yaimni hisoblash usullari

DOCX 21 pages 55.7 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 55.7 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

yaimni hisoblash usullari reja: kirish 1.yaimni hisoblash metodlari 2. milliy iqtisodiyotning qaror topishi va uning makroiqtisodiy ko’rsatkichlari. 3. milliy mahsulotning mazmuni, tarkibiy qismlari va harakat shakllari. 4. yalpi milliy mahsulot (yaim)ni hisoblash usullari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish yaim, ya’ni yalpi ichki mahsulot, mamlakat iqtisodiy faoliyatining asosiy o‘lchovidir. u biror davrda, odatda bir yil yoki bir chorakda, mamlakat hududida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlar va xizmatlarning bozor qiymatini ifodalaydi. yakuniy mahsulot deganda shaxsiy iste’mol yoki ishlab chiqarishda foydalanilmaydigan, tayyor mahsulot tushuniladi. masalan, non – iste’mol uchun tayyorlangan mahsulot, xom ashyo esa oraliq mahsulot bo‘lib, yaimga kirmaydi. yaimning asosiy maqsadi – mamlakat iqtisodiy salohiyatini, rivojlanish sur’atlarini va yashash darajasini baholash. shu bilan birga, yaim iqtisodiy o‘sish sur’ati, sektorlar o‘rtasidagi ulush, xalq daromadi va davlat moliya siyosati kabi masalalarni tahlil qilish uchun muhim ko‘rsatkichdir. uni hisoblash uchun uch asosiy usul mavjud. birinchisi, ishlab chiqarish usuli bo‘lib, bu usulda barcha korxona va sohalarda yaratilgan …

2 / 21

bozor qiymatini ifodalaydi. yaim – bu mamlakat iqtisodiy faoliyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri bo‘lib, uning o‘sish sur’ati va aholi yashash darajasini aniqlashda ishlatiladi. yakuniy mahsulot tushunchasi juda muhim: u iste’molga tayyorlangan mahsulot bo‘lib, qayta ishlash uchun ishlatiladigan xom ashyo va oraliq mahsulotlar yaimga kirmaydi. yaimni hisoblashning uch asosiy usuli mavjud. ishlab chiqarish usuli barcha korxona va sohalarda yaratilgan qo‘shilgan qiymatni yig‘ish orqali aniqlanadi. masalan, zavodda ishlab chiqarilgan mahsulot qiymatidan xomashyo qiymati chiqariladi va qolgan qismi qo‘shilgan qiymat hisoblanadi. daromadlar usulida esa ishlab chiqaruvchilarning daromadlari yig‘iladi: ish haqi, foyda, ijara va soliqlar. shu usul orqali mamlakatdagi iqtisodiy daromadlar to‘liq aks ettiriladi. xarajatlar usuli yaimni yakuniy xarajatlar yig‘indisi orqali hisoblaydi: shaxsiy iste’mol, investitsiyalar, davlat xarajatlari va eksport-import farqi. bu usul iqtisodiy faoliyatni talab va sarf nuqtai nazaridan ko‘rsatadi. har uch usul oxir-oqibat bir xil natijaga olib keladi, chunki ular mamlakatda yaratilgan mahsulot va xizmatlarning qiymatini turli yo‘llar bilan o‘lchashning alternativ usullari hisoblanadi. …

3 / 21

b chiqarsa va xomashyo 40 mln so‘m bo‘lsa, qo‘shilgan qiymat = 60 mln so‘m. 2. daromadlar (income) usuli bu usulda yaim barcha ishlab chiqaruvchilarning daromadlari yig‘indisi orqali hisoblanadi: · ish haqi · foyda (korxona daromadi) · ijara va boshqa daromadlar · soliqlar (subsidiyalarni chiqarib) formulasi: 3. xarajatlar (expenditure) usuli bu usul yaimni yakuniy xarajatlar yig‘indisi orqali hisoblaydi: bu yerda: · – shaxsiy iste’mol xarajatlari · – investitsiyalar · – davlat xarajatlari · – eksport · – import yaimni hisoblashning uch asosiy usuli mavjud. birinchisi – ishlab chiqarish yoki qo‘shilgan qiymat usuli bo‘lib, bunda mamlakatdagi barcha korxona va sohalarda yaratilgan qo‘shilgan qiymat yig‘iladi. masalan, zavodda ishlab chiqarilgan mahsulot qiymatidan xomashyo qiymati chiqariladi va qolgan qismi qo‘shilgan qiymat hisoblanadi. ikkinchisi – daromadlar usuli bo‘lib, bunda barcha ishlab chiqaruvchilarning daromadlari, ya’ni ish haqi, foyda, ijara va soliqlar yig‘indisi hisobga olinadi. uchinchisi – xarajatlar usuli bo‘lib, yaimni yakuniy xarajatlar yig‘indisi orqali hisoblash mumkin: shaxsiy …

4 / 21

isodiyotning tarkibiy tuzilmasini tavsiflab beradi. makroiqtisodiy jihatdan qaralganda milliy iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishi mamlakatda mavjud bo’lgan ishlab chiqarish resurslari; ularning ijtimoiy mehnat taqsimoti asosida ajralib chiqqan iqtisodiy sub‘ektlar o’rtasidagi taqsimoti hajmi; mazkur sub‘ektlar ishlab chiqarish hajmlari, milliy mahsultni ishlab chiqarish jarayonlarida shakllanuvchi tarkibiy qismlari o’rtasidagi munosabat sifatida namoyon bo’ladi. milliy iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishini chizma orqali tasvirlash mumkin: milliy iqtisodiyot ↓ ↑ iqtisodiy jihatdan nisbatan mustaqil birliklar ↓ ↓ ↓ ↓ korxonalar uy xo’jaliklari davlat (ko’plab xo’jalik yurituvchi birliklari bilan milliy iqtisodiyotda ishlab chiqarish, xizmat ko’rsatish hajmi va ularning o’sishi bir qator ko’rsatkichlar tizimi orqali, mikro va makroiqtisodiy darajada aniqlanib, tahlil qilinadi. makroiqtisodiyot – bu mamlakat miqyosida moddiy ishlab chiqarish va nomoddiy sohalarini bir butun qilib birlashtirish natijasida hosil bo’lgan milliy va jahon xo’jaligi darajasidagi iqtisodiyotdir. makroiqtisodiyot o’z ichiga iqtisodiyotning moddiy va nomoddiy ishlab chiqarish hamda xizmat ko’rsatish sohalarini oladi. milliy iqtisodiyotning asosiy funktsional ahamiyati mamlakat barcha aholisining doimiy ravishda o’sib boruvchi …

5 / 21

ilishda keng miqyosda va tarixiy jihatdan yondashuv; 3. iqtisodiy tizim salohiyatini haqqoniy ravishda baholamasdan hamda iqtisodiy qonunlarning ob‘ektiv amal qilishini bilmasdan turib mamlakat iqtisodiyotiga aralashuv salbiy holatlarni keltirib chiqarishini anglash; 4. makroiqtisodiy nazariya muayyan mamlakatlarning iqtisoiyotini ob‘ektiv ravishda tadqiq etish asosida yaratilishini hamda undan boshqa mamlakatlar amaliyotida o’ta ehtiyotkorlik bilan foydalanish mumkinligini tushunish; 5. ishlab chiqarishni mamlakat barcha aholisining daromalari va iste‘mol darajasini o’stirishga yo’naltirish; 6. aholi daromadlari, siyosiy va ijtimoiy barqarorlik o’sishining yagona manbai bo’lib mamlkatning barcha aholisining ish joylari hamda aromadlarning oshishi bilan ta‘minlovchi milliy ishlab chiqarishning barqarorva samarali o’sishi ekanligini tushunish. butun milliy iqtisodiyotning holatini tavsiflovchi muhim makroiqtisodiy ko’rsatkichlar – yalpi milliy mahsulot (yamm), yalpi ichki mahsulot (yaim), sof milliy mahsulot (smm), milliy daromad (md), ishchi kuchi bandligi, ishsizlik, inflyatsiya va boshqa shu kabilar hisoblanadi. bu ko’rsatkichlar moddiy ishlab chiqarish va nomoddiy xizmat ko’rsatish sohalaridagi barcha xo’jaliklar iqtisodiy faoliyatlarining umumiy va pirovard natijalarini qarab oladi. ko’pgina maroiqtisodiy …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yaimni hisoblash usullari"

yaimni hisoblash usullari reja: kirish 1.yaimni hisoblash metodlari 2. milliy iqtisodiyotning qaror topishi va uning makroiqtisodiy ko’rsatkichlari. 3. milliy mahsulotning mazmuni, tarkibiy qismlari va harakat shakllari. 4. yalpi milliy mahsulot (yaim)ni hisoblash usullari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish yaim, ya’ni yalpi ichki mahsulot, mamlakat iqtisodiy faoliyatining asosiy o‘lchovidir. u biror davrda, odatda bir yil yoki bir chorakda, mamlakat hududida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlar va xizmatlarning bozor qiymatini ifodalaydi. yakuniy mahsulot deganda shaxsiy iste’mol yoki ishlab chiqarishda foydalanilmaydigan, tayyor mahsulot tushuniladi. masalan, non – iste’mol uchun tayyorlangan mahsulot, xom ashyo esa oraliq mahsulot bo‘lib, yaimga kirmaydi. yaimning asosiy maq...

This file contains 21 pages in DOCX format (55.7 KB). To download "yaimni hisoblash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: yaimni hisoblash usullari DOCX 21 pages Free download Telegram