evolyutsiya nazariyasi

DOCX 9 pages 22.3 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.3 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

evolyutsion goyalar tarixi. beruniyning evolyutsion karashlari. lamarkning evolyutsion kantseptsiyasi. reja: 1.evolyutsiya nazariyasi fanining mazmuni, maksad va vazifalari. 2.evolyutsion goyalar, tarixi, aristotel. 3. urta osiyo evolyutsion fikrni rivojlanishi: 4.abu nasr farobiy. 5. abu rayxon beruniyning evolyutsion karashlari. 6.jan lamark va uning evolyutsion kontseptsiyasi. evolyutsiya nazariyasi fani – nazariy biologiyaning asosi, uning uziga xos poydevoridir. u evolyutsion ta'limot yoki darvinizmning tabiiy tanlanish kontseptsiyasi negizida shakllanib, xozirgi paytda uni biologiyaning fundamental yunalishlari asosida boyitgan xolda tiriklik xakidagi fanning nazariy poydevoriga aylangan. evolyutsiya nazariyasi tiriklik tarixiy tarakkiyotining umumiy konuniyatlari va xarakatlanuvchi kuchlarini urganadi. u organik olam rivojlanishining konuniyatlarini aniklash asosida mazkur jarayonni boshkarish yullarini kulga olishni uz oldiga maksad kilib kuygan. evolyutsiya nazariyasining asosini darvin nazariyasi (bosh va yagona yunaltirilgan evolyutsion omil – tabiiy tanlanishning etakchi roli xakidagi tasavvur) tashkil kiladi. tiriklik biologiyaning xamma yunalishlarida tadkik etilayotgani sababli, evolyutsiya nazariyasi biologik fanlar tizimidagi barcha xususiy va umumiy fanlarga tayanadi va ular bilan chambarchas boglik. …

2 / 9

n bulib, bu suz dastlab «yoyilib ochilish» ma'nosini anglatar edi. (masalan, atirgul gunchasini ochilishi va xokazo). keyinchalik bu atama fanning turli tarmoklarida kullaniladigan buldi. biologik evolyutsiya zamirida makromolekular va tirik organizmlarning uz-uzini xosil kilishning ajoyib jarayonlari yotadi. ular kator avlodlarda tirik organizmlarni kayta uzgarib yangilanishi uchun cheksiz imkoniyatlarga ega. biologik evolyutsiya tirik tabiatning takrorlanmaydigan va ma'lum darajada yunaltiril-gan tarixiy tarakkiyotidir. u populyatsiyalarning genetik tarkibini uzgarishi, moslanishlarni shakllanishi, turlarni xosil bulishi va ularning ulishi bilan boglik bulib, biogeotsenozlarni va yoppasiga biosferani yangilanishiga sababchi buladi. rivojlanib turuvchi tirik tizimlarni xamisha yashayotgan sharoitlarga mos kelishi biologik evyutsiyaning mantikiy natijasidir. xozirgi davrda antropik omillar ta'sirida biosferada sodir bulayotgan uzgarishlar insonlarni tashvishga solmokda. odamni tabiiy tizimlarning xayotiga uylamay kupol ravishda aralashuvi, biosfera evolyutsiyasi konuniyatlarini etarli darajada bilmaslik okibatida kurrai zaminimizning kator xududlarida tabiiy muvozanat buzildi. natijada, tiriklik evolyutsiyasining «illatlari» sifatida zararkunandalik va boshka kator ilgari tabiat biologik xodisalar kelib chikdi. agarda insonni biosfera bilan munosabatlari …

3 / 9

ish evolyutsiya nazariyasi fanining birinchi galdagi eng muxim vazifasidir. evolyutsion jarayonni boshkarishga erishish orkali insoniyat oldida turgan bosh muammo – ozik-ovkat bilan ta'minlanish muaamosini xal etilib, odamzod tabiiy ozika resurslaridan foydalanaolishga tulik erishadi. (ma'lumki, xozirgi paytda kishlok xujaligi etkazib beradigan ozik-ovkatlar insonni bu maxsulotlarga bulgan talabini kondira olmayapti). inson salomatligiga xavf-xatar tugdiruvchi kator kasalliklardan (ayniksa, yukumli va irsiy kasalliklardan) kutulish tabiiy evolyutsiyani boshkarishga utish orkali erishiladi, chunki ularning kelib chikish sabablari tirik tabiat xayoti bilan boglik. kayd etilganlar boshka evolyutsion xodisalar – tekinxurlik xamda uning asoratlari va xokazolar sabablarini tushunishga imkoniyat beradi. i-kism 1. evolyutsion goyalar tarixi. beruniyning evolyutsion karashlari. lamarkning evolyutsion kontseptsiyasi. tiriklik muammosi tadkikotchilarni kadimgi zamonlardan kiziktirib kelgan. tirik tabiatning rivojlanishi xakidagi dastlabki goyalar xindiston, xitoy, misr, gretsiya olimlarining ishlarida xozirgi eramiz (milod) dan 2000-1000 yil ilgari aytilgan. tabiatning birligi xakidagi goyani ilgari surgan ulkan «fikr titani» aristotel uzining «mavjudotlar narvoni» misolida jonsiz tabiatni minerallardan insongacha bulgan tarakkiyot …

4 / 9

on beruniy, abu ali ibn sino va boshka yirik olimlarning ijodlari bilan boglik. abu nasr forobiy (873-950 yillar) tabiatshunoslikni tarakkiy etishiga munosib xissa kushgan. u ch.darvin evolyutsion ta'limotining fundamental asosi xisoblangan tabiiy va sun'iy tanlash kontseptsiyalarining mazmunini birinchi bulib tarifladi va ilmiy jixatdan asoslab berdi. forobiyning kayd etishi buyicha, tabiat inson aralashuvisiz uzi yaratgan va yaratadigan tanlash asosida usimlik va xayvon turlarini vujudga keltiradi. shu bilan birgalikda inson yordamida sun'iy turlar yaratiladiki, bu ikki xil tanlashning tan olinishini isbotidir. insonni kelib chikishi xakida fikr yurgizar ekan, forobiy odamni tabiatdan – xayvonot dunyosidan ajraganligini uktiradi. odam fikrlovchi inson kiyofasiga ega bulganligiga karamasdan, unda ajdodlari – xayvonlarning ayrim uxshashliklari saklangan. buni odam organizmidagi xayvoniy boshkarilish (xayvonlarga xos xislat) bilan bir katorda aklli nutkiy xususiyatni bulishi isbotlaydi. mazkur fikrlarni evolyutsion ta'limot yaratilishidan 9 yarim asr ilgari e'lon kilinganligini xisobga olsak, usha darvda fanni nakadar gullab yashnaganligiga va rivojlanganligiga tan berish mumkin. buyuk alloma …

5 / 9

xrolarida olib borgan paleontologik kazilmalarni urganish asosida, kumliklar kazib kurilganda chigonoklar chikadi, mazkur kumliklar bir vaktlar dengiz tubi bulgan degan xulosaga keladi. «utmish avlodlardan kolgan yodgorliklar» xamda «xindiston» asarlarida beruniy xayvon va usimlik organizmlarining tarkibini ularni muxit bilan uzviy boglikligining maxsuli deb xisoblaydi. uning fikricha, xozirgi xayvonlarning shakllari kadimgilardan tubdan fark kiladi, chunki ularning urtasida uzok tarixiy davr yotadi. bundan olamning oddiydan murakkabga karab takomillashib borishi, urganik dunyoning evolyutsion tarakkiyoti xakida xulosa chikadi. beruniy odamning kelib chikishi, irsiyat konunlari masalalarida kator izlanishlar olib bordi. odamlarning rangi, tashki kiyofasi, tabiati va axlokining xar-xil bulishining sabablarini tuprok, suv, xavo va odamlar yashaydigan joylarga bogladi. tillarning turlicha bulishiga sabab olimning aytishiga karaganda – bu odamlarning guruxlarga ajralishi, bir-biridan uzoklashishi xamda ularning xar birida turli xoxishlarni ifodalash uchun zarur bulgan suzlarga extiyoj tugilishidadir. forobiyning tabiiy va sun'iy tanlash tugrisidagi goyasini rivojlantirib, beruniy ta'kidlaydiki, er yuzini bir xil daraxt yoki bir xil xayvon butunlay koplab …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "evolyutsiya nazariyasi"

evolyutsion goyalar tarixi. beruniyning evolyutsion karashlari. lamarkning evolyutsion kantseptsiyasi. reja: 1.evolyutsiya nazariyasi fanining mazmuni, maksad va vazifalari. 2.evolyutsion goyalar, tarixi, aristotel. 3. urta osiyo evolyutsion fikrni rivojlanishi: 4.abu nasr farobiy. 5. abu rayxon beruniyning evolyutsion karashlari. 6.jan lamark va uning evolyutsion kontseptsiyasi. evolyutsiya nazariyasi fani – nazariy biologiyaning asosi, uning uziga xos poydevoridir. u evolyutsion ta'limot yoki darvinizmning tabiiy tanlanish kontseptsiyasi negizida shakllanib, xozirgi paytda uni biologiyaning fundamental yunalishlari asosida boyitgan xolda tiriklik xakidagi fanning nazariy poydevoriga aylangan. evolyutsiya nazariyasi tiriklik tarixiy tarakkiyotining umumiy konuniyatlari va xarakatlanuvchi ...

This file contains 9 pages in DOCX format (22.3 KB). To download "evolyutsiya nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: evolyutsiya nazariyasi DOCX 9 pages Free download Telegram