jismlarning inersiya momentlarini dinamik usul bilan aniqlash

PDF 8 pages 550.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 550.6 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

2 - laboratoriya ishi jismlarning inersiya momentlarini dinamik usul bilan aniqlash kerakli asbob va jihozlar: blokli va elektromagnitli asosga mahkamlangan aylanuvchi gorizontal stolchadan iborat qurilma, stolcha ustiga o‘rnatish uchun massa markazi orqali teshilgan 0m massali ikkita silindr, shtangensirkul, masshtabli chizg‘ich, elektrosekundomer. ishning maqsadi talaba ishni bajarish mobaynida aylanma harakat uchun kinematika va dinamika qonunlarini, bu qonunlardagi kattaliklarning ma’nosini bilishi hamda mexanik tizimlar uchun energiyaning saqlanish qonunidan foydalanib, jismlarning inersiya momentlarini tajriba orqali aniqlay olishi kerak. bu ishda energiyaning saqlanish qonunidan foydalanib, dinamik usul bilan silindrning inersiya momenti aniqlanadi. asosiy nazariy ma’lumotlar jismlarning aylanma harakati deb shunday harakatga aytiladiki, bunda jismning barcha nuqtalari markazlari bir to‘g‘ri chiziqda yotadigan aylanalar chizadi, bu to‘g‘ri chiziq aylanish o‘qi deyiladi. aylanma harakatni tavsiflash uchun quyidagi tushunchalar kiritiladi: 1. aylanish davri t - bir marta to‘la aylanish uchun ketgan vaqt. 2. aylanish chastotasi  - vaqt birligidagi aylanishlar soni t 1  . (1) 3. radius …

2 / 8

ektor ( r  ) orqali ifodalasak: sin rl bundan: sin  rfm . vektor ko‘rinishda yozsak  frm  , (8) kuch momenti vektori ( m  )ning yo‘nalishi ( r  ) va ( f  ) ning yo‘nalishlari bilan o‘ng parma qoidasi asosida bog‘langan. m massali moddiy nuqta uchun nyutonning ikkinchi qonuni tenglamasini yozib, chiziqli va aylanma harakat kattaliklari orasidagi bog‘lanishdan foydalansak, quyidagi ifodani olamiz:  imrm  2 . (9) bu yerda 2mri  skalyar kattalik bo‘lib, moddiy nuqtaning aylanish o‘qiga nisbatan inersiya momenti deyiladi. jismning barcha nuqtalarining aylanish o‘qiga nisbatan inersiya momentlari yig‘indisi 2 iii rmii   (10) qattiq jismning inersiya momenti deyiladi. m o  e f m  r  1 – rasm. c’ d o‘ o‘’ 2 – rasm. c’’ c m (9) formulani vektor ko‘rinishida quyidagicha yozish mumkin    im . (11) jismga qo‘yilgan barcha kuchlarning aylanish o‘qiga …

3 / 8

ofa) kvadratining ko‘paytmasi yig‘indisiga teng: 2mdii ccoo   . (12) qurilmaning tavsifi va o‘lchash usuli bu ishda ikkita bir xil silindr shaklidagi qattiq jismlarning inersiya momentlarini aniqlash uchun vertikal o‘q atrofida erkin aylana oladigan gorizontal aylana stolchadan foydalaniladi (3-rasm). stolchaga shkif mahkamlangan bo‘lib, unga ip o‘ralgan va bu ip kronshteynga mahkamlangan blok orqali o‘tkazilib, uchiga yuk osilgan. dastlab yuk eng yuqori holatda elektromagnit yordamida tutib turiladi. elektromagnit o‘chirilganda yuk ipni tortib pastga tusha boshlaydi va stolchani unda joylashgan silindr shaklidagi jismlar bilan birga aylantiradi. energiyaning saqlanish qonuniga asosan, dastlabki holatda yuqoriga ko‘tarilgan yukning potensial energiyasiga teng bo‘lgan tizimning to‘liq mexanik energiyasi yukning ilgarilanma harakati kinetik energiyasiga, stolchaning aylanishi kinetik energiyasiga va ishqalanish kuchlariga qarshi ish bajarishga sarflanadi. podshipniklardagi ishqalanish kuchlariga qarshi bajariladigan ishga sarflanuvchi mexanik energiyani hisoblash qiyin bo‘lganligi uchun tajriba har xil m1 va m2 yuklarda olib boriladi. bu esa ishqalanishga qarshi bajarilgan ishlarni hisobga olmaslikka imkon beradi, …

4 / 8

mkin: ishqa rt hi t hm ghm      22 1 2 2 1 2 1 1 22 (14) ishqa rt hi t hm ghm      22 2 2 2 2 2 2 2 22 (15) (15) dan (14) ni ayirsak                  2 1 1 2 2 2 2 1 2 2 212 2 112 )( t m t m h ttr h igmm (16) (16) dan inersiya momenti uchun quyidagi ifoda kelib chiqadi: 2 2 2 1 2 21 2 12 2 2 2 2 1 2 2 2 1 2 12 )( )(2 )( tt tmtmr tth ttgrmm i       (17) bu yerda i - aylanayotgan stolchaning va stol ustidagi barcha jismlarning aylanish o‘qiga nisbatan inersiya momentlari. ikkita bir xil …

5 / 8

hlar takrorlanadi. yukning qo‘shimcha yukcha bilan birgalikda ushish uchun ketgan o‘rtacha vaqti 2t topiladi. natijalar 1- jadvalga yoziladi. 7. silindrlarni stolchaning markaziga yaqin holatda o‘rnatiladi, 5- va 6- qismlardagi o‘lchashlar takrorlanib, m1, m2 yuklarning o‘rtacha tushish vaqti  1t ,  2t aniqlanadi va natijalar 1-jadvalga yoziladi. 8. silindrni stolcha chetiga yaqin holatda o‘rnatiladi. 5- va 6- qismlardagi o‘lchashlar takrorlanib, m1, m2 yuklarning o‘rtacha tushish vaqti  1t ,  2t topiladi va natijalar 1-jadvalga yoziladi. 9. shtangensirkul yordamida silindrning diametri o‘lchanadi. 10. silindrni stolcha markazi va chetiga yaqin holatda o‘rnatish uchun mo‘ljallangan o‘qchalar orasidagi 2d1 va 2d2 masofalar o‘lchanadi hamda d1, d2 qiymatlar 2-jadvalga yoziladi. 11. silindrning bittasi tarozida tortiladi va uning m0 massasi 2- jadvalga yoziladi. o‘lchash natijalarini hisoblashga doir uslubiy ko‘rsatmalar 1. (17) formulaga 1t va 2t ning qiymatlarini qo‘yib bo‘sh stolchaning inersiya momenti is topiladi. 2. (17) formulaga  1t ,  2t ning qiymatlarini qo‘yib, …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jismlarning inersiya momentlarini dinamik usul bilan aniqlash"

2 - laboratoriya ishi jismlarning inersiya momentlarini dinamik usul bilan aniqlash kerakli asbob va jihozlar: blokli va elektromagnitli asosga mahkamlangan aylanuvchi gorizontal stolchadan iborat qurilma, stolcha ustiga o‘rnatish uchun massa markazi orqali teshilgan 0m massali ikkita silindr, shtangensirkul, masshtabli chizg‘ich, elektrosekundomer. ishning maqsadi talaba ishni bajarish mobaynida aylanma harakat uchun kinematika va dinamika qonunlarini, bu qonunlardagi kattaliklarning ma’nosini bilishi hamda mexanik tizimlar uchun energiyaning saqlanish qonunidan foydalanib, jismlarning inersiya momentlarini tajriba orqali aniqlay olishi kerak. bu ishda energiyaning saqlanish qonunidan foydalanib, dinamik usul bilan silindrning inersiya momenti aniqlanadi. asosiy nazariy ma’lumotlar jismla...

This file contains 8 pages in PDF format (550.6 KB). To download "jismlarning inersiya momentlarini dinamik usul bilan aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: jismlarning inersiya momentlari… PDF 8 pages Free download Telegram