biokimyoviy evolutsiya nazariyasi

DOCX 3 pages 31.0 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.0 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

mavzu: biokimyoviy evolutsiya nazariyasi hayotning anorganik moddalardan abiogen molekular evolutsiya natijasida hosil bo‘lishi to‘g‘risidagi nazariya rus olimi a. i. oparin (1924) va ingliz olimi j. xoldeyn (1929) tomonidan yaratilgan. tabiatshunoslar fi kriga ko‘ra, yer bundan taxminan 4,5–5 milliard yillar oldin paydo bo‘lgan. dastlab yer changsimon holatda, harorati juda yuqori (4000–8000°c) bo‘lgan. asta-sekin sovish jarayonida og‘ir elementlar sayyoramizning markaziga, yengillari esa periferik qismiga joylasha boshlagan. yerda eng qadimgi oddiy tirik organizmlar taxminan 3,5 milliard yil avval paydo bo‘lgan deb taxmin qilinadi. hayot avval kimyoviy, keyin esa biologik evolutsiyaning mahsulidir. kimyoviy evolutsiya. taxmin qilinishicha, yerning birlamchi atmosferasi tarkibi suv bugʻlari, erkin vodorod, karbonat angidrid, qisman metan, vodorod sulfi d, ammiak va boshqa gazlardan iborat boʻlgan. quyoshdan keladigan ultrabinafsha va rentgen nurlar, chaqmoqning kuchli elektr zaryadi, yuqori harorat taʼsirida gazlardan birmuncha murakkab birikmalar sintezlangan. shu tarzda oddiy organik birikmalar: uglevodlar, aminokislotalar, azotli asoslar va organik (sirka, chumoli, sut) kislotalar hosil boʻlgan. yer asta-sekin …

2 / 3

iak va suvni qizdirib adeninni sintezladi. metan, ammiak va suv aralashmasidan ionlashtiruvchi nurlar ta’sirida riboza va dezoksiriboza sintezlandi. bunday tajribalar natijasi ko‘plab tadqiqotlarda tasdiqlandi. evolutsiya jarayonida monomerlar biologik polimerlar (polipeptidlar, polinukleotidlar)ga aylangan. bu farazlar ham tajribalarda tasdiqlandi. s. foks aminokislotalar aralashmasini qizdirib proteinoidlar (oqsilsimon moddalar)ni sintezladi. keyinchalik tajribada nukleotidlar polimerlari ham sintezlandi. a. i. oparin fi kriga ko‘ra, oqsil molekulalari kolloid birikmalarni hosil qilgan. bu birikmalar suvdan ajralib turadigan koatservat tomchilari (koatservatlar)ni hosil qiladi (lotincha koatservus – quyqa, quyuq narsa ma’nosini anglatadi). koatservatlar o‘ziga suvdan har xil moddalarni biriktirib, bir-birlaridan tobora farqlanib borgan, ularda kimyoviy reaksiyalar kuzatilgan, keraksiz moddalar ajratilib chiqarilgan. koatservatlarni tirik mavjudotlar deb atash mumkin emas. kimyoviy evolutsiyaning so‘nggi bosqichlarida koatservatlar o‘sa boshlagan, moddalar almashinishiga o‘xshagan belgilar paydo bo‘lgan. koatservatlar membrana bilan o‘rala boshlagan va ularda bo‘linish xususiyati paydo bo‘lgan deb faraz qilinadi. bunday koatservatlar protobiontlar yoki birlamchi hujayralar deb ataladi. koatservatlarga o‘xshagan birikmalar a. i. oparin va …

3 / 3

ndi biologik evolutsiya yo‘li bilan davom etgan. dastlabki tirik organizmlar – protobiontlar, geterotrof bo‘lgan, ya’ni tayyor organik moddalar bilan oziqlangan. atmosferada erkin kislorod bo‘lmagani uchun hayotiy jarayonlar anaerob usulda kechgan. abiogen sintez juda sekin kechgani uchun organik moddalar zaxirasi kam bo‘lgan. evolutsiya jarayonida tabiiy tanlash ta’sirida avtotrof organizmlar kelib chiqqan. fotosintez xususiyatiga ega organizmlar – birlamchi ko‘k-yashil suvo‘tlarining kelib chiqishi eng yirik aromorfozlardan biri hisoblanadi. fotosintez atmosferani kislorod bilan boyitadi. fotosintezning kelib chiqishi organizmlarning abiogen sintezlanuvchi organik moddalar uchun raqobatini susaytiradi. fotosintez natijasida atmosferada ozon ekranining paydo bo‘lishi ultrabinafsha nurlarining halokatli ta’siridan organizmlarni himoya qiladi. atmosferada erkin kislorod paydo bo‘lishi natijasida organizmlar aerob nafas olishga o‘ta boshlagan. aerob nafas olish anaerob usulga nisbatan juda samarali bo‘lgani uchun organik olamning rivojlanishi va murakkablashishi tezlashadi. hozirgi vaqtda anaerob organizmlar faqat kislorod yetishmaydigan sharoitlardagina mavjuddir. dastlabki organizmlar prokariotlar bo‘lgan, atmosferada kislorodning miqdori ko‘paya boshlagandan keyin eukariot organizmlar paydo bo‘lgan. savol va topshiriqlar: 1. …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biokimyoviy evolutsiya nazariyasi"

mavzu: biokimyoviy evolutsiya nazariyasi hayotning anorganik moddalardan abiogen molekular evolutsiya natijasida hosil bo‘lishi to‘g‘risidagi nazariya rus olimi a. i. oparin (1924) va ingliz olimi j. xoldeyn (1929) tomonidan yaratilgan. tabiatshunoslar fi kriga ko‘ra, yer bundan taxminan 4,5–5 milliard yillar oldin paydo bo‘lgan. dastlab yer changsimon holatda, harorati juda yuqori (4000–8000°c) bo‘lgan. asta-sekin sovish jarayonida og‘ir elementlar sayyoramizning markaziga, yengillari esa periferik qismiga joylasha boshlagan. yerda eng qadimgi oddiy tirik organizmlar taxminan 3,5 milliard yil avval paydo bo‘lgan deb taxmin qilinadi. hayot avval kimyoviy, keyin esa biologik evolutsiyaning mahsulidir. kimyoviy evolutsiya. taxmin qilinishicha, yerning birlamchi atmosferasi tarkibi suv bugʻla...

This file contains 3 pages in DOCX format (31.0 KB). To download "biokimyoviy evolutsiya nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: biokimyoviy evolutsiya nazariya… DOCX 3 pages Free download Telegram