mikroorganizmlar haqida

DOC 17 pages 230.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 230.5 KB

File type DOC

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

микроорганизмларни морфологияси, анатомияси ва систематикаси 2 mavzu: mikroorganizmlarni morfologiyasi, anatomiyasi va sistematikasi reja: 2.1. mikroorganizmlar, ularning sistematikasi, morfologiyasi va rivojlanishi. 2.2. prokariot va eukariot mikroorganizmlar, ularning bir – biridan farqi. 2.3. mikroorganizmlarning o ‘zaro va boshqa jonzotlar bilan munosabatlari. qishloq xo‘jaligi amaliyotida simbioz va antagonizmni qo‘llash. 2.4 yirtqich bakteriya va zamburug‘lar. tayanch iboralar: mikroorganizmlar, ularning sistematikasi, morfologiyasi rivojlanishi. prokariot va eukariot mikroorganizmlar, mikroorganizmlarning o’zaro va boshqa jonzotlar bilan munosabatlari. saprofit va parazit mikroorganizmlar. yirtqich bakteriya va zamburug’lar. parazit mikroorganizmlarni o’simliklarda kasalliklarni qo’zg’atishi 2.1. mikroorganizmlar, ularning sistematikasi, morfologiyasi va rivojlanishi tashqi ko’rinishiga qarab ular uch guruhga bo’linadi: sharsimonlar - kokklar, tayoqchasimonlar - bakteriyalar va batsillalar, spiralsimonlar - vibrionlar, spirillalar va spiroxetalar. sharsimon bakteriyalar kokklar (kokkus - lotincha don) deyiladi. ular sferasimon, ellipssimon, no’xotsimon va boshqa ko’rinishga ega bo’ladi. bakteriya hujayralarining bir - biriga nisbatan joylanishiga qarab, har xil nomlanadi. sharsimon bakteriyalar hujayrasi bo’linib, ayrim joylashsa ular monokokklar, hujayra bo’linishi natijasida har …

2 / 17

’g’ri kesilgan, oval yoki o’tkirlashgan bo’lishi mumkin. bakteriyalar ayrim yoki yakka-yakka tayoqchalar, ikkitadan joylashgan diplobakteriyalar, spora xosil qiluvchilari bo’lsa diplobatsillar, zanjir hosil qiluvchilarini esa streptobakteriyalar (streptobatsilla ) deyiladi (4- rasm ). ba’zan buralgan yoki spiralsimon yoki parmasimon buralgan (spiroxeta) ko’rinishga egalari ham uchraydi, ular spirillalar (spira - lotincha buralgan). spirillalarni burilishga ega bo’ladigan kalta egilganlari vibrionlar (vibrio - lotincha qayrilaman) deb ataladi (4 va 5 rasmlar). bakteriyalarning ipsimon shakllari, ko’p hujayralilari ham bo’lib, hujayraning tashqi tomoni har xil o’simtalar hosil qiladi. ularning uchburchak, yulduzsimon, ochiq yoki yopiq xalqa, chuvalchangsimon va boshqa shakllari ham uchraydi (4 va 5 rasmlar). agar bakteriya hujayrasi (sof kulturasi bir turdagi bakteriya indvidlarining (osoblarining) yig’indisi) qattiq oziqa muhitiga ekilsa bir necha soatdan so’ng ular ko’payib oddiy ko’z bilan ko’rish mumkin bo’lgan koloniya (bakteriya hujayralari to’plami) hosil qiladi. koloniyalar ko’rinishi, ranggi va boshqa hususiyatlari bilan bakteriya turiga bog’liq bo’lib, har bir bakteriya turi uchun o’ziga xos - …

3 / 17

alardan hujayra devori yo’qligi bilan farqlanadi. ko’pincha harakatsiz, sporalar hosil qilmaydi, bakteriologik filtrlardan o’tib ketadi (0,1 - 0,2 mkm va undan kichik). mikoplazmalar orasida saprofit va parazit formalari bor. hayvonlarda turli - tuman kasalliklarni vujudga keltiradi. ularni 10 - 20% ot qonining zardobi qo’shilgan qattiq oziq muhitlarida o’stirish mumkin. suyuq oziq muhitlarda mikoplamalar kokkisimon, yulduzsimon, disksimon, ipsimon va boshqa shaklli bo’lib, qattiq oziq muhitlarda esa o’rtasi qora mayda koloniyalarni hosil qiladi. bergi mikoplazmalarni prokariotlar olamining mikoplazmalar bo’limiga ajratadi. mikoplazmalarga bakteriyalarning l-shakllilariga yaqin turadi. bu bakteriyalarni tajriba yo’li bilan ham olish mumkin, buning uchun bakteriyalarga pentsillin bilan ta’sir etiladi. mikoplazmalar ichida yaxshi o’rganilgani erkin holda hayot ke-chiradigan mycoplasma laidlawu dir. g. morovin va m. turtelen(1964) ularni elektron mikroskopda ko’rib, to’rt xil hujayrasi: 1) elementar tanasi; 2) oraliq hujayralar; 3) yirik hujayralar; 4) ichida elementar tanasi bo’lgan yirik hujayralar borligini aniqlaydilar. mikoplazmalar odamda va boshqa umurtqalilar orasida keng tarqalgan. mikoplazmalarning o’ziga xos …

4 / 17

ir ettirilgach, kasallik namoyon bo’lmay qolgan. o’simliklarda uchraydigan mlo hujayralar ichida bo’ladi. ba’zi xususiyatlari bilan mlo bakteriyalarning l formasiga o’xshab ketadi. mlo ning hujayra po’sti yaxshi taraqqiy etgan, penitsillinga chidamli. mlo patogenligi bilan bakteriyalarning l formasidan farq qiladi (3-jadval). mikoplazmalar o’simliklarda 40 dan ortiq turli-tuman kasalliklar keltirib chiqaradi. jumladan, sariq kasalligi, qo’qongulning sariq kasalligi, pomidordagi stolbur, makkajo’xorining, tutning va boshqa o’simliklarning pakanaligi, tsitrus o’simliklarning kasallanishi va boshqalarni ana shu mikoplazmalar qo’zg’atadi. bularning eng keng tarqalgan formasi ellipssimon bo’lib, 0,2x0,3 mkm kattalikda. sulida keng tarqalgan kasalliklardan biri g’umbaklanishdir. bu kasallikning sababchisi liburnia striatella. bu kasallik sibirda, uzoq sharqda va shimoliy qozog’istonda tarqalgan. pomidor gulining tugunchalari, shonalarida hyalesthes obsolefus gulkosa barglarining yopishib o’sishiga olib keladi, natijada pomidor mevasi mayda va qattiq bo’ladi, bu kasallik qrim va kavkazda tarqalgan. aktinomitsetlar aktinomitsetlar yoki nursimon (nurli) zamburug’lar tuzilishi jihatidan bakteriyalar va tuban zamburug’larga o’xshaydi (6, 7- rasmlar). ular mog’or zamburug’lar bilan bakteriyalar orasidagi guruhhga mansub, …

5 / 17

tinomikozni vujudga keltirishi mumkin. proaktinomitsetlar proaktinomitsetlar oziqa muxitida avval aktinomitsetlarga o’xshab o’sadi, shoxlangan substrat mitselii avval hosil qiladi. ammo tezlik bilan mitseliida ko’ndalang to’siqlar hosil bo’ladi va kalta ipcha, tayoqcha va kokkilarga bo’linadi. ularni oziq muxitiga ekilsa yana mitselii hosil qiladi. koloniyalari aktinomitsetlarnikidan farq qilib xamirsimoyen konsistentsiyaga ega. proaktinomitsetlarning ayrim turlarigina havo mitseliisini hosil qiladi. havo mitseliisidagi spora bandlarida tsilindrsimon sporalar vujudga keladi. kulturalari rangsiz. ba’zi vakillaridagina pigmentli bo’ladi. aktinomitsetlarda bo’ladigan antogonistik xususiyatlar proaktonomitsetlarda umuman bo’lmaydi yoki bu xususiyat kuchsiz namoyon namoyon bo’lishi mumkin. aktinomitsetlar tuproqda keng tarqalgan. aktinomikoz bilan kasallangan odam va hayvon tanalaridan ajratib olish mumkin. ba’zi vakillari mazkur kasalliklarni qo’zg’atuvchilar hisoblanadi. vakillaridan proacunomyces ruber (8-rasm), pr. bovis va bashqalarni ko’rsatish mumkin. mikobakteriyalar aktinomitsetlar tartibiga mikobakteriyalar oilasi ham kirib, ular grammusbat, yoshlik vaqtida egilgan va shoxlangan, harakatsiz tayoqchalardir. kalta mitseliy hosil kiladi va u tezgina kalta fragmentlarga parchalanib ketadi. bo’linib ko’payadi, spora hosil qilmaydi, ko’p vakillari odam va …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlar haqida"

микроорганизмларни морфологияси, анатомияси ва систематикаси 2 mavzu: mikroorganizmlarni morfologiyasi, anatomiyasi va sistematikasi reja: 2.1. mikroorganizmlar, ularning sistematikasi, morfologiyasi va rivojlanishi. 2.2. prokariot va eukariot mikroorganizmlar, ularning bir – biridan farqi. 2.3. mikroorganizmlarning o ‘zaro va boshqa jonzotlar bilan munosabatlari. qishloq xo‘jaligi amaliyotida simbioz va antagonizmni qo‘llash. 2.4 yirtqich bakteriya va zamburug‘lar. tayanch iboralar: mikroorganizmlar, ularning sistematikasi, morfologiyasi rivojlanishi. prokariot va eukariot mikroorganizmlar, mikroorganizmlarning o’zaro va boshqa jonzotlar bilan munosabatlari. saprofit va parazit mikroorganizmlar. yirtqich bakteriya va zamburug’lar. parazit mikroorganizmlarni o’simliklarda kasalliklarni qo’...

This file contains 17 pages in DOC format (230.5 KB). To download "mikroorganizmlar haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlar haqida DOC 17 pages Free download Telegram