manba bo'lib xizmat qiladi. tabiatdagi narsalar ikki qismdan: jonsiz va jonli tabiatdan iboratdir. jonsiz tabiatga yer, quyosh, yulduzlar, suv, havo, toshlar, tuproq, jonli tabiatga esa o'simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar, odamlar kiradi. jonsiz tabiat dcyilishiga sabab ular oziqlanmaydi, o'sm...

DOCX format, 37.8 KB. To download "tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining fan sifatida shakllanishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiat bilan tanishtirish metod… DOCX Free download Telegram