kimyoviy elementlarning paydo bo’lishi. metallar

PPTX 19 стр. 1,8 МБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

prezentatsiya powerpoint mavzu: kimyoviy elementlarning paydo bo’lishi. metallar. kimyo tarixiga nazar tashlasak dastlab yerda hamma elementlar bir xilda tarqalgan emas. dastlab fillips 1815yilda yer qobig’ining turli joylaridan olingan natijalarni tahlil qilib, unda 10 xil elementlar tarqalishi haqida natijalar olishga erishdi. f.klark 1889-1924 yillar ichida tahlillar o’tkazish natijasida yer qobig’ida 50 ta elementning tarqalishi massa foizlarini aniqladi.kislorod, kremniy, alyuminiy, temir,kalsiy , sirkoniy, vanadiy, nikel, rux, mis, natriy, kaliy, magniy, vodorod, titan, uglerod, xlor, fosfor, oltingugurt, marganes, ftor, bariy, azot, stronsiy, xrom elementlari yer yuzida 99.95%ni tashkil etadi.yer qobig’ida uchraydigan barcha elementlar kosmosda ham uchraydi. hozirgi kunda yer qobig’ida 100dan ortiq elementlar uchraydi. oddiy moddalarning ko`pchiligi metallardir. d.i. mendeleevning elementlar davriy sistemasining i, ii, iii, viii guruh elementlarining hammasi (va boshqalar) va iv, v, vi, vii guruhlarning yonaki guruhcha elementlarining hammasi hamda bosh guruhcha elementlarining pastki a'zolari metallardir. odatdagi sharoitda metallarning simobdan boshqa hammasi qattiq moddalardir. ko`pincha, ularning kristallari hajmiy markazlashgan kub, …

2 / 19

mush, oltin kabi yaltiroq metallar elektr toki va issiqlikni yaxshi o`tkazadi. metallarning hammasida erkin elektronlar bo`ladi, metallarda ana shu erkin elektronlardan kelib chiqadigan umumiy xossalar bo`lish bilan birga, o`zaro farq qiladigan xossalari ham bo`ladi. masalan, seziy 28,50 da, volfram esa 33700 da, kaliy 62,3 da, molibden 26250 da suyuqlanadi. 8000s dan past haroratda suyuqlanadigan metallar oson suyuqlanadigan metallar deb, undan yuqori haroratda suyuqlanadigan metallar qiyin suyuqlanadigan metallar deyiladi. natriy va kaliy shunday yumshoq, xrom esa nihoyatda qattiqdir. metallar solishtirma og`irligiga harab ikki guruhga bo`linadi. solishtirma og`irligi 5 gacha bo`lgan metallar yengil metallar, solishtirma og`irligi 5 dan katta bo`lgan metallar og`ir metallar deyiladi. metallarning xossalaridagi bunday farqning sababi, bir tomondan erkin elektronlar kontsentratsiyasi bo`lsa, ikkinchi tomondan atom va ionlarning tabiatidir. temir va uning qotishmalari qora metallar deb ataladi. temirdan boshqa metallarning hammasi rangdor metallar deyiladi. kumush, oltin, platina, iridiy, palladiy asl metallardir. metallarning kimyoviy xossalari. metallarning umumiy kimyoviy xossalaridan eng muhimi …

3 / 19

dlari ortib boradi. eng passiv metallar asl metallardir. ular elektronlarini nihoyatda qiyin yo`qotadi. ularning ionlanish potentsiali kattadir. metallarni faolligiga ko`ra bir qatorga terish mumkin. bunday qator metallarning aktivlikka (faollik) qatori deyiladi. eng muhim metallarning aktivlik qatori quyidagichadir: demak, bu qatorda chapdan o`ngga borgan sari metallarning valent elektronlari bilan yadroning bog`lanish kuchi ortib boradi, ya'ni metallarning faolligi kamayib boradi. qatorning chap tomonidagilari elektronini oson yo`qotib qaytaruvchi bo`lsa, o`ng tomondagilari esa buning aksidir. shuning uchun ham chapdagi metallar tabiatda erkin holda uchramaydi. o`ng tomondagi masalan, oltin erkin holda uchraydi. metallarning bu xossalarini akademik n.n. beketov (1926-1911) birinchi tekshirgan edi. eng passiv metallar asl metallardir. ular elektronlarini nihoyatda qiyin yo`qotadi. ularning ionlanish potentsiali kattadir. metallarni faolligiga ko`ra bir qatorga terish mumkin. bunday qator metallarning aktivlikka (faollik) qatori deyiladi. eng muhim metallarning aktivlik qatori quyidagichadir: 11 faollik qatorida vodoroddan oldin turgan metallar suyultirilgan kislota eritmalaridan vodorodni siqib chiharadi. vodoroddan keyin turgan metallar esa kislotalardan …

4 / 19

ratib olinadi, ammo birikmalar turli tog` jinslari bilan birga uchraydi. tarkibida metall ajratib olish uchun yaroqli bunday birikmalar bo`lgan tog` jinslari ruda deyiladi. ba'zi rudalar tarkibida ikki, uch va undan ortiq metall birikmalari bo`ladi, bunday rudalar polimetall rudalari deyiladi. rudalardan metallar ajratib olish kimyo-sanoatining muhim tarmog`i bo`lib, metallurgiya deb ataladi. rudalarning metall birikmalaridan qolgan qismi bekorchi jinslar deb ataladi. bekorchi jinslari ko`p bo`lgan rudalar turli yo`llar bilan boyitiladi, ya'ni bekorchi jinslari kamaytiriladi. rudalarni boyitishning har xil usullari bo`lib, ular quyidagilar: 1. flotatsiya usuli. 2. ho`llash usuli. 3. magnit yordamida ajratish usuli. metallurgiyada rudalardan metallar ajratib olishning turli usullari bor. gidrometallurgiya-rudalar tarkibidagi metall birikmalari suv, kislota, ishqor yoki biror birikma holida rudadan ajratib olinadi. pirometallurgiya-bu usulda ruda tarkibidagi metall birikmasidan metall yuqori haroratda qaytarish yo`li bilan olinadi. elektrometallurgiya-bu usulni ham bir necha turi bo`lib, bulardan eng muhimi elektrolizdir. 3. 1a va 2a gruppacha elementlari. tabiatda uchrashi. ishqoriy metallar sof holda tabiatda …

5 / 19

silikatlar tarkibida uchraydi. seziy elementi rubidiyga qaraganda ancha siyrak element hisoblanadi. tarkibida eng ko’p seziy bo’lgan mineral - polusit 4cs2o. 4al2o3. 18sio2. 2h2o dir. fransiy elementi minerallari tabiatda uchramaydi, uning izotoplari sun’iy ravishda hosil qilinadi. olinishi. tarkibida bu elementlar bo’lgan minerallar birinchi navbatda boyitiladi. boyitilgan rudalar tarkibidagi elementlarni eritmaga yoki qayta ishlash uchun qulay holga aylantirilib quyidagi usullar bilan olinadi: 1.li2.al2o3. 2sio2 + h2so4 = li2 so4 + al2o3. 2sio2 + h2o hosil qilingan li2so4 ni karbonatlar holida cho’ktiriladi: li2so4 + na2 co3 = li2 co3 + na2so4 hosil qilingan karbonatlar hcl ishtirokida eritmaga o’tkaziladi. hosil qilingan licl ni 1:1 nisbatda kcl tuzi bilan aralashtirib suyuqlantiriladi va elektroliz qilinadi. bunda anod sifatida grafitdan, katod sifatida temir elektrodlardan foydalaniladi. katodda li metali qaytariladi: li+ + e = lio anodda esa xlor ioni oksidlanadi: 2cl- - 2 e = cl2 li2co3 + 2hcl 2licl + h2o + co2 ikkinchi guruh asosiy guruhchasi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kimyoviy elementlarning paydo bo’lishi. metallar"

prezentatsiya powerpoint mavzu: kimyoviy elementlarning paydo bo’lishi. metallar. kimyo tarixiga nazar tashlasak dastlab yerda hamma elementlar bir xilda tarqalgan emas. dastlab fillips 1815yilda yer qobig’ining turli joylaridan olingan natijalarni tahlil qilib, unda 10 xil elementlar tarqalishi haqida natijalar olishga erishdi. f.klark 1889-1924 yillar ichida tahlillar o’tkazish natijasida yer qobig’ida 50 ta elementning tarqalishi massa foizlarini aniqladi.kislorod, kremniy, alyuminiy, temir,kalsiy , sirkoniy, vanadiy, nikel, rux, mis, natriy, kaliy, magniy, vodorod, titan, uglerod, xlor, fosfor, oltingugurt, marganes, ftor, bariy, azot, stronsiy, xrom elementlari yer yuzida 99.95%ni tashkil etadi.yer qobig’ida uchraydigan barcha elementlar kosmosda ham uchraydi. hozirgi kunda yer qobig’...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PPTX (1,8 МБ). Чтобы скачать "kimyoviy elementlarning paydo bo’lishi. metallar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kimyoviy elementlarning paydo b… PPTX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram