moslanishlar-evolyutsiya natijasi

DOCX 5 стр. 2,9 МБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,9 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

26-mavzu: organik olamdagi moslanishlar-evolyutsiya natijasi. reja 1. moslanish 1. ogohlantiruvchi rang 1. o‘simliklar olamidagi moslanishlar 1. moslanishlarning kelib chiqishi tayanch so‘zlar: yashovchanlik, raqobatchanlik, normal nasl qoldirishi. moslanish bu - organizmlarning ichki va tashqi tuzilishi, organlar funksiyasi, xulq-atvori va hayot tarzining muayyan yashash muhiti sharoitiga mos kelishidir. barcha tirik organizmlarda mavjud bo’lgan o‘zigaxos moslanish belgilari ularning o‘zi yashab turgan muhitda yashab qolishi, yashash uchun kurashda g‘olib chiqishi, normal nasi qoldirib o‘z belgilarini kelgusi avlodlariga uzatishlari uchun imkon tug‘diradi. moslanish organizmlarning yashovchanligi, raqobatchanligi va normal nasi qoldirishi bilan uzviy aloqadordir. yashovchanlik deganda organizmlarning o‘zi tarqalgan muhitda genotipini keskin o‘zgartirmagan holatda normal yashashi tushuniladi. raqobatchanlik organizmlarning o’lik va tirik tabiat, shu jumladan oziq topish, boshqajins bilan qo‘shilish, yashash joyini egallashdagi qarshiliklarni yengishidir. nasi qoldirish esa organizmlar urchishining normal kechishi bilan bog’liq. moslanishning bu uch komponenti o‘zaro bog’liq bo’lib, tabiiy tanlanish orqali tarkib topgan evolutsion natija hisoblanadi. tashqi muhit sharoitlari turli-tuman bo’lganligi sababli, organizmlardagi …

2 / 5

q, kuropatka, tulkilar oq rangda, kvaksha, be- shiktervatar, ninachilar yashil barglar orasida yashagani, karam kapalagi qurti uning barglari bilan oziqlangani sababli yashil rangda bo’ladi. agar muhit rangi fasllarga qarab o‘zgarsa, u holda hayvonlar rangi ham o‘zgaradi. masalan, yevropaning o‘rta mintaqasida yashovchi tulki, tovushqon, kuropatka, gornostay qishda bir, yozda ikkinchi xil rangda bo’ladi. maskirovka. ayrim hollarda hayvonning tana shakli va rangi atrofidagi barg, novda, kurtak, o‘simliklarga o‘xshash bo’ladi. chunonchi, chupchik degan hasharot rangi va shakli ingichka novdani, ninabaliq suvodlarini,dengiz paxmoq otchasi deb ataluvchi baliq suv o‘simliklarini eslatadi ayrim ikki pallali molluskalar shakli suv o‘simliklarining kurtaklariga o‘xshash bo’ladi. malayada tarqalgan kallima kapalagining qanotlari shakli, naqsh va tomirlari bargga o‘xshash bo’ladi. ogohlantiruvchi rang. ba’zi hayvonlarning tashqi ko‘rinishi rang-barang bo’lib, ko‘zga yaqqol tashlanadi. tillaqo‘ngdz, tugmachaqo‘ngdz, qovog‘ari, tukli ari, ko‘pgina kapalaklar, «do‘st-dushman» ko‘ziga yaqqol tashlanib, o‘z ranglari bilan ularni «ogohlantiradilar». odatda bunday ogohlantiruvchi rangga ega hayvonlarning dushmanlardan himoya qiladigan qo‘shimcha vositalari mavjud. ularning xususiy himoya …

3 / 5

ilonlar rangida bo’lishlari mimikriya hodisasiga misoldir . shuni qayd qilish lozimki, himoya va ogohlantiruvchi ranglar hayvon xatti- harakati bilan bogdangan holda yanada samarali natija beradi. qamishzorlarda yashovchi kodbuqa qushi patlarining rangi bilan qamishlarni eslatadi. shunga qaramay biror xavf sezilsa, u darrov bo‘ynini cho‘zib, tumshugbni ko‘targan holda qimirlamay turadi. bunday vaziyatda uni dushmani payqamay qoladi. chalg‘ituvchi rang. bunday hayvon tanasi dog’lar va olachipor yodlar bilan qoplangan bo’ladi. bu dogdar, olachipor yodlar dushmanning diqqat- e’tiborini chalgdtadi. zebra, jirafalar terisining rangini bunga misol qilib ko‘rsatish mumkin. fiziologik moslanishlar. ushbu moslanish tana temperaturasi, qondatuz va qand konsentratsiyasining turg‘un holda saqlanishiga qaratilgan. organizmlar shaxsiy hayotining turli bosqichlarida atrof-muhitdagi tuz, namlik, haroratning o‘zgarishlariga nisbatan o‘z turg‘unligini saqlaydi. masalan, o‘simliklar qishki tinim davridan normal odishi uchun ular hujayrasida suv miqdori kamayib, erigan moddalar konsentratsiyasi ortadi. uzoq vaqt suv ostida bo’ladigan tulenlar qonida kislorodni bogdab olishda gemoglobindan tashqari mioglobin nisbatan ko‘proq ishtirok etadi. sahro hayvonlari tanasida ko‘plab yog‘ …

4 / 5

yuradi. tuban umurtqalilardan farqli ravishda qushlar tuxumlarini maxsus inlariga qo‘yib o‘z tana harorati bilan ularni isitadilar. tuxumlarini va jo‘jalarini ota-ona qushlar boqadi va himoya qiladi. nasi uchun qayg‘urish bilan bog’liq moslanishlar sutemizuvchilarda, ayniqsa, kuchli bo’ladi. o‘simliklar olamidagi moslanishlar. hayvonlar singari o‘simliklarda ham tashqi muhit omillariga nisbatan bir qancha moslanishlar mavjud. masalan, nam tanqisligiga o‘simliklar turlicha moslashgan bo’ladi. birxil o‘simliklarningbargi ustki tomondan mum qavat (fikus), ikkinchi xillarda qalin tuklar (sigirquyruq) bilan qoplangan. saksovulda barglar kichik «tangacha»larga aylangan. yantoqning barglari may da va qattiq, ko‘pgina shoxchalari tikan shaklida. kaktus, aloe, agavalar sersuv o‘simliklar hisoblanadi. ba’zi o‘simliklarning vegetatsiya davri juda qisqa, masalan, ayiqtovon, yaltirbosh erta bahorda о‘sib, rivojlanib, urug‘ berishga ulguradi. yantoq, shuvoq kabi o‘simliklar qurg‘oqchilik paytida barglarini to‘kish orqali o‘z hayotini saqlaydi. o‘simliklarda chetdan va hasharotlar yordamida changlanish bilan aloqador bo‘lgan bir qancha moslanishlar bor. hasharotlar orqali changlanadigan o‘simliklarning gultojibarglari yirikligi, rangining xilma-xilligi, xushbo‘y hid tarqatishi, nektar ajratishi bilan hasharotlarni o‘ziga jalb …

5 / 5

jarayonda tabiiy tanlanish ta’siri tufayli paydo bo’lgan. shunga qaramay u mutlaq emas, nisbiydir. moslanishning nisbiy xarakterda ekanligini juda ko‘p dalillar yordamida isbotlash mumkin. organizmda bir turdan saqlanish uchun paydo bo’lgan moslanishlar boshqa turdan himoyalanishda samara bermadi. masalan, cho‘1 toshbaqalarining kosalari ko‘pchibk yirtqich hayvonlardan himoya qilsa ham burgut, boltayutar, sarisor kabi yirtqich qushlardan himoya qila olmaydi. chunki ular toshbaqalarni osmondan qattiq yerga tashlab parchalab yeydilar. shunga o‘xshash tipratikanning «tikanli po‘stini» ham uni na yirtqich hayvonlardan, xususan, tulkilardan himoya qila olmaydi. ko‘pchilik hayvonlar, odamlar uchun xavfli hisoblangan zaharli ilonlarni mangustlar, tipratikanlar, cho‘chqalar yeyishi madum. ari, qovog‘arini aksariyat ko‘pchilik hasharotxo‘r qushlar yemaydi, lekin ular sirdaryo atrofida uchrovchi qarchig‘aysimon oilasiga kiruvchi arixo‘r qushning asosiy ozigd hisoblanadi. qaldirg‘ochning uzun qanotlari, havo muhitida foydali bo’lsa-da, yerdagi harakatlanishiga xalaqit beradi. xuddi shuningdek tog‘ g‘ozlari barmoqlarining orasidagi parda suvda suzish uchun qulay, lekin quruqlikda harakatlanish uchun noqulay. hayvonlardagi yashash uchun kurash tabiiy tanlanish ta’sirida shakllangan instinktlar ba’zan maqsadga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "moslanishlar-evolyutsiya natijasi"

26-mavzu: organik olamdagi moslanishlar-evolyutsiya natijasi. reja 1. moslanish 1. ogohlantiruvchi rang 1. o‘simliklar olamidagi moslanishlar 1. moslanishlarning kelib chiqishi tayanch so‘zlar: yashovchanlik, raqobatchanlik, normal nasl qoldirishi. moslanish bu - organizmlarning ichki va tashqi tuzilishi, organlar funksiyasi, xulq-atvori va hayot tarzining muayyan yashash muhiti sharoitiga mos kelishidir. barcha tirik organizmlarda mavjud bo’lgan o‘zigaxos moslanish belgilari ularning o‘zi yashab turgan muhitda yashab qolishi, yashash uchun kurashda g‘olib chiqishi, normal nasi qoldirib o‘z belgilarini kelgusi avlodlariga uzatishlari uchun imkon tug‘diradi. moslanish organizmlarning yashovchanligi, raqobatchanligi va normal nasi qoldirishi bilan uzviy aloqadordir. yashovchanlik deganda org...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOCX (2,9 МБ). Чтобы скачать "moslanishlar-evolyutsiya natijasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: moslanishlar-evolyutsiya natija… DOCX 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram