ватан маданияти тарихи

DOC 113.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403259225_44174.doc ватан маданияти тарихи режа: 1. марказий осиёнинг қадимги маданияти 2. шарқ уйғониш даври маданиятининг хусусиятлари 3. миллий истиқлол ва ўзбекистонда маданий тараққиёт мил.авв. 2 мингинчи йил охири 1 минг йилликлар бошларида ўрта осиёда муҳим тарихий этнографик воқеалар содир бўлади: бақтрия, сўғд ва харазм каби тарихий-маданий ҳудудлар, қадимги бақтрияликлар, хоразмликлар, сўғдлар, саклар сингари этник қавмлар шаклланади. шу этнослар асосида қадимги хоразм ва қадимги бақтрия, сўнгра сўғд, қанға, паркана давлатлари вужудга келди. шу даврда мидия миххат ёзуви асосида хоразм, бақтрия, сўғд, урхон-энасой ёзувлари пайдо бўлди ва минтақада халқ оғзаки ижоди билан биргаликда ёзув маданияти ривожланди. шаҳар маданиятининг (архитектура, ҳайкалтарошлик, тасвирий санъат) гуллаб-яшнашида эллинизм маданиятининг таъсири кучли бўлди. масалан, тўғри чизиқли, тўртбурчакли уйлар, арк (устунли), ҳаммомлар қурилиши бизга юнонистондан кириб келган. нумизматика соҳасида юнон-бақтрия давлатида чиқарилган ноёб металл тангалар бизгача етиб келган. зардўштийлик динининг пайғамбари зардўшт ибн софит тумон 628 йилда мидиянинг раги шаҳрида яшаган коҳин пурушасп (софид ибн тумон) ва унинг …

арна маҳаллий аҳоли тилида хумо баъзан анқо номи билан юритилган. у бахт ва толе маъбудаси. нана ёки ноҳид ҳосилдорлик ва фаровонлик маъбудаси. у бир қўлида анор ёки олма тутган гўзал аёл қиёфасида тасвирланади. миррих-уруш ва ғалаба худоси, ҳарбийлар мададкори бўлиб, қуролланган жангчи қиёфасида акс этади. хубби-сув худоси, қайиқчилар ва мироблар ҳомийси, забардаст йигит сиймосида гавдаланган. бу динда, олов, тўпроқ, сув ва ҳаво каби тўрт унсурни ифлос қилиш ёки таҳқирлаш энг катта гуноҳ ҳисобланган. «авесто»да халқ табобати одоби, эстетикаси соғлом турмуш тарзи ўз ифодасини топган. унда ҳар бир инсон эзгу фикр, одил сўз ва ҳалол меҳнат билан яшаши зарурлиги кўрсатилган. ix-xii асрларда жаҳон цивилизацияси тарихий тараққиёти давомида биринчи бўлиб шарқ мўъжизаси рўй берди. худди шу даврда қадимги шарқ минтақасига мансуб миср, месопотамия, ҳиндистон, хитой, марказий осиё ҳудудлари инсоният цивилизациясининг илк сарчашмалари сифатида шаклланди. шарқ уйғониш даври ўз мазмун-моҳиятига кўра қуйидаги муҳим омиллар ва хусусиятлари билан яққол ажралиб туради: 1) маданиятда дунёвий …

орун ар-рашид (766-809) даврида бағдодда ташкил этилган “байт ул-ҳикмат” (донишмандлар уйи) – олимларни бирлаштирган илмий муассаса халифа маъмун (819-833) даврида янада ривожланди. унда кўп сонли қомусий билим соҳиблари илму фаннинг турли-туман соҳалари бўйича йирик тадқиқотлар олиб борганлар. бу алломаларнинг талай қисми ўрта осиё намояндалари бўлганликлари эса биз учун алоҳида ғурур ва эътиборга арзирлидир. бу давр дунёвий илм-фанининг яна бир муҳим ютуғи шундаки, араб ва ажам олимларининг катта саъй-ҳаракатлари, изланишлари туфайли юнон, лотин, миср, ҳинд тилларида битилган сон-саноқсиз ноёб илмий асарлар, қўлёзмалар топилиб, улар араб тилига таржима этилди ва ҳаётга ижодий татбиқ этила борди. биргина хоразм воҳасида x асрда 10 та шаҳар мавжуд бўлган бўлса, хi асрга келиб уларнинг сони 40 тага етади. бухоронинг «қуббатул ислом» - ислом динининг гумбази деган номга, самарқанднинг эса ер юзининг сайқали номига сазовор бўлганлиги фикримиз далилидир. “қуръони карим” («қироат» сўзидан олинган) ғоялари, қадриятлари (одамларни тўғрилик, ростгўйлик, поклик, ҳалоллик, эзгулик, яхшилик, саховат, дўстлик, биродарлик, ўзаро тотувлик, …

чоғда ислом маданиятининг гултожиси ҳисобланган ҳадисшунослик илми ривож топиб бордики, бунда хам пешқадамликни ўрта осиёлик буюк муҳаддис олимлар эгалладилар. ислом оламида қуръони каримдан кейин мўътабар манба, бу ҳадиси шарифдир. шариф деган сўз арабча бўлиб, шарафли, азиз, қадрли деган маъноларни англатади. шариф унвонига сазовор бўлган шаҳарлар,булар: шом, бағдод, қуддус, мозори шариф ва бухоройи шарифдир. муҳаммад саллоллоҳу алайҳи ва салламнинг айтган гаплари, қилган ишлари, шуларнинг ҳаммаси суннат ҳисобланади. булар ҳақидаги далолат эса ҳадисдир. бутун мусулмон дунёсида бирдан-бир тўғри, ишончли деб тан олинган 6 нафар ҳадисчилар: имом бухорий, имом муслим ал ҳажжож, исо ат-термизий, имом абу довуд сижистоний, имом ан-насафий, имом абдулла ибн язиб ибн можжалар ҳаммаси аслан марказий осиёлик бўлиб, уларнинг «қутуби ситта» («олти китоб») асари бутун дунёга машҳурдир. улар орасида имом бухорий (810-870) ва ул зотга мансуб «ал жомеъ ас-саҳиҳ» («ишонарли тўплам») асари ягонадир. бу асарни исломшунослар «қуръони карим»дан кейинги улуғ ўринга қўядилар. 4 жилддан иборат бу муборак китобга 7275 та …

яратади. бу китобда ўша замонларда, жумлаи мусулмонлар дуч келадиган долзарб масалалар, жумладан, оилавий ва ижтимоий муносабатлар, мулкчилик, савдо-сотиқ, жиноий жазо ва инсоннинг бурч ва масъулиятларига тааллуқли жуда кўп мураккаб муаммоларни исломий ҳуқуқ нуқтаи назаридан ҳал этиб беради. мазкур китоб нафақат мовароуннаҳрда, балки бутун ислом шарқида ҳам ислом-ҳуқуқшунослиги бўйича нуфузли ҳуқуқий манба – асосий қўлланма сифатида фойдаланилган. мотуридий ислом илмидаги юксак илмий мувоффақиятлари эвазига «абу мансур», яъни «§олиб ота» мартабасига мушарраф бўлди. тасаввуф - бу одамларни ҳалоллик, поклик, тенглик, инсон қадр-қимматини улуғлаш, ўз меҳнати билан кун кўриш, бошқалар кучидан фойдаланмаслик ва ижтимоий адолат қоидаларига даъват этувчи эзгу таълимотдир. хуросон ва мовароуннаҳр аҳолиси ўртасида тасаввуф-фалсафий илми тараққиётида юсуф ҳамадоний катта обрў-эътибор ва ҳурмат қозонган. у асосан бухоро шаҳрида яшаб ёшларга тасаввуфдан сабоқлар берган ҳамда жуда кўплаб шогирдлар тарбиялаган. юсуф ҳамадонийни пир тутган муридларидан 213 таси машҳур шайхлар бўлиб етишганлар. хожа ҳасан андоқий, хожа абдуллоҳ баррақий, хожа аҳмад яссавий, хожа абдухолиқ §иждувонийлар унинг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ватан маданияти тарихи"

1403259225_44174.doc ватан маданияти тарихи режа: 1. марказий осиёнинг қадимги маданияти 2. шарқ уйғониш даври маданиятининг хусусиятлари 3. миллий истиқлол ва ўзбекистонда маданий тараққиёт мил.авв. 2 мингинчи йил охири 1 минг йилликлар бошларида ўрта осиёда муҳим тарихий этнографик воқеалар содир бўлади: бақтрия, сўғд ва харазм каби тарихий-маданий ҳудудлар, қадимги бақтрияликлар, хоразмликлар, сўғдлар, саклар сингари этник қавмлар шаклланади. шу этнослар асосида қадимги хоразм ва қадимги бақтрия, сўнгра сўғд, қанға, паркана давлатлари вужудга келди. шу даврда мидия миххат ёзуви асосида хоразм, бақтрия, сўғд, урхон-энасой ёзувлари пайдо бўлди ва минтақада халқ оғзаки ижоди билан биргаликда ёзув маданияти ривожланди. шаҳар маданиятининг (архитектура, ҳайкалтарошлик, тасвирий санъат) гулла...

DOC format, 113.5 KB. To download "ватан маданияти тарихи", click the Telegram button on the left.

Tags: ватан маданияти тарихи DOC Free download Telegram