buxoro xonligida ashtarxoniylar sulolasi hukmronligining o‘rnatilishi va siyosiy tarixi

DOCX 5 pages 19.6 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.6 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

9 -mavzu: buxoro xonligida ashtarxoniylar sulolasi hukmronligining o‘rnatilishi va siyosiy tarixi reja. 1.ashtarxoniylarning hokimiyat tepasiga kelishi 2.ashtarxoniylar olib borgan siyosati. imomqulixon davrida 3.abulfayzxon davrida ashtarxoniylar davlatini inqirozi tayanch so’z va iboralar. boqi muhammad, ashtarxoniylar, hokimiyatni mustahkamlash, sulolaviy kurashlar, ma’muriy boshqaruv, mansab va unvonlar, markaziy boshqaruv, bosh vazir, ko‘kaldosh, “darubast suyurg‘ol”, shayboniy islohatlari, harbiy tizim, o‘zaro urushlar, davlat tizimi, saroy amaldorlari, viloyat hokimlari, ma’muriy bo‘linish, aholining xududiy joylashuvi, unvonlar va amallar. adabiyotlar: 1. mirziyoev sh.m. qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. toshkent.: o‘zbekiston. 2017. 2. mirziyoev sh.m. buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga quramiz. toshkent.: o‘zbekiston. 2017. 3. karimov i.a. vatan sajdagoh kabi muqaddasdir. asarlar, 3 -jild. t., «o’zbekiston», 1996. 4. azamat ziyo. o’zbek davlatchiligi tarixi. t., «sharq», 2000. –b. 365. 5. vamberi h. buxoro yohud movarounnahr tarihi. t., «g’ofur g’ulom», 1990. 6. murtazaeva r. va boshqalar. o’zbekiston tarixi. t., «yangi asr avlodi», …

2 / 5

lanadi. oliy hokimiyatni 150 yildan ortiqroq (1601-1756) davr mobaynida o‘z qo‘llarida saqlab kelgan ashtarxoniylar davrida markaziy davlat hokimiyati juda zaiflashdi, o‘zaro urushlar avj oldi. abdullaxon ikkinchining sa’y-harakatlari bilan barpo etilgan ulkan buxoro xonligi hududi qisqarib ketdi. markaziy hokimiyat mamlakatdagi vaziyatni nazorat qilolmaganligi, hududiy yaxlitlikni ta’minlay olmaganligi sababli 17-asr boshlaridayoq xurosonning katta qismi qo‘ldan boy berildi. xorazmda mustaqil xiva xonligi barpo etildi. 18-asr boshiga kelib esa xonlikning shimoliy chegaralarida qo‘qon xonligiga asos solindi. ashtarxoniylar jo‘jixonning o‘n uchinchi o‘g‘li to‘qay temur avlodidan bo‘lib, 15-asrning 80-yillaridan boshlab astraxan (xojitarxon)da hukmronlik qilganlar. bu shahar ivan grozniy qo‘shinlari tomonidan 1556 yilda egallangach, sulola yetakchisi yormuhammad o‘z yaqinlari bilan buxoroga kelib o‘rnashgan. yormuhammadxonning o‘g‘li jonibek sulton tez orada xonning qizi zuhro begimga uylanadi va shu tariqa ashtarxoniylar shayboniylar bilan yaqin qarindosh bo‘lib qoldilar. jonibek sulton va uning o‘g‘illari dinmuhammad, boqi muhammad, vali muhammad abdullaxon ikkinchi hukmronligi davrida yuksak mavqega ega bo‘lganlar. shayboniylar o‘rtasidagi toju-taxt uchun kurash …

3 / 5

loyatidan eronliklarni xaydab chiqarib u yerga ukasi vali muhammadni hokim etib tayinladi. lekin 17-asr boshlarida buxoro xonligi hududi abdullaxon ikkinchi davridagiga qaraganda juda qisqarib ketgan edi. ashtarxoniylar xorazmni va xurosonning katta qismini butunlay qo‘ldan boy berdilar. toshkent uchun qozoq sultonlari bilan ko‘plab urushlar olib borishga to‘g‘ri keldi. boqi muhammaddan so‘ng taxtga vali muhammad o‘tirdi. uning qisqa hukmronligi davrida (1606-1611) ichki kurashlar yanada kuchaydi, yirik o‘zbek qabilalari beklari iqtisodiy-siyosiy jihatdan katta kuchga ega bo‘lib, xon hokimiyatiga bo‘ysunmas edi. yangi xonning markaziy hokimiyatni kuchaytirishga bo‘lgan intilishi unga qarshi fitna bilan yakunlandi va taxtni boqi muhammadning o‘g‘li imomqulixon egalladi. u o‘zining nisbatan uzoq davom etgan hukmronligi davrida (1611-1742) xonlikda hukm surayotgan o‘zaro urushlarga chek qo‘yishga va markaziy hokimiyatni mustahkamlashga muvaffaq bo‘lsada, xuroson va xorazmni qayta qo‘lga kirita olmadi. bu davrda xon hokimiyatining mavqei oshdi, ichki vaziyat birmuncha yaxshilandi. lekin undan keyin taxtga o‘tirgan nodir muhammadxon (1642-1645), abdulazizxon (1645-1681) va subxonqulixon (1681-1702) davrida mamlakatda …

4 / 5

oshirildi, hatto, yetti yillik soliqlar birdaniga yig‘ib olina boshladi. 18-asr boshlariga kelib ashtarxoniylar davlatidagi inqiroz yanada kuchaydi. bu sulola xonlari yirik saroy amaldorlari va qabila boshliqlariga qaram bo‘lib qoldilar. ubaydullaxon (1702-1711) markaziy hokimiyatni kuchaytirishga intilgan so‘nggi ashtarxoniy hukmdor bo‘ldi. uning xisor, termiz, shahrisabz viloyatlarining isyonkor hokimlarini bo‘ysundirish uchun qilgan harakatlari natijasiz tugadi. ubaydullaxonning 1708 yilda moliyaviy ahvolni yaxshilash uchun o‘tkazgan pul islohoti iqtisodiy vaziyatni yanada chigallashtirdi. zarb etilgan past qiymatli mis pullar bozorlarda savdogarlar tomonidan olinmasdan, do‘konlar yopilib, buxoro shahrida katta qo‘zg‘olon ko‘tarildi. qo‘zg‘olon bostirilgan bo‘lsada, siyosiy vaziyat izga tushmadi. natijada ubaydullaxon o‘ldirilib, taxtni ashtarxoniylar sulolasining amaldagi so‘nggi xoni abulfayzxon egalladi. uning hukmdorligi davrida (1712-1747) mamlakatda qabila boshliqlari, viloyat hokimlarining markaziy hokimiyatga qarshi chiqishlari yanada kuchaydi. amaldorlar fitnasi avj oldi. buxorodagi markaziy hokimiyat amalda bir guruh saroy amaldorlari qo‘lida edi. 1722 yilda samarqandda mustaqil xonlikka asos solindi va bu xonlik 1731 yilgacha saqlab turildi. mamlakatdagi ikki honkimiyatchilikdan ko‘chmanchi qozoqlar unumli …

5 / 5

katta qo‘shin bilan kelib buxoro, qarshi, shahrisabz, samarqand va xisorni egalladi hamda katta boyliklarni olib ketdi. bu harbiy harakatlar paytida qarshi hokimi muhammad hakimbiyning o‘g‘li raximbiy mang‘it nodirshoh xizmatiga kiradi. bu muhammad raximga keyinchalik buxoro taxtini egallashga yordam berdi. 1747 yilda nodirshoh movarounnahrga yana xujum uyushtirib toshkent, o‘tror, turkistonni egalladi. shu yili abulfayzxon saroy fitnasi oqibatida o‘ldirildi va hokimiyatni muhammad raxim mang‘it egalladi. so‘nggi ashtarxoniylardan abdulmo‘min (1747-1751), ubaydullaxon ikkinchi (1751-1754) va sherg‘ozi (1754-1756) buxoro taxtiga rasman o‘tqazilgan bo‘lsalarda amalda davlat boshqaruvi butunlay muhammad raxim mang‘it (1756-1759 qo‘lida edi. u 1756 yil dekabrda rasman buxoro taxtiga o‘tqazildi va shu tariqa buxoro xonligida yangi sulola – mang‘itlar hukmronligi boshlandi. ashtarxoniylar davlat tizimi o‘z tuzilishi, mohiyatiga ko‘ra shayboniylar davlat tizimidan deyarli farq qilmas edi. xon rasman oliy hokimiyat boshlig‘i bo‘lib, davlatning ichki va tashqi siyosatga bog‘liq barcha masalalar uning ixtiyori bilan hal qilinar edi. lekin amalda ko‘pgina ashtarxoniy hukmdorlar yirik saroy amaldorlari qo‘lida …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro xonligida ashtarxoniylar sulolasi hukmronligining o‘rnatilishi va siyosiy tarixi"

9 -mavzu: buxoro xonligida ashtarxoniylar sulolasi hukmronligining o‘rnatilishi va siyosiy tarixi reja. 1.ashtarxoniylarning hokimiyat tepasiga kelishi 2.ashtarxoniylar olib borgan siyosati. imomqulixon davrida 3.abulfayzxon davrida ashtarxoniylar davlatini inqirozi tayanch so’z va iboralar. boqi muhammad, ashtarxoniylar, hokimiyatni mustahkamlash, sulolaviy kurashlar, ma’muriy boshqaruv, mansab va unvonlar, markaziy boshqaruv, bosh vazir, ko‘kaldosh, “darubast suyurg‘ol”, shayboniy islohatlari, harbiy tizim, o‘zaro urushlar, davlat tizimi, saroy amaldorlari, viloyat hokimlari, ma’muriy bo‘linish, aholining xududiy joylashuvi, unvonlar va amallar. adabiyotlar: 1. mirziyoev sh.m. qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. toshkent.: ...

This file contains 5 pages in DOCX format (19.6 KB). To download "buxoro xonligida ashtarxoniylar sulolasi hukmronligining o‘rnatilishi va siyosiy tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro xonligida ashtarxoniylar… DOCX 5 pages Free download Telegram