mikroorganizmlarning morfologiyasi va ultrastrukturasi

DOCX 34.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1502351296_68730.docx mikroorganizmlarning morfologiyasi va ultrastrukturasi reja: 1.bakterial hujayraning kimyoviy tarkibi 2. bakteriyajarning morfologiyasi va tuzilishi 3.mikroorganizmlarning morfologiyasi (tashqi tuzilishi) bakterial hujayraning kimyoviy tarkibi baktertya (lot. bacteria — tayoqcha) xlorofilsiz bir hujayrali bakteriyalar, o'zining biologik xususiyatiga ko'ra prokariouarga kiritiladi. bakteriyaning o'lchami mikrometrlarda (mkm) o'lcha-nadi. ko'pchuik bakteriyalarning hajmi 0,2—10 mkm ga to'g'ri keladi. bakterial hujayraning kimyoviy tarkibi — azot 8—15%, uglerod 45-55%, kislorod 30%, vodorod 6-8% dan iborat. mikroorga-nizmlar turli elementlar va ularning birikmalari: oqsil, nukleo-proteid, uglevod, upid, glutsidolipid, glutsidolipid-proteid kom-pleksi, nuklein kislotalar, fermentiar va vitaminlami sintez qilish xususiyatiga ega. suy. bakteriyalarning turiga qarab, ularning sitoplazmasida o'rtacha 75—85% atrofida suv saqlanadi, masalan, ichak tayoqchasi (e coif), difteriya, mikobakteriya (sil tayoqchasi), vabo vibrioni va h.k. sporali mikroorganizmlarning sporasida esa suvning kon-sentratsiyasi 40—50% gacha bo'ladi. suvning miqdori hujayraning asosiy tarkibini hosil etadi, u erkin va bog'langan holatda bo'lib, bog'langan suv sitoplazmaning struktura dementi hisoblanib, unda eritish xususiyati yo'q. erkin suv kolloidlar uchun dispers muhit, …

l. sitoplazmada va nukleoidda, sitoplazmatik membranada va hujayraning boshqa qismlarida tarqalgan oqsil bakterial hujayra-ning quruq massasining 50-80% ini tashkil etadi. oqsilning tar-kibida nukleoprteidlar va prostetik guruh mayjud. oqsilning ikkin-chi qismini lipoproteidlar tashkil etadi. prostetik guruh sifatida moy (lipid, lipoidlar) ishtirok etadi. lipoproteidlar yarim suyuq konsistensiyali bo'lib, hujayrada kiritma shaklida bo'ladi. lipoproteidlar sitoplazmaning yuzasida bakterial hujayraga modda-larning kirishini boshqarib turuvchi membranalarni hosil etadi. mikroorganizmlar hayotida oqsil tarkibli fermentlar (enzimlar va koenzimlar) biologik katalizator sifatida bakterial hujayrada alohida rol o'ynaydi. fermentlar tarkibida prostetik guruh mavjud. fer-mentning oqsilh qismi uning xususiy harakatini, prostetik guruhi esa kimyoviy reaksiyalarini boshqarib turadi. nuklein kislotalar. nuklein kislotlarning miqdori bakteriyaning turiga, oziqasiga bog'liq. bakterial hujayrada rnk 3 xilda: ribosoma rnk, transport rnk, matritsa rnkholidauchraydi. ribosoma rnk ribosoma tarkibiga kiradi, transport rnk ribosomaga amino-kislotalarni tashiydi, matritsa rnk polipeptid zanjirda amino-kislotalar joylashishi tartibini ta'minlaydi. dnk adenin, guanin, sitozin, timin, fosfat kislota, dezoksiri-bozadan iborat. rnk adenin, guanin, sitozin, uratsil, fosfat kislota, …

otali gidrolizda polisaxaridlardan galaktoza, glukoza va boshqalar hosil bo'ladi. lipidlar. bakterial hujayrada quruq massaga nisbatan lipidlar 10% ni tashkil etadi. bakterial lipidlar erkin moy kislotasi (26— 28%), neytral moy va fosfolipidlardan iborat. bakteriyajarning morfologiyasi va tuzilishi bakteriyalarning turli: sharsimon, tayoqchasimon, vibrion shaklidagi (sal bukilgan), spiralla, spiroxeta, shoxlangan, mitselli va hokazo ko'rinishiari mavjud (1-rasm). bakteriya tuzilishi jihatida 1-rasm. bakteriyalarning tuzilishi: 1 — plazmatik membrana; 2 — nukleoid; 3 — lilakoid; 4 — uglevodlar donasi: 5 — moy tomchilari; 6 - oltingugurt kiritmalari; 7 — polifosfal donasi; 8 — zaxira moddalar; 9 ~ gazli pufakchalar; 10 — mezosoma; 11 — qobiq; 12 — kapsula; 13 ~ xivchinlar; 14 — sorg'ichlar. prokariollar — gaploid organizmlar, odatda, ularda bitta gen mavjud bo'lib, sitoplazmadan maxsus membrana bilan ajralmagan, ularda mitoxondriya va goldji apparati yo'q. bakteriya qobiq, sito-plazma, nukleoid, har xil kiritmalar va boshqalardan iborat. nukleoid (nukieoplazma, karioplazma) dnk yoki rnk dan iborat bo'lib, yuqorida aytilganidek, …

k genetik strukturaga ega bo'lgan plazmidiar mavjud. sitoplazmada ribosomalar volyutin, lipoprotcidlar, glikogen, granuleza, oltingugurt, kalsiy va boshqalar mavjud. bakteriya sitoplazmasida vakuolalar mavjud bo'lib, unda suvda erigan mineral moddalar bo'ladi. vakuola tarkibi lipoproteiddati iborat bo'lgan membrana (tonoplast) bilan o'ralgan. vakuolalarning soni 6 tadan 10 tagacha bo'lib, o'sish paytida 20 tagacha yetadi. bakteriya qobig'i sitoplazmatik niembranadan, hujayra devo-ridan, kapsula qavatidan iborat. sitoplazmatik membrana hujayra devorining ichki yuzasiga yopishgan bo'lib, qalirdigi 5—7,5 nm bo'ladi. sitoplazmatik membrana 3 ta qavatdan: lipid, protein, lipoprqteindan iborat. lipoprotein oz miqdorda uglevod va boshqa birikmalardan iborat. sitoplazmatik membrananing yuza qismida ba'zi bir jarayonlarda ishtirok etuvchi fermentlar joylashgan. inva-ginatsiyada sitoplazmatik membrana mezosomalarni hosil qiladi. sitoplazmatik membranalar orqali yuzlab har xil rcaksiyalar o'tib turadi. mezosoma hujayraning bo'linishida va hujayra devorining hosil bo'lishida ishtirok ctadi. bakteriya hujayrasining devori 10— 35 nm qalinlikka ega. hujayra devorining asosini peptidoglika (mursin) qavati tashkil qiladi. grammusbat baktcriyaning devorida teyxo kislotasi bilan glu-kopeptid qavati mavjud. teyxo …

ujayra devorining bo'lishi bakteriyaning aniq shaklda turishiga yordam beradi. hujayra devoridagi asosiy polimer mukopeptiddir. u devorning mustahkamligini ta'minlaydi. mukopeptidni sitoplaz-matik membranadan ajratib olish mumkin. hujayra devori bakte-riyani tashqi muhit omillarining zararli ta'siridan saqlaydi va bakteriyaning o'sishi va bo'linishida ishtirok etadi. ba'zi bakteriyalarda hujayra devori bo'lmaydi va ular protoplastlar deyiladi. protoplastlar shar shaklida bo'lib, ular bo'linish, nafas olish, oqsil, nuklein kislota, fermentlami sintezlash va spora hosil qilish xususiyatlariga ega. ular osmotik bosimning o'zgarishiga, mexanik ta'sirlarga, aeratsiyaga sezgir. hujayra devorining tarkibini sintezlash xusu-siyatiga ega emas, aktiv harakat qilmaydi. lizotsimning yoki boshqa omillaming ta'sirida hujayra devori qisman eriydi, grammanfiy bakteriyalar hujayralarining tayoqchasimon shakli doirasimon shaklga o'zgarishi mumkin. kapsula. bakteriya kapsulasi polisaxarid, mukopolisaxaridlardan iborat. kapsula hujayraning muhim qismi emas, shu sababli fer-mentlar ta'sirida bakteriyaga zarar qilmasdan uni olib tashlash mumkin. ba'zi saprofit bakteriyalarda umumiy kapsula hosil bo'ladi va u zoogleya deb ataladi. ko'pchilik bakteriyalar xivchinlarga ega. ular bu xivchinlar yordamida harakatlanadilar. bakteriyalar xivchinlarining hujayraning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarning morfologiyasi va ultrastrukturasi"

1502351296_68730.docx mikroorganizmlarning morfologiyasi va ultrastrukturasi reja: 1.bakterial hujayraning kimyoviy tarkibi 2. bakteriyajarning morfologiyasi va tuzilishi 3.mikroorganizmlarning morfologiyasi (tashqi tuzilishi) bakterial hujayraning kimyoviy tarkibi baktertya (lot. bacteria — tayoqcha) xlorofilsiz bir hujayrali bakteriyalar, o'zining biologik xususiyatiga ko'ra prokariouarga kiritiladi. bakteriyaning o'lchami mikrometrlarda (mkm) o'lcha-nadi. ko'pchuik bakteriyalarning hajmi 0,2—10 mkm ga to'g'ri keladi. bakterial hujayraning kimyoviy tarkibi — azot 8—15%, uglerod 45-55%, kislorod 30%, vodorod 6-8% dan iborat. mikroorga-nizmlar turli elementlar va ularning birikmalari: oqsil, nukleo-proteid, uglevod, upid, glutsidolipid, glutsidolipid-proteid kom-pleksi, nuklein kislotalar,...

DOCX format, 34.5 KB. To download "mikroorganizmlarning morfologiyasi va ultrastrukturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarning morfologiy… DOCX Free download Telegram