европа уйгониш даври маданияти

DOC 113.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403252724_43932.doc европа уйғониш даври маданияти режа: 1. европа уйғониш даври маданияти ва унинг асосий хусусиятлари. 2. гуманизм, реформация, янги инсон идеалининг шаклланиши. буюк географик кашфиётлар ва уларнинг оқибатлари. 3. европа уйғониш даврининг даҳолари: леонардо да винчи, рафаэль, микеланжело ва бошқалар. 4. табиий билимлар ва техник тараққиёт. н.коперник, д.бруно, г.галилей. 1. европа уйғониш даври маданияти ва унинг асосий хусусиятлари «ренессанс» сўзининг маъноси ўрта аср ва маданиятдан воз кечиш, антик (юнон-рим) маданияти ва санъати анъаналарига қайтиш, унинг уйғониши давридир. шу билан бирга ренессанс бадиий услуб ҳамдир. икки ярим аср давомида италия ва сўнгра бошқа европа мамлакатларида сезиларли ўзгаришлар юз берди. биринчи навбатда инсон тафаккури ўзгарди: одамлар осмонга, ерга, табиатга ўзига бошқзача нуқтаи назар билан қарай бошлади. олдинги одамлардан фарқли ўлароқ бошқача мақсадлар пайдо бўлиб, улар санътда ҳам хос оҳангда тасвирлана бошланди. чунки, ҳақиқатдан ҳам бу даврга келиб дунё анча ўзгарган эди. аммо буни тушуниш осон кечмади. бунда айниқса ўрта аср тафаккури кишиларидан …

шимолий ва ўрта италиянинг тоғли ҳудудларида катта ер эгалиги пайдо бўлишига шароит бўлмагани боис, x-xi асрлардаёқ бу ерларда шаҳарлар пайдо бўлиб, ривожлана бошлади. бу эса жамиятда савдогарлар, ҳунармандлар қатламлари, яъни буржуазия вакиллари мавқеининг ошишига олиб келди. улар xiii асрдаёқ феодалларга қарши курашда флоренция, болоня, сиена ғудудларида сиёсий ҳокимятни қўлга олишга улгурган эдилар. бу эса ўз навбатида, капитализмнинг дастлабки белгилари пайдо бўлишига олиб келди. буржуа ишлаб чиқариш муносабатларининг шаклланиши – бу эса уйғониш даври иқтисодий ҳаётига хос хусусиятдир. шунингдек, айнан италияда антик рим маданияти анъаналари, айниқса, лотин тили, антик давр шаҳарлари, пуллари ва ҳ.к. энг кўп саланиб қолган эди. ўтмиш улуғворлигини тасдиқловчи тарихий хотиранинг ҳам сақланиб қолганлиги янги маданиятнинг шаклланишида катта аҳамият касб этди. жамият ҳаётида шаҳарлар ролининг кучайиши, яъни шаҳарнинг ижтимоий ишлаб чиқаришдаги аҳамиятининг ошиб бориши, савдо алоқаларининг авж олиши, ҳунарманчиликнинг тараққий этиши билан ҳисочи, ҳуқуқшунос, муҳандислар, техниклар, ўқитувчилар, шифокорлар ва бошқа ўқимишли одамларга нисбатан талаб кучая борди. шундай қилиб, …

ни немис тилига таржима қилган, умумнемис адабий тили нормаларининг шаклланишига катта ҳисса қўшган. унинг сафдоши жан кальвин (1509-1564) реформация йўлбошчиларидан ҳисобланиб, кальвинизм ғоявий оқимининг асосчиси бўлди. у машҳур «христиан эътиқодига йўлҳйўриқлар» китобининг муаллифи, христиан динининг буржуазия манфаатларига хизмат қилдиришда жонбозлик кўрсатган сиймолардандир. реформация мафкурачилари шундай ғояларни илгари сурдиларки, бунга кўра католик черкови ва унинг бутун иерхияси (бошқауви тизими) ва умуман руҳонийлик амалда инкор этилди. улар ҳақиқий диннинг ягона манбаи деб муқаддас ёзувни эълон қилдилар ҳамда католикнинг расмий талқинини рад этдилар, черковни соддалаштиришни, унинг ер, мулк, ва бошқа нарсаларга бўлган ҳуқуқларини бекор қилишни талаб қилдилар. реформация асосан бюргер-буржуа (лютер, кальвин), халқ ҳаракатлари йўналиши касб этиб, у феодал эксплуатацияни тугатиш, тенглик ўрнатиш учун католик черковини бекор қилишга йўналган кураш (томас мюнцер, антибаптистлар) ғояси руҳи билан суғорилган эди. шу билан биргаликда реформация ҳаракатининг яна бир кўриниши – бу ўз ҳокимиятини мустаҳкамлаш, черковнинг бой мулкларига эгалик қилишга интилган монархлар ва дунёвий феодаллар манфаатларини кўзлаган …

га бериш, эксплуатацияни, хусусий мулкни барҳам топтиришғояларини диний формада тарғиб қилган. аммо уйғониш маданиятининг асосий ва муҳим хусусияти гуманизм эди. бу давр маданиятида гуманистик (инсонпарвар), инсонни диққат марказига қўювчи ғоялар биринчи ўринга чиқади. ҳаётда фақат инсоннинг ижодий қобилятларини, ақл-идрокини тан олиш ердаги бахтга интилиш билан алмашинади. бу мақсадни рўёбга чиқаришўтмиш маданияти ютуқларини ўзлаштиришни тақазо этади. гуманистик ғоялар ўрта асрнинг сўнгги, янги даврининг биринчи шоири, буюк сиймо данте алигьери (1265-1321)нинг «комедия», «зиёфат», «монархия» асрларида баён этилган. данте хритиан ақидаларини ўзгармас ҳақиқат сифатида тан олган ҳолда, илоҳий ва инсоний муносабатларни янгича талқин қилади, уларни бир-бирига зид қўймасдан, ҳар иккаласининг ўзаро бирликда, деб билади. у бу дунёда инсонни роҳат-фароғатга қуйидагича иккита йўл олиб боради, деб ҳисоблайди: фалсафий таълим, яъни инсон тафаккури, унинг қобилиятлари ҳамда муқаддас руҳдан келиб чиқувчи «маънавий таълим». шоир гуманизми таркидунёчилик(аскетизм)га қарши қаратилган ва инсон кучига тўлиқ ишонч руҳи билан суғорилган. данте фикрича, инсон ўз фаравонлиги учун ўзи курашиши лозим. бойлик …

»(«салтанат») асарида ибн рушд изидан бориб руҳонийлар ҳукмронлигини инкор этади, адолатли ҳукмдор бошчилигидаги ягона давлат ғоясини илгари суради. мутафаккирнинг бу тарздаги илғор дунёқараши черковни ғазаблантиради. рамини, гвидо, вернани сингари папа тарафдорлари дантени «гуноҳга ботган, даҳрий ибн рушд» ғояларини тарғиб этишда айблайдилар. данте қачонлардир бутун инсоният бошини қовуштирадиган адолатли давлат топишига ишонади. бу эса эзгу орзусини баён этишда шоир ибн рушднинг қуйидагича фикрига асосланади: инсон ўз имконий ақли орқали атроф-муҳитни билиб олади. бироқ бир одам ҳар қанча донишманд бўлмасин, мутлақ билимлар жамулжамини эгаллашга қодир эмас, балки ақлий борлиқнинг муаян бир қисминигина эгаллаши мумкин, холос. бинобарин, одамлар сони кўпайган сари билиш доиралари ҳам кенгаяди, аммо бир давр одамлари, улар нечоғли улкан гуруҳни ташкил этмасинлар, ҳақиқатни тўла англаб етолмайдилар. бутун инсоният билими эса мутлақ ҳақиқат томон узлуксиз туташиб боради. бу-кишилик насли каби, ўлмас ва туганмас имкондир. демакки, бирлашган салтанатга инсониятнинг ақл-заковати ҳам жамланиб, тажассум топади; ҳикмат-ҳақиқат дунёни идора этади. қирғинбарот урушлар барҳам топади, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "европа уйгониш даври маданияти"

1403252724_43932.doc европа уйғониш даври маданияти режа: 1. европа уйғониш даври маданияти ва унинг асосий хусусиятлари. 2. гуманизм, реформация, янги инсон идеалининг шаклланиши. буюк географик кашфиётлар ва уларнинг оқибатлари. 3. европа уйғониш даврининг даҳолари: леонардо да винчи, рафаэль, микеланжело ва бошқалар. 4. табиий билимлар ва техник тараққиёт. н.коперник, д.бруно, г.галилей. 1. европа уйғониш даври маданияти ва унинг асосий хусусиятлари «ренессанс» сўзининг маъноси ўрта аср ва маданиятдан воз кечиш, антик (юнон-рим) маданияти ва санъати анъаналарига қайтиш, унинг уйғониши давридир. шу билан бирга ренессанс бадиий услуб ҳамдир. икки ярим аср давомида италия ва сўнгра бошқа европа мамлакатларида сезиларли ўзгаришлар юз берди. биринчи навбатда инсон тафаккури ўзгарди: одамлар ...

DOC format, 113.5 KB. To download "европа уйгониш даври маданияти", click the Telegram button on the left.

Tags: европа уйгониш даври маданияти DOC Free download Telegram