ashtarxoniylar davrida buxoro xonligida ijtimoiy-iqtisodiy hayot

DOCX 12 pages 70.1 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.1 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: ashtarxoniylar davrida buxoro xonligida ijtimoiy-iqtisodiy hayot reja 1. xvi-xviii asr birinchi yarmida buxoro xonligida siyosiy tuzum, sotsial-iqtisodiy munosabatlar. 2. xvi-xviii asr birinchi yarmida buxoro xonligida madaniyat va adabiyot. tayanch so’z va iboralar. abdullaxon ii, buxoro xonligi, hokimiyatni mustahkamlash, sulolaviy kurashlar, ma’muriy boshqaruv, mansab va unvonlar, markaziy boshqaruv, bosh vazir, ko‘kaldosh, “darubast suyurg‘ol”, shayboniy islohatlari, harbiy tizim, o‘zaro urushlar, davlat tizimi, saroy amaldorlari, viloyat hokimlari, ma’muriy bo‘linish, aholining xududiy joylashuvi, unvonlar va amallar. adabiyotlar: 1. mirziyoev sh.m. qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. toshkent.: o‘zbekiston. 2017. 2. mirziyoev sh.m. buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga quramiz. toshkent.: o‘zbekiston. 2017. 3. karimov i.a. vatan sajdagoh kabi muqaddasdir. asarlar, 3 -jild. t., «o’zbekiston», 1996. 4. azamat ziyo. o’zbek davlatchiligi tarixi. t., «sharq», 2000. –b. 365. 5. vamberi h. buxoro yohud movarounnahr tarihi. t., «g’ofur g’ulom», 1990. 6. murtazaeva r. va boshqalar. o’zbekiston tarixi. t., …

2 / 12

n. abdullaxon ii davriga kelib, masalan, hokimiyat iskandarxondan o‘g‘li abdullaxonga, abdullaxondan esa o‘g‘li abdulmo‘minga o‘tgan. ammo shayboniylar sulolasidagi davomiylik so‘nggi paytga qadar ana shu tartibda shakllana olmagan. abdullaxon ii davrida balx viloyati hokimligini valiahdga topshirish an’anasi shakllanib borgan. biroq shayboniylar faoliyatiga chek qo‘yilishi bilan bu an’ana rivojlanmay qolgan. bu an’ana ashtarxoniylar davrida yana tiklangan. dargohdagi xondan keyingi davlat mansabi sardor, boshliq, yetakchi deb hisoblangan va u xonning eng ishonchli va yaqin kishilaridan biri bo‘lgan. qabul marosimlarida u xonning chap tomonidan joy olgan va davlatning ichki va tashqi siyosati, harbiy masalalarda xonning birinchi maslahatchisi deb qaralib, xon farmon va yorliqlarida uning nomi birinchi bo‘lib qayd etilgan. masalan: 1570-yili buxoroda hokimiyatni tiklash jarayonida, buxoroliklar bilan muzokaraga xon o‘z sardorini yuborgan. bundan tashqari harbiy yurishni uyushtirish, dushman harbiy qudratini o‘rganish, elchilik vazifalarini bajarish vazifalarini ham sardor olib borgan. davlat tasarrufiga tegishli mansablardan yana biri–otaliqdir. u otasining o‘rnini bosmoq mazmunini anglatadi. ushbu xizmat hokimiyatning …

3 / 12

rib kelish tadbirlarini bajargan. ko‘kaldosh, ya’ni ko‘ngildosh mansabi dargohdagi muhim lavozimlardan biri hisoblangan. bu lavozimga xon va sulolaning eng yaqin kishilaridan qo‘yilgan. oddiy qilib aytganda, mamlakatda xon olib borayotgan siyosat daxlsizligi, unga kishilarning munosabatlari kabi ishlarni nazorat qilib borish ko‘kaldoshning vazifasi bo‘lgan. masalan: abdullaxon ii va abdulmo‘min o‘rtasidagi qarama-qarshilikni bartaraf etishda qulbobo ko‘kaldosh asosiy o‘rin tutgan. u xonga abdulmo‘min harakatlari va maqsadlarini oldindan bilib, to‘g‘ri ma’lumot bergan. shuning uchun abdulmo‘min taxtga chiqqandan so‘ng‘ qulbobo ko‘kaldoshdan qutulish uchun uni qatl ettirgan. xon bilan shahzodalar o‘rtasidagi aloqalarni, sulola ichki munosabatlariga oid tadbirlarni yo‘lga qo‘yishni xon yasovuli olib borgan. u shahzodalarni xon tomonidan qabul qilish, arzlar, iltimoslarini yetkazish kabi ishlarni bajargan. dargohdagi tartib-intizom, keldi-ketdi, xavfsizlik ishlari eshik boshi zimmasida bo‘lgan chap eshik og‘osi, o‘ng eshik og‘osi. ular urush paytlarida xonning eng muhim harbiy topshiriqlarini ham bajarganlar. umuman olganda, o‘sha zamonlarga xos ravishda davlat xizmatchilari urush paytlarida o‘zlarining vazifalariga qo‘shimcha qilib, harbiy faoliyat bilan …

4 / 12

sabatlari bosqichida edilar. ayrim qabilalar tepasida voris zodagonlar–chingizxon xonadonidan bo‘lgan sultonlar turardi. o‘z navbatida qabilalar, urug‘lar va avlodlarga bo‘lingan edi. ular sultonlar bilan birga qabilalarning yetakchisi beklar va biylar tomonidan boshqariladi. ulardan eng qudratlilari xon etib saylanardi. xonning o‘z lashkari bo‘lib qabilalarning yigitlari bilan birga uning qurolli kuchlarini tashkil etgan. shayboniylar o‘rta osiyo hududlarini egallagach g‘olib ko‘chmanchilarning asosiy ommasi toshkent yaqinida, zarafshon vodiysi, qashqadaryo, surxondaryo va sirdaryo vohalarida joylashdilar. ko‘chmanchilarning anchagina qismi amudaryoning chap qirg‘og‘iga, hozirgi afg‘onistonning shimoliy hududlariga ko‘chadilar. yer-suvlar qaytadan taqsim qilinadi. shayboniylar davlati dastlab mulklarga taqsimlangan. buxoro, samarqand, toshkent, balx, hisor va boshqalar ana shunday mulklar hisoblangan. mahalliy va ko‘chmanchi zodagonlar bu mulk egalariga xizmat qilganlar. yengilgan zodagonlarning yer-mulklari va boyliklarini musodara qilingan, qarshilik ko‘rsatganlar shafqatsiz suratda jazoga mahkum etilgan. jumladan, xo‘ja ahrorning shayboniylar bosqiniga qarshilik ko‘rsatishni uyushtirishga uringan o‘g‘li, yolg‘iz merosxo‘ri muhammad yaxyoqatl etiladi. uning butun mol-mulki va dunyosi musodara qilindi va shayboniylarning ko‘pdan ko‘p qarindosh–urug‘lariga, …

5 / 12

‘ybor shayxlaridan biri xo‘ja sa’d buxoro xoni abdullaxonning murabbiysi va maslahatchisi sifatida siyosiy voqealarda katta nufuzga ega bo‘lganki, u barcha siyosiy voqealarda shaxsan ishtirok etgan. xo‘ja islom abdullaxonning hokimiyat tepasiga kelishiga yordam bergan, shu bois xon uning ijobatisiz birorta ham muhim ishni boshlamagan. bu hol shuni ko‘rsatadiki, musulmon dini mafkurasi yer egaligi tizimi hukmronligiga batamom singib ketdi. xullas, o‘zbek qabilalari hukmronligi davrida ham ijtimoiy tuzumda o‘zgarish bo‘lgani yo‘q, temuriylar davrida qanday bo‘lsa, shundayligicha qoldi. ya’ni, mulkka egalik qilishning mazmuni o‘zgarmadi, faqat u bir qo‘ldan ikkinchi qo‘lga o‘tdi, xolos, yer mulki avvalgi asrlardagidek davlat mulki, xususiy mulk va vaqf mulkligicha qola berdi. yer mulklarining ko‘pchiligi davlatga qarashli yerlar edi. dehqonlar davlat yerlaridan foydalanganliklari uchun olingan hosilning ma’lum bir qismini xiroj (yer rentasi) tarzida to‘lardilar. davlat yerlarining katta bir qismi o‘zbek qabilalariga «yurtlar», harbiy va fuqaro shaxslarga «suyurg‘ol» yoki «tanho» sifatida in’om qilib taqsimlab berilgan. yer in’om qilish natijasida davlat tomonidan bevosita …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ashtarxoniylar davrida buxoro xonligida ijtimoiy-iqtisodiy hayot"

mavzu: ashtarxoniylar davrida buxoro xonligida ijtimoiy-iqtisodiy hayot reja 1. xvi-xviii asr birinchi yarmida buxoro xonligida siyosiy tuzum, sotsial-iqtisodiy munosabatlar. 2. xvi-xviii asr birinchi yarmida buxoro xonligida madaniyat va adabiyot. tayanch so’z va iboralar. abdullaxon ii, buxoro xonligi, hokimiyatni mustahkamlash, sulolaviy kurashlar, ma’muriy boshqaruv, mansab va unvonlar, markaziy boshqaruv, bosh vazir, ko‘kaldosh, “darubast suyurg‘ol”, shayboniy islohatlari, harbiy tizim, o‘zaro urushlar, davlat tizimi, saroy amaldorlari, viloyat hokimlari, ma’muriy bo‘linish, aholining xududiy joylashuvi, unvonlar va amallar. adabiyotlar: 1. mirziyoev sh.m. qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. toshkent.: o‘zbekiston. 2017....

This file contains 12 pages in DOCX format (70.1 KB). To download "ashtarxoniylar davrida buxoro xonligida ijtimoiy-iqtisodiy hayot", click the Telegram button on the left.

Tags: ashtarxoniylar davrida buxoro x… DOCX 12 pages Free download Telegram