buxoro xonligida ashtarxoniylar davri manbashunosligi

PPTX 10 pages 1.6 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

prezentatsiya powerpoint mavzu: buxoro xonligida ashtarxoniylar davri manbashunosligi reja: ashtarxoniylarning hokimiyat tepasiga kelishi ashtarxoniylar olib borgan siyosat abulfayzxon davrida ashtarxoniylar ashtarxoniylarning hokimiyat tepasiga kelishi shayboniylardan keyin buxoro taxtini egallagan sulola – ashtarxoniylar (kelib chiqishi astraxondan bo‘lganligi uchun) yoki joniylar (sulola asoschisi jonibek sulton nomidan olingan) hukmronligi o‘zbek davlatchiligi tarixidagi eng ziddiyatli davr hisoblanadi. oliy hokimiyatni 150 yildan ortiqroq (1601-1756) davr mobaynida o‘z qo‘llarida saqlab kelgan ashtarxoniylar davrida markaziy davlat hokimiyati juda zaiflashdi, o‘zaro urushlar avj oldi. abdullaxon ikkinchining sa’y-harakatlari bilan barpo etilgan ulkan buxoro xonligi hududi qisqarib ketdi. markaziy hokimiyat mamlakatdagi vaziyatni nazorat qilolmaganligi, hududiy yaxlitlikni ta’minlay olmaganligi sababli 17-asr boshlaridayoq xurosonning katta qismi qo‘ldan boy berildi. xorazmda mustaqil xiva xonligi barpo etildi. 18-asr boshiga kelib esa xonlikning shimoliy chegaralarida qo‘qon xonligiga asos solindi. ashtarxoniylar jo‘jixonning o‘n uchinchi o‘g‘li to‘qay temur avlodidan bo‘lib, 15-asrning 80-yillaridan boshlab astraxan (xojitarxon)da hukmronlik qilganlar. bu shahar ivan grozniy qo‘shinlari tomonidan 1556 yilda egallangach, sulola …

2 / 10

n o‘g‘li dinmuhammad foydasiga taxtdan voz kechadi. lekin dinmuhammad buxoroga kelishida qizilboshlar bilan to‘qnashuvda halok bo‘lgach, uning ukasi samarqand hokimi boqi muhammad taxtga o‘tqazildi (1601-1606). lekin hokimiyat rasman jonibek sulton qo‘lida bo‘lib, uning nomidan tangalar zarb etilgan, uning nomi xutbaga qo‘shib o‘qilgan. boqi muhammad xonlikdagi ichki siyosiy nizolarga chek qo‘yishga harakat qildi, xonlikning shimoliy chegaralarini ko‘chmanchi qabilalardan himoya qilish choralarini ko‘rdi. balx viloyatidan eronliklarni xaydab chiqarib u yerga ukasi vali muhammadni hokim etib tayinladi. lekin 17-asr boshlarida buxoro xonligi hududi abdullaxon ikkinchi davridagiga qaraganda juda qisqarib ketgan edi. ashtarxoniylar xorazmni va xurosonning katta qismini butunlay qo‘ldan boy berdilar. toshkent uchun qozoq sultonlari bilan ko‘plab urushlar olib borishga to‘g‘ri keldi. 2. ashtarxoniylar olib borgan siyosat subxonqulixon davrida buxoro hududida xivaliklarning uyushtirgan xujumlari iqtisodiy-siyosiy vaziyatni yanada qiyinlashtirdi. abdulazizxon va uning o‘g‘li anushaxon boshchiligidagi xiva qo‘shinlari zarafshon va qashqadaryo voxasiga talonchilik yurishlari uyushtirib, shahar va qishloqlarni vayron qildilar. bu yerlarda xo‘jalik izdan chiqib …

3 / 10

ilgan past qiymatli mis pullar bozorlarda savdogarlar tomonidan olinmasdan, do‘konlar yopilib, buxoro shahrida katta qo‘zg‘olon ko‘tarildi. qo‘zg‘olon bostirilgan bo‘lsada, siyosiy vaziyat izga tushmadi. natijada ubaydullaxon o‘ldirilib, taxtni ashtarxoniylar sulolasining amaldagi so‘nggi xoni abulfayzxon egalladi. uning hukmdorligi davrida (1712-1747) mamlakatda qabila boshliqlari, viloyat hokimlarining markaziy hokimiyatga qarshi chiqishlari yanada kuchaydi. amaldorlar fitnasi avj oldi. buxorodagi markaziy hokimiyat amalda bir guruh saroy amaldorlari qo‘lida edi. 1722 yilda samarqandda mustaqil xonlikka asos solindi va bu xonlik 1731 yilgacha saqlab turildi. mamlakatdagi ikki honkimiyatchilikdan ko‘chmanchi qozoqlar unumli foydalandilar. ular 7 yil (1723-1729) davomida xosildor zarafshon va qashqadaryo voxalariga talonchilik yurishlarini uyushtirib turdilar. shaharlarda hayot izdan chiqdi, butun-butun qishloqlar xuvillab qoldi. mamlakat iqtisodiy va siyosiy inqiroz yoqasiga kelib qoldi. yirik o‘zbek qabila va urug‘ boshliqlari o‘zlariga tegishli hududlarda mustahkam qo‘rg‘onlar barpo etib, markaziy hokimiyatga umuman bo‘ysunmay qo‘ydilar. bu siyosiy parokandalikdan tashqi dushmanlar ustalik bilan foydalandilar. eronda yangi sulolaga asos solgan nodirshoh qo‘shinlari 1736 yilda movarounnahrga …

4 / 10

zi (1754-1756) buxoro taxtiga rasman o‘tqazilgan bo‘lsalarda amalda davlat boshqaruvi butunlay muhammad raxim mang‘it (1756-1759 qo‘lida edi. u 1756 yil dekabrda rasman buxoro taxtiga o‘tqazildi va shu tariqa buxoro xonligida yangi sulola – mang‘itlar hukmronligi boshlandi. 3. abulfayzxon davrida ashtarxoniylar ashtarxoniylar davriga xos bo‘lgan o‘zaro urushlar, siyosiy tarqoqlik, soliqlarning muttasil oshib borishi iqtisodiyotni, uning yetakchi tarmog‘i bo‘lgan qishloq xo‘jaligini inqirozli ahvolga solib qo‘ydi. bu davr dehqonchiligida o‘rta asrlarga xos yer egaligi, iqtisodiy munosabatlar to‘la saqlanib qoldi. an’anaviy yer egaligi ham saqlanib kelar edi. bu davrda ma’muriy va diniy amaldorlarga tegishli bo‘lgan suyurg‘ol, iqto yerlar hamda vaqf yerlari ko‘payib bordi. bu yerlarda asosan, oddiy dehqonlar ijaraga yer olib ishlardilar. qishloq xo‘jaligida an’anaviy oziq-ovqat ekinlari yetishtirilgan va bu mahsulot ichki extiyojni qondirgani holda, bir qismi chetga ham chiqarilgan. ashtarxoniylar davrida chorvachilik ham qishloq xo‘jaligining yetakchi tarmog‘i sifatida faoliyat ko‘rsatib keldi. xunarmandchilikning asosiy markazlari shaharlar bo‘lib qolgan bo‘lsada, o‘zaro iqtisodiy munosabatlarning zaiflashishi va …

5 / 10

r ko‘zga tashlanadi. ashtarxoniylar davriga hos bo‘lgan ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ziddiyat madaniy hayotga salbiy ta’sir ko‘rsatdi. mamlakatda dindorlar mavqeining oshib borishi madrasalarda dunyoviy bilimlar ahamiyatining pasayishiga, bu paytga qadar erishilgan yutuqlarning unutilib borishiga olib keldi. natijada ilm-fan, madaniyat beshigi bo‘lgan movarounnahr ashtarxoniylar davrida siyosiy, iqtisodiy va madaniy jihatdan qoloq bir o‘lkaga aylandi. 17-asrda buxoro xonligidagi yirik shaharlarda oliy ta’lim beruvchi 150 ga yaqin madrasalar faoliyat ko‘rsatgan bo‘lsada, ulardagi ta’lim tizimi zamon taraqqiyotini belgilab beradigan bilimlarni berishda ojiz edi. lekin bunga qaramay, bu davrda ilm-fan va madaniyat taraqqiyoti to‘xtab qolmadi. tarixnavislik va adabiyot sohalarida bir qator qimmatli asarlar yaratildi. ular ichida mahmud ibn valining «baxr al-asror» asari, muhammad yusuf munshiyning «tarixi muqimxoniy» asari, xoja samandar termiziyning «dastur al muluk» asari, mir muhammad amin buxoriyning «ubaydullanoma», muhammad vafo karmanagiyning «tuhfat ul-xoniy», abdurahmon davlatning «tarixi abulfayzxon» kabi tarixiy asarlari yaratildi. xulosa buxoro xonligida ashtarxoniylar davri manbashunosligi o‘sha davrning siyosiy, ijtimoiy, madaniy va iqtisodiy …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro xonligida ashtarxoniylar davri manbashunosligi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: buxoro xonligida ashtarxoniylar davri manbashunosligi reja: ashtarxoniylarning hokimiyat tepasiga kelishi ashtarxoniylar olib borgan siyosat abulfayzxon davrida ashtarxoniylar ashtarxoniylarning hokimiyat tepasiga kelishi shayboniylardan keyin buxoro taxtini egallagan sulola – ashtarxoniylar (kelib chiqishi astraxondan bo‘lganligi uchun) yoki joniylar (sulola asoschisi jonibek sulton nomidan olingan) hukmronligi o‘zbek davlatchiligi tarixidagi eng ziddiyatli davr hisoblanadi. oliy hokimiyatni 150 yildan ortiqroq (1601-1756) davr mobaynida o‘z qo‘llarida saqlab kelgan ashtarxoniylar davrida markaziy davlat hokimiyati juda zaiflashdi, o‘zaro urushlar avj oldi. abdullaxon ikkinchining sa’y-harakatlari bilan barpo etilgan ulkan buxoro xonligi hududi qisqarib ket...

This file contains 10 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "buxoro xonligida ashtarxoniylar davri manbashunosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro xonligida ashtarxoniylar… PPTX 10 pages Free download Telegram