optika.kvant mexanikasining asoslari 2

PPTX 37 pages 1.6 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

mm_25 elektrodinamika k.p.abduraxmanov, v.s.xamidov, m.f.raxmatullaeva 9 – ma’ruza fizika kafedrasi 2019 optika. kvant mexanikasining asoslari. 1 ma’ruza rejasi issiqlik nurlanishi. absolyut qora jismning issiqlik nurlanish qonunlari. fotoeffekt. tashqi fotoeffekt qonunlari. tashqi fotoeffektning kvant nazariyasi. kompton effekti. 2 qizdirilgan jismlarning nurlanishi vakuum 1 2 t1>t2 t2 t1 issiqlik nurlanishi yuoqori xaroratlarda moddaning atom va molekulalari issiqlik energiyasi harakati hisobiga sodir bo’ladi. issiqlik nurlanishida muvozanat saqlanadi — jism birlik vaqtda qancha energiya yutsa, shuncha energiya nurlaydi (sochadi). 3 jism har xil to’lqin uzunlikdagi ( λ ) va chastotali (ν) to’lqinlarni nurlash va yutish har xil jadalliklarda sodir bo’ladi. ν dan ν + dν gacha chastota diapazonida,issiqlik nurlanishi uchun yutilayotgan energiyani tushayotganga nisbati isitilgan jismning nur yutish qobiliyati deb ataladi. 4 qizdirilgan jism nurlaganda,barcha yo’nalishlar bo’yicha,uning birlik sirtidan ν dan ν + d gacha chastota diapazonidagi elektromagnit to’lqinlar energiyani o’zlari bilan olib ketadilar va bu xususiyat spectral nurlanish qobiliyati deb ataladi. qizdirilgan jismning …

2 / 37

a jismlar deb ataladi. barcha chastota va haroratlarda absolyut qora jismning spectral yutish qobiliyati birga teng bo’ladi: absolyut qora jismlar: kul qora duxoba yulduzlarning nurlayotgan sirti absolyut qora jism uchun kirxgof qonyni iq 7 infraqizil soha ultrabinafsha soha chastota oshganda - to’lqin uzunligi kamayadi uy 8 nur yutish qobiliyati birdan kichik, barcha chastotalar diapazonida bir xil,material haroratiga va jismning sirti holatiga bog’liq bo’lgan jismlar kul rang jismlar deb ataladi. kul rang jismning energetic nur chiqarish qobiliyati (𝝂 bo’yicha integral): absolyut qora jism nafaqat yoryg’likni yutadi, balki nur chiqaradi, shu sababli, ma’lum haroratda issiqlik muvozanati holati vujudga keladi. absolyut qora jism issiqlik nurlanishi sifatida qancha energiya yutgan bo’lsa, shuncha chiqaradi . 9 stefan-bolsman qonuni qora jismning nur chiqarish qobiliyati to’lqin uzunligiga bog’liq bo’lib λmax da maksimumga erishadi. ana shu to’lqin uzunligi issiqlik nurlanishining ehtimoli katta bo’lgan to’lqin uzunligi deb ataladi. qora jismning energetic yoritilganligi termodinamik haroratning to’rtinchi darajasiga proporsionaldir: - stefan-bolsman …

3 / 37

f ultrabinafsha fojiyasi!!! 12 energiya kvantlari kattaligi nurlanish chastotasiga bog’liq bo’ladi - plank doimiysi plank gipotezasi (1900 y.) plank gipotezasiga ko’ra, moddaning nur chiqarishi va yutishi uzluksiz sodir bo’lmay, chekli porsiyalar – energiya kvantlari orqali sodir bo’ladi. energiya porsiya ko’rinishida nurlangani uchun, ostsillyator energiyasi faqat aniq diskret – kvantlarning butun sonlariga karrali bo’lgan qiymatlarni qabul qiladi: 13 klassik nazariyada kvant nazariyada ostsillyatorning o’rtacha energiyasi kirxgofning universal funksiyasi (nur chiqarish qobiliyati) kichik chastotalar sohasida plank ifodasi klassik ko’rinishga o’tadi. 14 fotoelektrik effect deb elektromagnit nurlanish ta’sirida elektronlarning urib chiqarilish xodisasiga aytiladi. tashqi fotoeffekt- fotoelektron emissiya – bu elektromagnit nurlanish ta’sirida electron chiqarilishi. ichki fotoeffekt —bu elektromagnit nurlanish ta’sirida yarim o’tkazgich yoki dielektrikda elektronlarni bog’langan holatdan erkin holatga o’tishidir. 15 16 fotoeffekt tajribasining chizmasi shishali vakuumli ballon yorug’lik manbai tok manbai voltmetr katod anod ampermetr reostat 17 fotoeffektning volt –amper xarakteristikasi - to’yinish toki - to’xtatuvchi potensial 18 n – katodning 1 …

4 / 37

yorug‘lik manbai quvvati tushayotgan yorug‘lik jadalligi tushayotgan fotonlar soni urib chiqarilgan elektronlar soni to‘yinish fototoki mantiqiy bog‘lanish 20 21 fotoeffektning ikkinchi qonuni fotoelektronlar boshlang‘ich tezligining maksimal qiymati katodga tushayotgan yorug‘lik jadalligiga bog‘liq bo‘lmay, faqat  chastotaga bog‘liq bo‘lib, uning oshishi bilan chiziqli o‘sib boradi. mantiqiy bog‘lanish tushayotgan yorug‘lik chastotasi tushayotgan fotonning energiyasi elektron energiyasi fotoelektron tezligi fotoelektronning kinetik energiyasi 22 fotoeffektning uchinchi qoidasi har bir modda uchun fotoeffektning «qizil chegarasi» mavjud, ya’ni yorug‘likning 0 – minimal chastotasi mavjud bo‘lib, bu chastotada yorug‘likning istalgan jadalligida fotoeffekt boshlanadi. 23 eynshteyn nazariyasi yorug‘lik tarqalishini uzluksiz to‘lqin jarayoni deb tasavvur qilmay, uni fazoda diskret yorug‘lik kvantlari oqimi sifatida, vakuumda esa s tarqalish tezligi bilan harakatlanadi, deb hisoblash kerak. bu elektromagnit nurlanish kvantlari fotonlar deb ataladi.. foton energiyasi foton impulsi foton massasi tinch holatdagi fotonning massasi 24 fotoeffektning eynshteyn tenglamasi katodga tushayotgan foton energiyasi elektronni metalldan chiqish ishini (a) engishga va chiqayotgan fotoelektronga knetik energiya …

5 / 37

da, to‘lqin uzunligi oshishi bilan bog‘liq elastik sochilishi – kompton effekti deb ataladi. foton moddaning elektroni bilan elastik to‘qnashadi, unga o‘z energiyasi va impulsining bir qismini uzatadi va harakat yo‘nalishini o‘zgartiradi. tushayotgan foton sochilgan foton 27 kompton to‘lqin uzunligi sochilgan nurlanishning to‘lqin uzunligini kattalashishi - sochilgan fotonning energiyasi - sochilgan fotonning impulsi - foton energiyasi - foton impulsi - tinch holatdagi elektronning energiyasi — elektronning massasi - energiyaning saqlanish qonuni, - impulsning saqlanish qonuni — urilishdan so‘ng elektronning relyativistik energiyasi 28 energiyaning saqlanish qonuni impulsning saqlanish qonuni 29 yutilish e1 e2 atom 10–3 s dan oshiq vaqtda bo‘ladigan energetik sathlar metastabil energetik sathlar deb ataladi. tashqi ta’sir yo‘qligida, atom cheksiz uzoq vaqt bo‘ladigan barqaror holatlar eng kichik energiyali asosiy holatlar hisoblanadi. 30 spontan nurlanish e1 e2 atomning bir holatdan ikkinchisiga o‘tishida o‘z – o‘zidan nurlanishi jarayoni spontan nurlanish deb ataladi. atomlar bilan o‘zaro ta’sir yoki foton yutilishi va chiqishi kuzatilmaydigan …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "optika.kvant mexanikasining asoslari 2"

mm_25 elektrodinamika k.p.abduraxmanov, v.s.xamidov, m.f.raxmatullaeva 9 – ma’ruza fizika kafedrasi 2019 optika. kvant mexanikasining asoslari. 1 ma’ruza rejasi issiqlik nurlanishi. absolyut qora jismning issiqlik nurlanish qonunlari. fotoeffekt. tashqi fotoeffekt qonunlari. tashqi fotoeffektning kvant nazariyasi. kompton effekti. 2 qizdirilgan jismlarning nurlanishi vakuum 1 2 t1>t2 t2 t1 issiqlik nurlanishi yuoqori xaroratlarda moddaning atom va molekulalari issiqlik energiyasi harakati hisobiga sodir bo’ladi. issiqlik nurlanishida muvozanat saqlanadi — jism birlik vaqtda qancha energiya yutsa, shuncha energiya nurlaydi (sochadi). 3 jism har xil to’lqin uzunlikdagi ( λ ) va chastotali (ν) to’lqinlarni nurlash va yutish har xil jadalliklarda sodir bo’ladi. ν dan ν + dν gacha chastota diap...

This file contains 37 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "optika.kvant mexanikasining asoslari 2", click the Telegram button on the left.

Tags: optika.kvant mexanikasining aso… PPTX 37 pages Free download Telegram