darvinning evolyutsiya ta'limoti

DOC 10 pages 105.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 105.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

reja: 1. darvinning evolyutsion ta'limotini rivojlanishi. 2. darvinning hayoti va ilmiy faoliyati. 3. «bigl» kemasida safar qilish va uning ahamiyati. 4. darvinning yirik asarlari va ularning qisqacha mazmuni. darvinning evolyutsion ta'limoti qanday sharoitda vujudga kelganligini tushunish uchun angliya kapitalizmining xix asrning birinchi yarmidagi ahvoli bilan tanishish kerak. xvii asrda angliyada burjua revolyutsiyasi g'alaba qilib, kapitalizmning rivojlanishi uchun mavjud barcha to'siqlar yo'qotildi. angliya sekin-asta kanada, hindiston, avstraliya, yangi zelandiya, tasmaniya, janubiy afrikani bosib oldi. bu mamlakatlar xalqlarini ekspluatatsiya qilish tufayli angliya kapitalizmi juda ko'p boylik to'pladi va uni sanoat, qishloq xo'jaligini rivojlantirishga sarfladi. 1765 yili mexanik to'quv stanogi, 1769 yili bug' mashinasi kashf etilishi hamda qo'l mehnatining tobora mashinalar yordamida bajarilishi tufayli xix asrning o'rtalariga kelib, angliya industrlashgan yirik mamlakatga aylandi. bu davrda u jahon bozorida birinchi o'rinni egalladi, cho'yan va po'lat eritish, og'ir va engil sanoat sohalarida katta muvaffaqiyatlarga erishildi. natijada angliya eng qudratli kapitalistik davlatga aylandi. bu davrga kelib, …

2 / 10

'riligini o'z tajribalarida aniqladilar. chorvachilik sohasida ham birmuncha yutuqlarga erishildi. amaliy selektsiyaga mashhur ingliz selektsioneri r. bekvell asos soldi. u tanlash yo'li bilan qisqa vaqt ichida leychester qo'y zotining yanada sermahsul bo'lishiga erishdi. aka-uka charlz va robert kollinzlar qoramolning shortgorn, dj. sebrayt tovuqning yangi sermahsul zotlarini chiqardilar. xo'jalik talablariga mos keladigan zot va navlarni tanlash yo'li bilan chiqarish mumkinligi qishloq xo'jaligining turli sohalariga oid ko'rgazmalarda, kitob, jurnal sahifalarida va klublarda keng targ'ib qilina boshladi. darvin yangi formalar chiqarishda selektsiyaning ahamiyatiga yuqori baho berish bilan birga, qishloq xo'jalik amaliyotini nazariy tomondan ishlab chiqdi hamda undan evolyutsion ta'limot yaratishda foydalandi. xix asrning birinchi yarmida tabiyot fanlari sohasida erishilgan yutuqlar evolyutsion nazariya yaratishda asosiy zamin bo'ldi. bu davrda botanika va zoologiya fanlarida tabiiy sistemalar haqidagi g'oya tobora keng tarqala boshladi. shu bilan birga turlarning o'zgarishiga doir ko'pgina ma'lumotlar to'plana bordi. hayvonlar bilan o'simliklarni tavsiflashda ilgari keng tarqalgan murakkabdan oddiyga tomon joylashtirishga qarama-qarshi o'laroq, …

3 / 10

chun asos bo'lardi. shunday qilib, xviii asrning oxiri xix asrning boshlariga kelib biologiyada, shuningdek, tabiatshunoslikning boshqa sohalarida ham bir qancha muvaffaqiyatlarga erishildi. bunda, avvalo, ko'plab tasviriy material to'planganligi muhim ahamiyatga ega ekanligini aytib o'tish lozim. sistematika, qiyosiy anatomiya, embriologiya, tsitologiya, biogeografiya, paleontologiya, ekologiya, fiziologiya, organik ximiya sohasida to'plangan boy ma'lumotlarga asoslanib, muhim xulosalar qilindi va kelgusida evolyutsion nazariya uchun muhim ahamiyatga ega bo'lgan qonuniyatlar ochildi: 1) organizmlarning tabiiy guruhlarini; 2) tuzilish planining birligini; 3) genealogik shajarasini; 4) gomologik organlar haqidagi ma'lumotlarni; 5) turlarning o'zgarishi to'g'risidagi tasavvurlarni; 6) embriologiya sohasidagi ber qonunlarini; 7) tarixiy geologiyaga mansub lyayel kontseptsiyasini; 8) erning turli geologik qatlamlarida qazilma holdagi o'simliklar va hayvonlarning almashinib turishini; 9) organik va anorganik tabiat vakillarining o'xshash ximiyaviy elementlardan tuzilganligini aniqlash shular jumlasiga kiradi. bu davrga kelib, biologiya fanlarining umumiy ish uslubi ham o'zgardi. ilgari o'simliklar bilan hayvonlarni tavsiflash bilan chegaralangan biologiya fani, endilikda dala va laboratoriya tadqiqotlarining aniq tekshirish usullarini …

4 / 10

evolyutsion ta'limot g'alabasi bilan tugallash uchun, avvalo, biologiya fani sohasida to'plangan nihoyatda boy faktik materiallarni xulosalash uchun mashaqqatli mehnat qilish, bu faktlarni yoritadigan nazariyani asoslash zarur edi. biologiyada endigina rivojlanayotgan evolyutsion g'oyalar bir necha asrdan beri hukmronlik qilib kelayotgan «yaratilish» ta'limotiga zarba berish uchun kuchsizlik qilardi. shunga ko'ra, nima sababdan hayvonlar bilan o'simliklar organlari shunday tuzilgan va organizm hayot faoliyatiga ko'maklashadi? nima uchun organizm bir butun garmonik sistema? degan muammolarni hal etish fan doirasidan chetga chiqarilib tashlangan edi. teleologik tasavvurlarga zarba berish, «mo''jiza»larni tabiatdan siqib chiqarish, biologiyani, haqiqiy fanga aylantirish uchun organik olamning rivojlanishini materialistik tushuntirib bera oladigan va bu rivojlanish ilgaridan belgilab berilgan maqsad natijasi emas, balki tabiatda tabiiy ravishda paydo bo'lganligini ishonchli ravishda isbotlay oladigan nazariya zarur edi. bu nihoyatda og'ir va mashaqqatli vazifani ingliz tabiatshunosi charlz darvin hal etdi. ch. darvinning hayoti va ilmiy faoliyati charlz robert darvin 1809 yil 12 fevralda angliyaning shryusberi shahrida vrach oilasida …

5 / 10

gan otasi uni 1828 yili kembrij universitetining ilohiyot fakultetiga o'qishga berdi. bu erda ham u xuddi edinburg universitetidagi kabi, darslarga qiziqmasada, uni tashlab ketmadi. chunki universitetda ilohiyotga oid darslar bilan birga tabiiyot fanlari ham o'qitilar edi. darvin tabiiy fanlarga qiziqishi jihatdan boshqa studentlardan ajralib turgani sababli universitetdagi yirik tabiatshunos olimlarning diqqat-e'tiborini o'ziga jalb etdi. botanika professori genslo, geologiya professori sedjvik darvinning tabiiyotga oid bilimlarini rivojlantirishga yaqindan yordam berdilar. u tajribali geolog sedjvik tomonidan shimoliy uelsga uyushtirilgai geologik ekskursiyalarda faol ishtirok etdi. darvin a. gumboldtning janubiy amerikaga qilgan safari xotiralarini o'qib, safar qilishga ko'proq kiziqa boshladi. darvin 1831 yili universitetni tamomlagandan keyin pastor bo'lib ishlashdan ko'proq tabiatshunoslikka, tadqiqotlarga moyillik sezdi. chunki bu davrga kelib u botanika, zoologiya, geologiya sohasidagi adabiyotlardan yaxshi xabardor, tabiiy sharoitda bu fanlar bo'yicha tadqiqot ishlarini olib borish metodikasini anchagina egallagan edi. bundan xabardor bo'lgan professor genslo uni ingliz harbiy doiralari tomonidan butun jahon bo'ylab safarga jo'natilayotgan «bigl» …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "darvinning evolyutsiya ta'limoti"

reja: 1. darvinning evolyutsion ta'limotini rivojlanishi. 2. darvinning hayoti va ilmiy faoliyati. 3. «bigl» kemasida safar qilish va uning ahamiyati. 4. darvinning yirik asarlari va ularning qisqacha mazmuni. darvinning evolyutsion ta'limoti qanday sharoitda vujudga kelganligini tushunish uchun angliya kapitalizmining xix asrning birinchi yarmidagi ahvoli bilan tanishish kerak. xvii asrda angliyada burjua revolyutsiyasi g'alaba qilib, kapitalizmning rivojlanishi uchun mavjud barcha to'siqlar yo'qotildi. angliya sekin-asta kanada, hindiston, avstraliya, yangi zelandiya, tasmaniya, janubiy afrikani bosib oldi. bu mamlakatlar xalqlarini ekspluatatsiya qilish tufayli angliya kapitalizmi juda ko'p boylik to'pladi va uni sanoat, qishloq xo'jaligini rivojlantirishga sarfladi. 1765 yili mexanik t...

This file contains 10 pages in DOC format (105.0 KB). To download "darvinning evolyutsiya ta'limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: darvinning evolyutsiya ta'limoti DOC 10 pages Free download Telegram