notiqlik mahorati qoidalari

PPT 23 pages 519.0 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 519.0 KB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

slayd 1 notiqlik mahorati qoidalari reja 1. notiqlik san’atining kelib chiqish va rivojlanish tarixi. 2. g’arb va sharqda notiqlik san’atining rivojlanishiga hissa qo’shgan allomalar. 3. notiqlik mahorati qoidalari kishilik jamiyati paydo bo‘libdiki, so‘z va nutqdan foydalanish, uning imkoniyatlari doirasida fikr yetkazish va qabul qilishning turli usullari shakllangan. notiqlik, voizlik ana shunday san’atdir. “ritorika”, “oratorlik”, “xatoba” nomlari bilan ham yuritiluvchi ushbu san’at har bir davrda o‘sha zamonning mafkurasiga xizmat qilib kelgan. shu ma’noda, notiqlikni dudama xanjarga o‘xshatishadi. ya’ni, u ikki tomoni ham kesuvchi quroldir. bir tomonida adolat tursa, ikkinchi tomonida adovat. kim undan qanday foydalanishga bog‘liq. bu san’atdan buyuk bobokalonlarimiz – amir temur, hazrat navoiy, mirzo boburlar ham, chingizxon, gitler, gebelslar ham maqsadli foydalangan. notiqlik san’ati tushunchasi notiqlik san’ati og‘zaki va yozma nutqni tinglovchilarga jonli, ifodali va ta’sirli yetkazish malakasini egallashdir. notiqlik san’ati murakkab san’at bo‘lib, uni egallash kishidan qunt va chidam, malaka va tajriba talab etadi. notiqlik san’atining ijtimoiy mavqei …

2 / 23

brik nutqi (tost). v. diniy notiqlik: xutba va’z perikl yunoniston - jahon notiqlik san’atining yirik namoyandalarini yetkazib berdi. perikl, lisiy, demosfen, aristotel ana shular jumlasidandir. perikl yirik siyosiy arbobgina bo‘lib qolmay, ko‘zga ko‘ringan notiq ham edi. perikl nutqlarining birorta matni ham bizga qadar yetib kelmagan. lekin uning usta, ko‘zga ko‘ringan notiq bo‘lganligi haqida grek tarixchisi fukidid ma’lumot beradi. perikl nutqi fikrning chuqurligi, shaklning soddaligi, samimiyligi bilan, tinglovchilar ruhiyatini e’tiborga olganligi bilan xarakterlanardi. demosfen qadimgi yunonistonning buyuk notiqlaridan yana biri demosfendir. demosfen eramizgacha 384 - yilda tug‘ilib, 322 - yilda vafot etgan. u dastlab o‘zini himoya qiluvchi sud notig‘i sifatida tanilgan. keyinchalik u logograflik qiladi. demosfen notiqlik san’atini o‘rganish uchun juda ko‘p vaqt sarflaydi. unda jismoniy kamchiliklar mavjud edi, ovozi past va diksiyasi yomon bo‘lgan, kifti asabiy ravishda titrab turgan. ma’lumotlarga qaraganda demosfen ovozini o‘stirish uchun og‘ziga mayda toshlarni solib, dengiz qirg‘og‘ida nutq so‘zlardi va to‘lqin shovqin - suronini bosib ketishga …

3 / 23

hini qoralaydi va ularni to‘g‘ri qo‘llay bilish nutqning ta’sirchanligini oshirishda muhim ahamiyatga ega ekanligini aytadi. rim notiqligi yunonistonda bo‘lganidek, rimda ham notiqlikning, asosan, uch turini ko‘rsatish mumkin: sud notiqligi - oqlovchi va qoralovchi, siyosiy notiqlik, maqtov notiqligi. bulardan tashqari, yunonistonda bo‘lganidek, notiqlik san’atini o‘qitish uchun xizmat qiluvchi o‘quv - mashq notiqligi ham mavjud edi. rimda urushning kuchayib ketganligi harbiy sarkardalar nutqining rivojlanishiga ham imkon berdi. rimlik notiqlardan biri eramizdan ilgari iii - ii asrlarda yashab o‘tgan davlat arboblaridan mark partius kato yoki katondir. katon notiq sifatida nutq san’ati nazariyasi va amaliyoti masalalari bilan maxsus shug‘ullangan. sitseron keyinchalik rimda aka-uka tiberiy va kay grakx, mark antoniy, mark tulliy sitseron kabi taniqli qator notiqlar yetishib chiqadiki, bular ichida eng buyuk va so‘zamoli notiq sitseron edi. sitseron va demosfen qadimgi notiqlarning eng buyuklari edi. demosfen ko‘proq o‘zining siyosiy notiqligi bilan shuhrat topgan bo‘lsa, sitseron sud notiqligi bilan tanildi. albatta, sitseron nutqlari siyosiy jihatdan …

4 / 23

uchun esa nutqni aniq qismlarga bo‘lish lozim. har qanday sohada ham nutqning muvaffaqiyatini bilish hal etadi. agar notiq o‘z nutqi qaratilgan sohani yaxshi bilmasa, u qanchalik san’atkor bo‘lmasin, o‘z tinglovchisini jalb etolmaydi. siseronning notiqlik san’ati nazariyasi va tarixiga oid uchta asari ma’lum: «notiqlik haqida», «notiq» va «brut» (yoki «taniqli notiqlar haqida»). kvintilian rim notiqlik san’atining buyuk nazariyotchilaridan biri kvintiliandir. mark fabiy kvintilian notiqlik san’atida yirik notiq va nazariyotchi sifatida shuhrat qozongan. uning «notiq bilimi haqida» nomli asari mavjuddir. kvintilian sitseron va boshqa rim notiqlari fikriga qo‘shilgan holda, hamma notiq birinchi navbatda bilimli bo‘lishi lozimligini aytadi. shuningdek, u notiq axloqiy olijanob bo‘lishi lozim, busiz hech qachon haqiqiy notiq darajasiga ko‘tarila olmaydi, deb biladi. kvintilian rimdagi notiqlik maktabining asoschisi hisoblanadi. ungacha notiqlik bilimini berish xususiy maktablarda amalga oshirilgan. o‘rta osiyo xalqlari, xususan, ix-xv asrlarda dunyo madaniyati taraqqiyotining eng oldingi, yetakchi saflarida turish darajasiga ko‘tarila oldi. o‘rta asr fani, madaniyati xorazmiy, farg‘oniy, forobiy, …

5 / 23

y va siyosiy ziddiyatlar kuchaygan bir davrda yashab ijod etdi. u ilmning turli sohalarini mukammal bilgan va ular haqida mustaqil fikrlar bayon qilgan buyuk allomadir. nutq va aql tarbiyasiga oid ilmlar to’g`risida forobiy qimmatli fikrlar aytgan. forobiyning aytishicha, mantiq shunday bir san`atki, kishi notiqlikdan adashib qoladigan bo’lsa, to’g`ri fikrlashga olib keluvchi va aql yordamida biror xulosa chiqariladigan bo’lsa, xatolarning oldini oluvchi narsalarni o’z ichiga oladi. uning aqlga munosabati grammatika san`atining tilga munosabati kabidir. 1 m.m.xayrullaev. forobiy. -t.: 1991. 3-bet. abu ali ibn sino (980-1037). o’rta asr sharqining buyuk allomalari orasida mashhur tabib, faylasuf, shoir abu ali ibn sino alohida o’rin tutadi. uning turli sohalar bilan birga ta`lim – tarbiya, axloq va nutq haqida ham fikrlari mavjudki, ular bilan yaqindan tanishish notiqlik san`atini mukammal o’rganishga yordam beradi. yaxshi do’st qaysi yo’l bilan axloqiy kamchiliklarni tuzatishda boshqalarga yordam berishi mumkinligi masalasiga ibn sino alohida e`tibor beradi va notiq quyidagilarga amal qilishi lozim …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "notiqlik mahorati qoidalari"

slayd 1 notiqlik mahorati qoidalari reja 1. notiqlik san’atining kelib chiqish va rivojlanish tarixi. 2. g’arb va sharqda notiqlik san’atining rivojlanishiga hissa qo’shgan allomalar. 3. notiqlik mahorati qoidalari kishilik jamiyati paydo bo‘libdiki, so‘z va nutqdan foydalanish, uning imkoniyatlari doirasida fikr yetkazish va qabul qilishning turli usullari shakllangan. notiqlik, voizlik ana shunday san’atdir. “ritorika”, “oratorlik”, “xatoba” nomlari bilan ham yuritiluvchi ushbu san’at har bir davrda o‘sha zamonning mafkurasiga xizmat qilib kelgan. shu ma’noda, notiqlikni dudama xanjarga o‘xshatishadi. ya’ni, u ikki tomoni ham kesuvchi quroldir. bir tomonida adolat tursa, ikkinchi tomonida adovat. kim undan qanday foydalanishga bog‘liq. bu san’atdan buyuk bobokalonlarimiz – amir temur, ha...

This file contains 23 pages in PPT format (519.0 KB). To download "notiqlik mahorati qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: notiqlik mahorati qoidalari PPT 23 pages Free download Telegram