tayanch-harakat

PPTX 31 pages 2.5 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

prezentatsiya powerpoint tayanch-harakat a’zolari tizimi osteologiya tuzuvchi: asqarov a.r. odam organizmining asosiy vazifalaridan biri uning harakat qilish qobiliyatidir. harakat odam organizmining atrof-muhitga moslashishida ma’lum ahamiyatga ega. odamning harakati tayanch-harakat apparati ishtirokida ro‘y beradi. tayanch-harakat apparati suyaklar hamda ular o‘rtasidagi birlashmalar va mushaklardan iborat. suyaklar va ularning birlashmalari suyaklar va ba’zi a’zolar uchun tayanch vazifasini bajarib, tayanch-harakat apparatini nofaol qismini tashkil qiladi. uning faol qismi bo‘lgan mushaklar qisqarib, suyak richaglarga ta’sir qiladi va ularni harakatga keltiradi. tayanch-harakat a’zolar tizimi organizmning ko‘p qism (gavdaning umumiy og‘irligini 72,5 %) ini tashkil qiladi. skelet (skeleton) grekcha «skeletos» – «quritilgan» degan so‘zdan olingan. u 200 ortiq alohida suyakdan iborat, undan 95 tasi juft suyaklardir. skeletning og‘irligi 5–6 kg bo‘lib, erkaklarda u gavda umumiy og‘irligining 10 %ini, ayollarda 8,5 %ini tashkil qiladi. skelet tayanch-harakat, himoya va biologik vazifalarni bajaradi. skeletion skeletion skeletion tayanch-harakat vazifasi suyaklar yumshoq to‘qima va mushaklar vositasida birikib skeletni hosil qiladi. skelet suyaklari …

2 / 31

a pog‘onasi; 3–qovurg‘alar; 4–yelka suyagi; 5–yonbosh suyagi; 6–bilak suyagi; 7–kaft usti soha suyaklari; 8–qo‘l kafti suyaklari; 9–quymich suyagi; 10–son suyagi; 11–tizza qopqog‘i; 12– kichik boldir suyagi; 13–kaft usti soha suyaklari; 14–oyoq panjasi barmoq falangalari; 15–oyoq panjasi kaft suyaklari; 16–katta boldir suyagi; 17–qov suyagi; 18–dum suyagi; 19–dum g‘aza suyagi; 20–qo‘l kafti barmoq falangalari; 21–tirsak suyagi; 22– to‘sh suyagi tanasi; 23–to‘sh suyagi dastasi; 24–o‘mrov suyagi. suyaklarning tuzilishi har bir suyak (os) alohida a’zodir. suyak murakkab tuzilishga va kimyoviy tarkibga ega. suyaklarning tuzilishida suyak to‘qimasi muhim ahamiyatga ega. u metalldek qattiqlikka ega bo‘lib, molekular massasi 1,93 % (suv dan 2 barobar ko‘p). tirik suyak to‘qimada yoki yangi ajratilgan suyakda 50 % suv, 28,15 % organik moddalar, jumladan 15,75 % yog‘ va 21,85 % noorganik moddalar bor. yog‘sizlantirib quritilgan suyakni 1/3 qismini organik moddalar (ossein, xitin, muguz modda), 2/3 qismi esa noorganik moddalar (kalsiy tuzlari, ayniqsa ohak o‘rta fosfati – 51,04 %, kremniy va …

3 / 31

uyaklarning ichki tuzilishini ularni arralab qaragandagina ko'rish muinkin. ular ikki xil moddadan, zich (qattiq) va g'ovak modda (ko'mik)dan iborat. zich modda yaxlit massaga o'xshab ko'rinadi, g'ovak modda esa ingichka xoanalar to'ridan iborat bo'lib, bir-biri bilan chalkashib, har xil burchaklar hosil qiladi. ular orasida mayda katak (bo'shliq) lar vujudga keladi. qattiq moddalar suyaklarning tashqi qismida, g'ovak moddalar esa ichki qismida joylashgan. serbar suyaklarda g'ovak moddalar juda kam bo'lib, zich moddalarning ikki plastinkasi orasida yupqa ko'mik holatida uchraydi. kalla suyagining qopqoq qismidagi g'ovak moddalar ikki qavat nomi bilan yuritiladi, ana shu suyaklarning ichki qattiq plastinkasi shishasimon plastinka deyiladi. chunki u tashqi plastinkadan yupqa bo'lib, organik moddasi kam va mo'rt. serbar suyaklarning ba'zi joylarida umuman g'ovak moddalar bo'lmasligi mumkin, unda zich moddaning tashqi va ichki plastinkalari birbiriga yopishib, bitta butun qavat hosil qiladi. kalta suyaklar faqat g'ovak moddalardan iborat bo'lib, tashqi qismi esa yupqa zich modda plastinkasi bilan qoplangan. suyaklar qattiq va elastik …

4 / 31

da organik va onarganik moddalardan tashqari a, d va c vitaminlarixam bo`ladi. yosh bolalar suyaklar tarkibida kalsiy tuzlari va d vitamini etishmasligi raxit kasalligini vujudga keltiradi, suyaklar mustaxkamligi kamayadi va xar tamonlama qiyshayadi. agar suyaklarda a vitamin etishmasa, suyaklar xaddan tashqarin yo`g`onlashib, ichidagi bo`shliqlari va kanalchalari kattalshib qoladi. . naysimon suyaklarning o‘rta qismi – tanasi yoki diafizi silindr yoki uchburchak shaklida. naysimon suyaklarning tanasida suyak iligi bo‘shlig‘i bo‘lib, ichida sariq ilik bo‘ladi. ularning kengaygan uchi – epifiz deb ataladi. unda qo‘shni suyak bilan birla shuvchi bo‘g‘im yuzasi bor bo‘lib, tashqi tomondan bo‘g‘im tog‘ayi bilan qoplangan. epifiz asosan g‘ovak moddadan tuzilgan, ustidan yupqa zich modda qoplab turadi. suyakni g‘ovak moddasi sohasida uni hosil qiluvchi suyak to‘sinlari orasida bolalarda va kattalarda qizil ili k joylashgan bo‘lib, qon ishlab chiqarish va himoya vazifasini bajaradi. qizil ilik tarkibi retikula to‘qima va gemopoez elimentlari bo‘lgan miyeloid to‘qimadan iborat. retikula to‘qimasi retikula hujayralari va tolalaridan iborat …

5 / 31

ng alohida teshikchalaridan o'tib boradigan tolachalar vositasida suyaklar ustiga mustahkam yopishib turadi. periost ikki qavatdan, ya'ni tashqi qavat — tolali fibroz to'qimadan, ichki qavat—nerv va qon tomirlarga boy bo'lgan suyak hosil qiladigan qismdan iborat. qon tomirlari suyaklarga alohida oziq teshiklar orqali boradi. periostning ichki qavati suyaklarni eniga o'stiradi. suyaklarning bo'g'im hosil qiladigan sathi bo'g'im tog'aylari bilan qoplangan (bo'g'imlar haqidagi bobga qarang). periostenum suyaklarning rivojlanishi odam embrionida suyak to‘qimasi boshqa to‘qimalarga nisbatan kechroq, ona qornidagi hayotining 6–8 haftalarida mezenximadan paydo bo‘ladi. hamma suyaklar taroqqiyot davrida bir xilda rivojlanmaydi, ularning ba’zilari (kallaning qopqoq va yuz qismi suyaklari, o‘mrov) biriktiruvchi to‘qimadan taroqqiy etadi yoki ikki bosqichni (parda, suyak) o‘tadi. bular birlamchi suyaklar deb ataladi. boshqa suyaklar uch bosqichni (parda, tog‘ay, suyak) o‘tib ikkilamchi suyaklar deyiladi. suyaklar tasnifi naysimon suyaklar g`ovak suyaklar yassi suyaklar aralash suyaklar 1 - naysimon suyaklar uzun naysimon suyaklart kalta naysimon suyaklar yelka, bilak, son va boldir suyaklari, ya'ni qo'1-oyoq …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tayanch-harakat"

prezentatsiya powerpoint tayanch-harakat a’zolari tizimi osteologiya tuzuvchi: asqarov a.r. odam organizmining asosiy vazifalaridan biri uning harakat qilish qobiliyatidir. harakat odam organizmining atrof-muhitga moslashishida ma’lum ahamiyatga ega. odamning harakati tayanch-harakat apparati ishtirokida ro‘y beradi. tayanch-harakat apparati suyaklar hamda ular o‘rtasidagi birlashmalar va mushaklardan iborat. suyaklar va ularning birlashmalari suyaklar va ba’zi a’zolar uchun tayanch vazifasini bajarib, tayanch-harakat apparatini nofaol qismini tashkil qiladi. uning faol qismi bo‘lgan mushaklar qisqarib, suyak richaglarga ta’sir qiladi va ularni harakatga keltiradi. tayanch-harakat a’zolar tizimi organizmning ko‘p qism (gavdaning umumiy og‘irligini 72,5 %) ini tashkil qiladi. skelet (skelet...

This file contains 31 pages in PPTX format (2.5 MB). To download "tayanch-harakat", click the Telegram button on the left.

Tags: tayanch-harakat PPTX 31 pages Free download Telegram