estetika fanining maqsad va vazifalari

DOCX 10 pages 446.6 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 446.6 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti “pedagogika fakulteti” “falsafa” fanidan referat mavzu: “estetika fanining maqsad va vazifalari” bajardi: ______________________________________________ qabul qildi: baho __________________ sana ______________ urganch-2024 2 2 mavzu: « estetika fanining maqsad va vazifalari ». mundarija kirish 3 1. estetika faninig mohiyati 4 2. estetik did, estetik his-tuyg'u va estetik did tushunchalari 6 3. estetika va axloqshunoslik 8 xulosa 9 foydanilgan adabiyotlar 10 kirish estetika yoxud nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biri. uning tarixi ikki yarim-uch ming yillik vaqtni o’z ichiga oladi. biroq u o’zining hozirgi nomini xyiii asrda olgan. ungacha bu fanning asosiy muammosi bo’lmish go’zallik va san’at haqidagi mulohazalar har xil san’at turlariga bag’ishlangan risolalarda, falsafa hamda ilohiyot borasidagi asarlarda o’z aksini topgan edi. «estetika» atamasini birinchi bo’lib buyuk olmon faylasufi aleksandr baumgarten (1714—1762) ilmiy muomalaga kiritgan. bunda u boshqa bir ulug’ olmon faylasufi g. laybnist (1646-1716) ta’limotidan kelib chiqqan holda munosabat …

2 / 10

an’at falsafasi» sifatida talqin etila boshlandi. nafosatshunoslik fanining eng buyuk nazariyotchilaridan biri gegel esa o’z ma’ruzalarining kirish qismida yozadi: «estetika» degan nom muvaffaqiyastiz chiqqani va yuzaki ekani sababli boshqa atama qo’llashga urinishlar bo’ldi... so’zning o’z-o’zicha bizni qiziqtirmasligini nazarda tutib, biz «estetika» nomini saqlab qolishga tayyormiz, buning ustiga, u odatiy nutqqa singishib ketgan. shunga qaramay, bizning fanimiz mazmuniga javob beradigan ibora, bu – «san’at falsafasi» yoki yana ham aniqroq qilib aytganda – «badiiy ijod falsafasi» . 1.estetika fanining mohiyati endi «estetika» fanining mohiyatini anglatadigan «san’at falsafasi» va «go’zallik falsafasi» iboralariga to’xtalamiz. nafosatshunoslik tarixida birinchi ibora tarafdorlari ko’pchilikni tashkil etadi. lekin, yuqorida aytib o’tganimizdek, san’at bu fanning yagona tadqiqot ob’ekti emas. hozirgi paytda texnika estetikasi va uning amaliyotdagi sohasi dizayn, atrof-muhitni go’zallashtirish, tabiatdagi nafosat borasidagi muammolar bilan ham shu fan shug’ullanadi. demak, uning qamrovini san’atning o’zi bilangina chegaralab qo’yishga haqqimiz yo’q. zero bugungi kunda inson o’zini o’rab turgan barcha narsa=hodisalarning go’zal bo’lishini, …

3 / 10

zimmasida. lekin, bu o’rinda, shuni unutmaslik kerakki, mazkur tushunchalarning har birida go’zallik, bir tomondan, unsur sifatida ishtirok esta, ikkinchi tomondan, ularning o’zi go’zallikka nisbatan unsur vazifasini o’taydi. ana shu xususiyatlarning voqelikda namoyon bo’lishini biz nafosat deb ataymiz. go’zallik, ko’rganimizdek, nafosatning bosh, etakchi xususiyati hisoblanadi. shu bois u estetikaning mezoniy tushunchalaridan biri sifatida tadqiq va talqin etiladi. zero go’zallikning ishtirokisiz yuqoridagi xususiyatlarning birortasi estetik tabiatiga ega bo’lolmaydi. masalan, ulug’vorlikni olaylik. u asosan hajmga, miqyosga miqdorga asoslanadi: buxorodagi arslonxon minorasi yoxud minorai kalon ulug’vorligi bilan kishini hayratga soladi. unga tikilar ekansiz, qalbingizni nafosat zavqi qamrab oladi. lekin xuddi shunday balandlikdagi kimyoviy korxona mo’risidan zavqlanolmaysiz. yoki yonbag’irdan turib, toqqa tikilsangiz, estetik zavq tuyasiz, ammo xuddi shunday balandlikdagi shahar chetida o’sib chiqqan axlat «tog’i»ga qarab zavqlanmaysiz. chunki arslonxon minorasi me’morlik san’ati asari sifatida go’zallik qonuniyatlari asosida bunyod etilgan; tog’ esa tabiat yaratgan ulug’vor go’zallik. zavod mo’risida ham, axlat «tog’»ida ham hajm, miqdor boru, lekin …

4 / 10

ug’vorlik; fojeaviylik bilan ulug’vorlik xususiyatlarining omuxtalashuvi natijasida esa go’zal manzara, qayg’uli va ulug’vor go’zallik vujudga kelgan. shuning uchun ham napoleonning hayrotomuz xitobi bejiz emas. ayni paytda go’zallik yuqorida keltirilgan estetik xususiyatlar va tushunchalarning «mustaqilligiga» daxl qilmaydi, faqat ularning hujayrasida u yoki bu darajadagi unsur sifatida ishtirok etadi. demak, estetikaning asosiy tadqiqot ob’ekti – go’zallik, biroq, birinchi galdagi vazifasi ana shu go’zallikni aks ettirish bo’lgan san’at ham o’z navbatida nafosatshunoslikning keng qamrovli tadqiqot ob’ekti hisoblanadi. 2.estetik ong, estetik his-tuyg’u va estetik did tushunchalari estetik ong – olamni estetik anglash, dunyoga inson munosabatining subyektiv tomoni. u ijtimoiy ong shakllaridan biri sifatida axloqiy ong, siyosiy ong, huquqiy ong, diniy ong, falsafiy ong kabi ijtimoiy hodisalar bilan bir qatorda turadi. estetik ong maʼnaviy-ruhiy voqea-hodisalar majmui boʻlib, ular ijtimoiy hayot zaminida vujudga keladigan estetik his, estetik did, fikr, orzu-qarash nazariy tizimini anglatadi. estetik ong axloqiy ong bilan barobar tarzda, ijtimoiy ongning boshqa shakllaridan oldinroq vujudga …

5 / 10

ik ongning alohida qatlami, uning poydevorini tashkil qiladi. estetik his-tuygʻular estetik ongning barcha jabhalariga sayqal beradi va boyitadi. ruhiy hayotning boshqa boʻlaklari singari estetik his-tuygʻular ham voqelik inʼikosini anglatadi, lekin bu tarzdagi inʼikos etish alohida tusda qaror topadi. ularda bilish, kechinmalar oʻzaro chirmashib ketgan boʻladi. his-tuygʻular hamma vaqt insonning oʻz ehtiyojlari qondirilishi yoki qondirilmasligiga boʻlgan munosabati bilan bogʻliq holda vujudga keladi. oʻz mohiyatiga koʻra, ijtimoiy tabiatli maʼnaviy hosilani tashkil etgan nafosatli his-tuygʻular maʼlum fiziologik asoslar va shart-sharoitlarga ham ega. ular birinchi va ikkinchi ogohlantirish (signal) sistemalarining amal qilishi bilan bogʻliq boʻlib, ularni fiziologik hamda ruhiy-fiziologik jihatlardan ham oʻrganish imkoniyatini yaratadi. estetik his-tuygʻular oʻz shakli, oʻzining namoyon boʻlishi va amal qilishi jihatidan subyektiv tabiatga molik boʻlib, inson ichki dunyosining bir qismi va subyektiv voqelikning bir boʻlagini tashkil etadi. lekin nafosatli his-tuygʻularning konkret mazmuni bir maqsad tomon yoʻnaltirilgan inson faoliyatida oʻz ifodasini topadi. estetik did – voqea-hodisalarning estetik sifatlarini idrok etish va …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "estetika fanining maqsad va vazifalari"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti “pedagogika fakulteti” “falsafa” fanidan referat mavzu: “estetika fanining maqsad va vazifalari” bajardi: ______________________________________________ qabul qildi: baho __________________ sana ______________ urganch-2024 2 2 mavzu: « estetika fanining maqsad va vazifalari ». mundarija kirish 3 1. estetika faninig mohiyati 4 2. estetik did, estetik his-tuyg'u va estetik did tushunchalari 6 3. estetika va axloqshunoslik 8 xulosa 9 foydanilgan adabiyotlar 10 kirish estetika yoxud nafosatshunoslik eng qadimgi fanlardan biri. uning tarixi ikki yarim-uch ming yillik vaqtni o’z ichiga oladi. biroq u o’zining hozirgi nomini xyiii asrda olgan. ungacha bu fanning asosiy muammosi bo’lmish go’zal...

This file contains 10 pages in DOCX format (446.6 KB). To download "estetika fanining maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: estetika fanining maqsad va vaz… DOCX 10 pages Free download Telegram