mikroorganizmlarning o’lchamini aniqlash

DOCX 6 pages 78.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.2 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mikroorganizmlarning o’lchamini aniqlash kerakli jixozlar: mikroskop, ob`ektiv mikrometr, okulyar mikrometr. ishning bajarilish tartibi: bu mashg’ulotda okulyar va obektiv mikrometrlardan foydalaniladi. okulyar mikrometr shishadan tayyorlangan doiradan iborat. doiraning diametri mikroskop okulyarining diametridan bir oz kichikroq bo’ladi. okulyar mikrometr doirasining markazida 5 mm uzunlikdagi 50 ta chiziq bor. chiziqlarning orasi 0,1 mm ga teng keladi. mashg’ulotni boshlashdan oldin okulyar mikrometr mikroskop okulyarining ichiga joylanadi. mikroskopda qaragan vaqtda okulyar mikrometrning chiziqlari aniq ko’rinadi, lekin chiziqlar o’rtasidagi oraliqlar yuqorida ko’rsatilgan darajaga teng bo’lmaydi. okulyar mikrometr chiziqlari o’rtasidagi oraliqni aniq belgilash maqsadida ob`ektiv mikrometrdan foydalanishga to’g’ri keladi. ob`ektiv mikrometr buyum oynasiga ishlangan, ya`ni oynaning markaziga uzunligi 1 mm keladigan ma-sofada 100 ta chiziq chizilgan. bu chiziklar orasi 0,01 mm, ya`ni 10 mkm ga teng bo’ladi. ob`ektiv mikrometr yordamida okulyar mikrometr chiziqlari o’rtasidagi oraliqlar necha mikrometrga tengligi aniqlanadi. buning uchun ob`ektiv mikrometr mikroskop stolchasiga joylanib, so’ngra okulyar mikrometr chiziqlari ob`ektiv mikrometr chiziqlari bilan taqqoslab ko’riladi . …

2 / 6

bga olish kerak. masalan, 8 x li ob`ektivda ko’ringan chiziqlar oraliqlari 40x li ob`ektiv ishlatilganda boshqa songa tenglashib qoladi. demak, bu sonni aniqlash uchun mikroskop stolchasiga ob`ektiv mikrometrli qo’yib, okulyarda ko’ringan chiziqlar oraliqlarining qiymatini qaytadan aniqlab olish kerak. ana shunda mikroskopda ko’ringan har qanday ob`ektning o’lchamini bemalol aniqlash mumkin bo’ladi. spora hosil bo’lishi. tayoqchasimon bakteriyalarning ba`zi turlari rivojlanish bosqichining ma`lum davrida spora hosil qiladi. bunda mikroorganizmlarning vegetativ hujayrasi ichidagi sitoplazmaning hammasi yoki bir qismi quyuqlashib, shar yoki ellips shaklga kiradi, ya`ni spora hosil bo’ladi. okulyar mikrometr chiziq- lari orasidagi masofaning qiyma- tini aniklash. vegetativ hujay-ralarning spora hosil bo’l-gan vaqtdagi shakli: a - o’z shaklini yo’qotmagan vegetativ hujayralar; b—baraban tayoqchasiga o’xshab qolgan vegetativ hujayralar; v — duksimon shaklga kirgan vegetativ hujayralar. spora ko'ndalang kesimining ko'rinishi: a-intina, b-ekzina qavatlari hujayra po’sti spora hosil bo’lishida ishtirok etmasa ham, undagi harakatlanish organlari — xivchinlar qisqa vaqt ichida o’z vazifasini bajaraveradi. bitta ona hujayrada bittagina …

3 / 6

deb ataladi, u o’zidan suv o’tkazmaydi va sporani tashqi muhit ta`siridan saqlaydi. ichki qavati intina deb ataladi va sporaning unib chiqishiga yordam beradi. ko’pchilik bakteriyalarning sporasi 120—140° issiqda ham hayot faoliyatini yo’qotmaydi. ayrim bakteriyalarning sporasi — 253° sovuqda ham nobud bo’lmaydi. muhitda oziq moddalar yetarli bo’lib, optimal temperatura hosil qilinsa, sporadan yosh hujayra o’sa boshlaydi. yosh vegetativ hujayra sporaning bir uchidan o’sib chiqsa, bunday o’sish polyar o’sish, o’rta qismidan o’sib chiqqanda zsa ekvatorial o’sish deyiladi. sporadan o’sib chiqqan hujayra intina po’stiga o’ralgan bo’ladi. spora hosil qilish protsessi doimiy xususiyat bo’lib hisoblansa ham, ba`zi vaqtlarda bakteriyalar bu xususiyatini yo’qotadi. bunday bakteriyalar asporogen irq deyiladn. bu hodisa doimiy yoki vaqtincha bo’lishi mumkin. bakteriyalarning asporogen irqqa aylanishida zaharli moddalar va boshqa ba`zi faktorlarning ta`siri juda katta rol o’yiaydi. kokk va spiralsimon bakteriyalar spora hosil qilmaydi. bakteriyalarning ko’payishi. sharsimon bakteriyalarning ko’payish xillari: a — hujayraning bir sathda bo’linishi; b — hujayraning ikkita perpendikulyar sathda …

4 / 6

adi. agar bakteriyalar shu tezlikda ko’payaversa, 5 sutka mobaynida dengiz va okeanlarni to’ldirib yuborishi mumkin. lekin sharoit o’zgarib turishi va boshqa faktorlar ularning bunday tezlik bilan ko’payishiga to’sqinlik qiladi. bakteriyalar jinsiy yo’l bilan ham ko’payadi. bunda ikki hujayra bir-biriga yaqinlashib qo’shiladi. hujayralar ichida gonidiyalar hosil bo’ladi. gonidiyalardan yangi hujayralar o’sib chiqadi. bakteriyalarning rivojlanish sikli. bakteriyalarning rivojlanish sikli bir necha fazaga bo’linadi. pichan batsillasi (bacillus subtilis) ning rivojlanish sikli. bu batsillaning yosh hujayrasi peritrix tipda xivchinlanganligi sababli yumalab harakatlanadi. rivojlanish tsiklining dastlabki davrlarida hujayra xivchinlarini yo’qotib, harakatdan to’xtaydi va tezlik bilan bo’lina boshlaydi. hujayralar bunday ko’payish natijasida bir-biriga ulanib, zanjir hosil kiladi va ularda xivchinlar paydo bo’ladi. bu hujayralar xivchinlar yordamida bir oz vaqt harakatlangandan so’ng yana ayrim hujayralarga bo’linib harakatlanaveradi. bu protsess ko’p marta takrorlangandan so’ng hujayra ichida spora hosil bo’ladi. spora hosil qilgan vegetativ hujayra pichan batsillasi (bacillus subtilis) ning rivojlanish tsikli (sxema). a— harakatchan hujayra; v — xivchinini …

5 / 6

ti; v — voyaga yetgan hujayraning uzili uzilib qin ichidan chiqib ketishi. va voyaga yetganda har qaysi hujayraning bir uchida xivchinlar to’plami paydo bo’ladi. xivchinli bakteriyalar — hujayralar bir qancha vaqt o’tgandap keyin suv ostidagi narsalarga yopishib oladi va xivchinini yo’qotadi. xivchinini yo’qotgan hujayra tezlik bilan ko’payib, shilimshiq qinga o’raladi, bu hujayralar voyaga yetguncha shu qin ichida bo’ladi. nazorat savollari: 1.okulyar mikrometr nima? 2. ob yektiv mikrometr yordamida nima aniqlanadi? 3. asporogen irq nima? image7.jpeg image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarning o’lchamini aniqlash"

mikroorganizmlarning o’lchamini aniqlash kerakli jixozlar: mikroskop, ob`ektiv mikrometr, okulyar mikrometr. ishning bajarilish tartibi: bu mashg’ulotda okulyar va obektiv mikrometrlardan foydalaniladi. okulyar mikrometr shishadan tayyorlangan doiradan iborat. doiraning diametri mikroskop okulyarining diametridan bir oz kichikroq bo’ladi. okulyar mikrometr doirasining markazida 5 mm uzunlikdagi 50 ta chiziq bor. chiziqlarning orasi 0,1 mm ga teng keladi. mashg’ulotni boshlashdan oldin okulyar mikrometr mikroskop okulyarining ichiga joylanadi. mikroskopda qaragan vaqtda okulyar mikrometrning chiziqlari aniq ko’rinadi, lekin chiziqlar o’rtasidagi oraliqlar yuqorida ko’rsatilgan darajaga teng bo’lmaydi. okulyar mikrometr chiziqlari o’rtasidagi oraliqni aniq belgilash maqsadida ob`ektiv mikrom...

This file contains 6 pages in DOCX format (78.2 KB). To download "mikroorganizmlarning o’lchamini aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarning o’lchamini… DOCX 6 pages Free download Telegram