biologiya fanini urganish usullari

DOC 5 стр. 61,0 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 61,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

biologiya fanini urganish usullari. tiriklikni xossalari. reja: 1. xujayrani hrganish. sitologiya fani va uning metodlari. 2. xayotning xujayrasiz shakillari-viruslar xao`ida tushuncha. 3. hsimlik va xayvon xujayrasining tuzilishi. 4. xujayraning organoidlari. 5. yadroning tuzilishi va vazifasi. adabiyotlar. grin. n., staut. u., teylor. d., «biologiya tom 1» moskva «mir» 1990 god. str. 35-48. «biologicheskiy entsiklopedicheskiy slovarp» moskva «sovetskaya entsiklopediya». 1986 god. tshraqulov. e.x., ofurov. a.t., «umumiy biologiya» toshkent 1995 yil, 11-34 bet. a. t. gafurov. “darvinizm” t. : «q=ituvchi», 1992. k. villi. “biologiya”. perevod s angliyskogo izdaniya «mir», m. : 1968. t. b. gofman-kadashnikov, d. f. petrov. “biologiya bilan umumiy genetika”. «meditsina» t. : 1970 xujayralarni hrganuvchi fan sitologiya deb atalib, yunoncha sitos-xujayra, logos-fan demakdir. sitologiya xujayraning tuzilishini, kimyoviy tarkibini, ularni bajaradigan vazifalarini, khpayishi va rivojlanishini, atrof muxit bilan munosabatlarini hrganadi. xujayrani hrganish mikroskopni kashf etilishi bilan bolio`dir. xozirgi yorulik mikroskopi oboektni 3000 marta kattalashtirib beradi, elektron mikroskop esa 100ming, xatto million …

2 / 5

ng mingdan bir o`ismi). viruslar xujayra ichida yashaydigan parazitlar bhlib, xujayradan tasho`arida khpaya olmaydi. ular nuklein kislotalar va oo`sil molekulalaridan tashkil topgan. viruslarda fao`at bir xil nuklein kislota bhlib, ular irsiy xususiyatini sao`laydi. ular parazitlardir. viruslar xhjayin xujayrasi ichida khpayib keyin xujayra o`obii yorilib ular xujayra tasho`arisiga chio`adi va bosho`a solom xujayralar ichiga kiradi. shunday o`ilib viruslar, xayvonlar, hsimliklar, bakteriyalarda (bakteriofaglarda) parazitlik o`ilib khp kasalliklarga sababchi bhladi. odamlarda o`izamio`, gripp, gepatit, poliomelit, chechak va bosho`a kasalliklarni keltirib chio`aradi. xatto hsma (rak) kasalini xam viruslar keltirib chio`aradi. bakteriya virusi (bakteriofaglardan) tif, vabo va bosho`a kasalliklarni davolashda o`hllaniladi. xayotning xujayraviy shakillari: xujayra xayotning xamma asosiy xususiyatlarini hzida namoyon o`iluvchi eng kichik tuzilma. xujayraviy tuzulishga khra prokariot va eukariot guruxlarga bhlinadi. prokariotlarga bakteriyalar va khk-yashil suv htlari kiradi. bakteriyalar 0,5-10mkm bhlib o`obio` va membrana bilan hralgan. prokariotlarda yadro hrnida membranasiz nukleotid bhlib u bitta xromosomadan iborat. xromosomasida ikki spiralli dnk molekulasi, oz mio`dorda …

3 / 5

xisoblanadi. eukariotlarga bir xujayrali suv htlari va sodda xayvonlardan boshlab gulli hsimliklar, xayvonlar va odam organizmlari kiradi. ularda xao`io`iy yadro va organoidlar mavjutdir. xujayra uchta tarkibiy o`ismdan-xujayra o`obii, sitoplazma va yadrodan tashkil topgan. xujayraning hrtacha diametri 10mkmdan 100mkmgacha bhladi. tuxum xujayralar kattaroo` bhladi. masalan: tuyao`ush tuxumi 150 mkmgacha boradi. xujayraning tuzilishi: xujayra o`obii-xujayrani tasho`i muxit va bosho`a xujayralar bilan munosabatini taominlab 3 xil vazifani-ximoya, moddalar hto`azish, retseptor vazifasini bajaradi. xayvon xujayralarining o`obii juda yupo`a va elastik bhladi va tayanch vazifasini bajara olmaydi. hsimlik xujayrasining o`obii o`alin (tselilozali) bhlib tayanch vazifasini bajaradi. xujayra membranasini o`alinligi 7-10nm dan iborat. xujayraga moddalar diffuziya, fagatsitoz, pinotsitoz yhli bilan kiradi. tsitoplazma: xujayraning ichki muxiti xisoblanadi. u xujayraning barcha tarkibiy o`ismlarini bir-biri bilan bolab ular orasidagi aloo`ani taominlaydi. xujayra hz aozolari-organoidlariga ega bhlib, ular xujayradagi tiriklik faoliyatini taominlaydi. organoidlarga mitoxondriya, golji apparati, endoplazmatik thr, ribosomalar, sentriolalar, kiprikchalar, xivchinlar va bosho`alar kiradi. endoplazmatik thr: endoplazmada joylashib kanalchalar …

4 / 5

. ular yumaloo` yoki chhzinchoo` shaklda bhlib ularni soni xar xil bhladi. u 2 o`avat membrana bilan hralgan. unda dnk, rnk, ribosomalar, fermentlar bhladi. uning asosiy funktsiyasi energiya xosil o`ilish bhlib, xujayrani «akkumulyatori» bhlib xisoblanadi. unda atf energiyasi sifatida thplanadi. atf xujayra faoliyatini taominlovchi universal energiya manbaidir. mitoxondriyalar bhlinish yhli bilan khpayadi. plastidlar: hsimlik xujayrasida bhlib fotosintez jarayonini-shularda amalga oshiradi. ular fao`at 2 o`avat membrana bilan hralgan. ular rangiga khra 3xil xloroplast, xromoplast va leykoplastlar khrinishida bhladi. hlchami 4-6mkmga keladi. lizosomalar: xujayra ichidagi xazm bhlish jarayonini amalga oshiradi. kattaligi 0,2-0,8 mkmga teng. unda fermentlar bhlib oo`silllar, nuklein kislotalar, polisaxaridlar, lipidlar va bosho`a moddalarni parchalaydi. ular golji apparatida xosil bhladi. ularni soni 10-100tagacha bhlishi mumkin. xujayra markazi membranasiz organoid bhlib, 2ta sentriolalardan tashkil topgan. xujayra markazi xujayrani bhlinishida ishtirok etadi. xujayraning tayanch-xarakat sistemasi xam bhlib ular kiprikchalar, xivchinlar, miofibrillar shaklida bhladi. yadro: khpchilik xujayralarda bitta, kamdan kam xujayralarda khp yadroli bhlishi …

5 / 5

sao`laydi va uni uzatilishini taominlaydi.

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biologiya fanini urganish usullari"

biologiya fanini urganish usullari. tiriklikni xossalari. reja: 1. xujayrani hrganish. sitologiya fani va uning metodlari. 2. xayotning xujayrasiz shakillari-viruslar xao`ida tushuncha. 3. hsimlik va xayvon xujayrasining tuzilishi. 4. xujayraning organoidlari. 5. yadroning tuzilishi va vazifasi. adabiyotlar. grin. n., staut. u., teylor. d., «biologiya tom 1» moskva «mir» 1990 god. str. 35-48. «biologicheskiy entsiklopedicheskiy slovarp» moskva «sovetskaya entsiklopediya». 1986 god. tshraqulov. e.x., ofurov. a.t., «umumiy biologiya» toshkent 1995 yil, 11-34 bet. a. t. gafurov. “darvinizm” t. : «q=ituvchi», 1992. k. villi. “biologiya”. perevod s angliyskogo izdaniya «mir», m. : 1968. t. b. gofman-kadashnikov, d. f. petrov. “biologiya bilan umumiy genetika”. «meditsina» t. : 1970 xujayralarni...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOC (61,0 КБ). Чтобы скачать "biologiya fanini urganish usullari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biologiya fanini urganish usull… DOC 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram