madaniy taraqqiyotning asosiy qonuniyatlari. dunyo madaniyatshunosligida nazariy muammolarning yechimi

DOC 132.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403258917_44165.doc madaniy taraqqiyotning asosiy qonuniyatlari. dunyo madaniyatshunosligida nazariy muammolarning yechimi reja. 1. madaniyat va tabiyat. 2. madaniyat va jamiyat. 3. madaniyat va sivilizatsiya. 4. madaniyat va shaxs. 1.hozirgi zamon madaniyatshunosligi (kulturologiyasi)da tabiat va madaniyatning bir-biriga ta’siri, o’zaro munosabatini ilmiy asosda tadqiq etish muhim nazariy va amaliy ahamiyatga egadir. inson tafakkur sohibi, madaniyat ijodkori sifatida tabiatga nisbatan befarq qaray olmaydi: o’z aqli, madaniyati vositasida tabiatni o’zlashtirishga, uning ne’matlaridan to’laroq bahramand bo’lishga intiladi. insoniyatning ko’p asrlik tarixi shundan guvohlik beradiki, kishilarning tabiat to’g’risidagi bilimi, ax-loqiy madaniyati yuksalib borishi bilan tabiat taraqqiyoti tezlashgan, u tobora insoniylashgan, inson tabiat bilan uyg’unlashgan, yuqorida aytilganidek, insoniyat asta-sekin tabiatga qaramlikdan ozod bo’lib, ijtimoiy taraqqiyot va erkinlik sari qadam tashlagan. inson bilan tabiat o’rtasidagi begonalashuv barham topgan, tabiiy mutanosiblikka erishilgan davrlarni madaniyatshunoslikda inson tarixining «oltin asri» deb atash rasm bo’lgan. barcha diniy ta’limotlar, falsafiy tizimlar tabiat va madaniyat o’rtasidagi g’oyat murakkab muammolami oqilona hal etish, tabiiy mutanosiblikni shakllantirish, …

ekologik madaniyatga ega bo’lgan ulug’ ajdod-l-inmiz tabiatni avaylab-asrashga, barcha tirik mavjudot haqida g’amxo’rlik qilishga intilganlar. insoniyat tarixi — madaniyatning shakllanishi, ravnaq topishi va madaniy yuksalishning inqirozlar bilan almashinishi tarixidan boshqa narsa emasdir. biroq har qanday madaniyatning, xususan, moddiy va ma’naviy madaniyatning shakllanishi uchun tabiat moddiy asos bo’ldi. inson tomonidan tabiatning o’zlashtirilishi, qaytadan yaratilishida madaniyat muhim vosita, tayanch bo’lib xizmat qilgan. madaniyatshunoslik tarixining turli davrlarida goh tabiat va mada-niyatni bir-biriga qarama-qarshi qo’yish, goh ulami aynanlashtirish hollari ro’y berganligini ko’rishimiz mumkin. тabiat va madaniyatning o’zaro munosabatini qanday tushunish konkret tarixiy davr ruhi, ijtimoiy rivojlanish ehtiyojlari, u yoki bu xalqning ma’naviy salohiyati, madaniy an’analari bilan uzviy bogliq bo’lgan. тabiiy-geografik muhit jamiyat taraqqiyotiga, xalq mentaliteti va madaniy rivojiga kuchli ta’sir ko’rsatib kelgan. sharq va g’arb (osiyo va yevropa) mamlakatlarida tabiatga bo’lgan munosabatning bir-biridan keskin farqlanishi aslo bejiz emasdir. sharq mamlakatlarida insonning to’q va farovon hayot kechirishi uchun tabiiy-geografik muhitning barcha qulayliklari inson va tabiat …

ollohning buyuk ne’mati deb qaraydi, uni buzish, vayron qilishni buyuk gunoh deb hisoblaydilar. shariat hukmlarida, kosib va hunarmandlarning risolalarida tabiatdagi har bir narsa va hodisaga, tirik mavjudotga ehtiyotkoriik bilan munosabatda bo’lish zamrligining qafiy belgilanishi aslo bejiz bo’lmagan. o’rta osiyo xalqlarining uyeg, suv, o’simlik va hayvonot olamiga bo’lgan munosaba-tini shakllantirishda islomgacha bo’lgan madaniy qadriyatlar, xususan, zardo’sht hikmatlari, xalq og’zaki ijodiyoti yodgorliklari va keyinchalik, tasavvuf g’oyalari muhim rol o’ynagan. umuman, sharq xalqlarining madaniyati uchun tabiatni ilohiylash-tirish, unga sig’inish muhim xususiyatdir. bu jihatdan hind dinlarining,ayniqsa, jaynizmning tabiat kuchlariga bo’lgan munosabati e’tiborga loyiqdir. jaynizm biron-bir tirik mavjudotga zarar yetkazishni qafiy qoralagan. jaynizm tarafdorlari tuproq ostidagi qurt-qumursqalarga jaroqat yetkazmaslik uchun dehqonchilik bilan shug’ullanishdan bosh tortganlar. sharqliklarning tabiatga g’oyat ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo’lishi panteistik diniy ta’limotlar tomonidan qo’llab-quvvatlangan. insonga oliy ilohiy mavjudot deb, barcha tirik mavjudotlarda ilohiy sifat mavjud deb hisoblaydigan panteistik talimot butun tabiatga ilohiy mohiyatning zuhuroti deb qaragan, insonga va har qanday tirik jonzotga …

iyasi tabiatga ko’proq pragmatik yondashishga, tabiatni zabt etish, o’zlashtirish va inson manfaatlariga bo’ysundirishga asoslanar edi. k. yungning ta’kidlashicha, g’arbliklarning ongi tashqariga, tabiatni bilish va zabt etishga qaratilgan edi. g’arbliklar tabiat sirlarini bilish, tabiat kuchlari ustidan hukmronlik qilish orqaligina o’zini erkin his etardi. shu boisdan ham, g’arb madaniyatida: «тabiat ibodat qilinadigan joy emas, balki ustaxonadir, inson esa u yerda ishlaydigan xodimdir», degan hikmat keng yoyilgan edi. g’arb madaniyati tizimida fan va texnikaning jadal rivojlanishi, ayniqsa, tabiatshunoslik fanlari sohasida erishilgan buyuk muvaffaqiyat-lar, inson ehtiyojlarining muttasil o’sib borishi yevropadagi tabiiy-geografik muhitning barcha noqulayliklari bilan uzviy bog’liq edi.g’arb madaniyatining tabiatga bo’lgan munosabati turli tarixiy davrlarda muttasil ravishda o’zgardi. g’arb madaniyatining tabiatga ta’sirining ilk namunasi dastavval qadimgi dunyo madaniyatida yaqqol ko’zga tashlandi. qadimgi yunon mutafakkirlari asosan tabiatshunos («fizik») edilar. ular tabiat qonunlarini bilish, yil kalendarini yaratish, quyosh soatini kashf etish, oyning tutilishini oldindan bashorat qilish va boshqa sohalarda talay yutuqlarni qo’lga kiritgan edilar. buyuk yunon …

g intellektual va jismoniy qobiliyatini yanada yuksaltirish bilan bog’liq edi. qadimgi yunon quldorlik madaniyatning inson va tabiatga bo’lgan munosabati biryoqlama , cheklangan va ziddiyatli edi. qadimgi yunon ijtimoiy – siyosiy taffakkuri yunon quldorlik davlatining qonunlariga itoat qiladigan erkin fuqarolarinigina komil inson sifatida e’tirof kilar, ularga keng demokratik erkinliklar berishni , ularning har tomonlama kamol topishini nazarda tutar edi. ayni vaqtda , harbiy yurishlar vaqtida hibsga olingan mahbuslar qullikka mahkum qilinar , barcha insoniy huquqardan mahrum etilardi. qadimgi yunon jamiyatining qullarga bo’lgan shafqatsiz munosabatida yunon quldorlik madaniyatining tabiatdan begonalashuvi o’z ifodasini topgan bo’lsa, ilm, fan, san’at, siyosat, axloqning erkin fuqaro-larni har tomonlama kamol toptirish vositasi sifatida xizmat qilishi uning insondagi ijtimoiy sifatga, jamiyatdagi mavqeiga alohida urg’u berishi bilan bog’liq edi. inson vujudidagi tabiiylik va sotsiallikka turlicha munosabat qadimgi yunon madaniyatining yuksak darajada rivojlanishinigina emas, balki uning tanazzulini ham tezlashtirgan. yunon quldorlik madaniyati o’ta siyosiylashgan jamiyat hayotining zarur sharti edi: yunon davlatining …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "madaniy taraqqiyotning asosiy qonuniyatlari. dunyo madaniyatshunosligida nazariy muammolarning yechimi"

1403258917_44165.doc madaniy taraqqiyotning asosiy qonuniyatlari. dunyo madaniyatshunosligida nazariy muammolarning yechimi reja. 1. madaniyat va tabiyat. 2. madaniyat va jamiyat. 3. madaniyat va sivilizatsiya. 4. madaniyat va shaxs. 1.hozirgi zamon madaniyatshunosligi (kulturologiyasi)da tabiat va madaniyatning bir-biriga ta’siri, o’zaro munosabatini ilmiy asosda tadqiq etish muhim nazariy va amaliy ahamiyatga egadir. inson tafakkur sohibi, madaniyat ijodkori sifatida tabiatga nisbatan befarq qaray olmaydi: o’z aqli, madaniyati vositasida tabiatni o’zlashtirishga, uning ne’matlaridan to’laroq bahramand bo’lishga intiladi. insoniyatning ko’p asrlik tarixi shundan guvohlik beradiki, kishilarning tabiat to’g’risidagi bilimi, ax-loqiy madaniyati yuksalib borishi bilan tabiat taraqqiyoti tezla...

DOC format, 132.5 KB. To download "madaniy taraqqiyotning asosiy qonuniyatlari. dunyo madaniyatshunosligida nazariy muammolarning yechimi", click the Telegram button on the left.

Tags: madaniy taraqqiyotning asosiy q… DOC Free download Telegram