naqqoshlik san’ati tarixi

PPTX 25 pages 32.6 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.6 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

mavzu:o‘zbekistonda amaliy bezak sanati. naqqoshlik san’ati tarixi. reja: 1. o‘zbekistonda amaliy bezak sanati 2. naqqoshlik san’ati tarixi 3. naqqoshlik san’ati maktablari va namoyondalari naqqoshlik san’ati tarixi insoniyat madaniyati bilan bir qatorda qadimiydir. madaniyatning rivojlanishi natijasida naqqoshlik hunari san’at darajasiga chiqdi hamda rivojlandi. o’zbekiston hududidagi arxeologik qazilmalardan xorazm, so’g’d, baqtriya va boshqa viloyatlarda naqsh san’atining rivojlanganligi ma’lum. olimlarimiz surxondaryo viloyatidagi fayoztepa (i-ii asr), dalvarzintepa (i asr) budda ibodatxonalari qazilmalaridan topilgan rasm, naqsh qoldiqlari orqali isbotlab berganlar. xorazmdagi tuproqqal’a zallari monumental naqshlar bilan bezatilganligi bizga ma’lum. vi-vii asrlarda ibodatxonalar, qasrlar va boylarning uylari o’yma naqshlar hamda tasvirlar bilan bezatilgan. tantanali marosimlarga mo’ljallangan xonalardagi dabdabali ajoyib naqsh, rasmlarni ko’rib hayron bo’ladi kishi. ularning birini qarasangiz devorlarda bazmi jamshid, ov, jang rasmlari, manzaralar hamda diniy rasmlar tasvirlangan. jonli mahluqlar qizil va ko’k ranglar bilan bo’yab tasvirlangan. vii asrning oxiri viii asrning boshlarida markaziy osiyoni arablar bosib olishi natijasida islom dini qaror topgan. o’sha davrlarda …

2 / 25

lanib, binolarning ichki tomoniga ganch, yog’och o’ymakorligini qo’llash yuksak rivoj topdi. ayniqsa, maqbaralarning peshtoqlari, devor va ravoqlar ganch-naqshlar bilan juda nafis bezatiladi. naqshlar murakkablashib bordi. ularning yangi nusxalarida ramz, tasvirlar, duo, tasbih, sura va oyatlarni ko’ramiz. ramziy naqshlar dunyoda sodir bo’layotgan voqeliklar, tilaklarni aks ettirgan. har bir chizilgan naqshda o’ziga xos ma’no bo’lgan. chunonchi, o’simliksimon naqsh gulsapsarni olaylik, u osoyishtalik va umr uzoqlik timsoli, “pechak islimiy” naqshi boylik va farovonlikni, novda va yaproqlar esa to’kinchilik hamda bahor chog’ida uyg’onishni bildiradi. musavvirning tasvirlari bu uning ona tabiatga bo’lgan muhabbatini, bildiradi. uning ranglari o’ziga xos ma’no va harakterga ega. naqsh o’zbek madaniyatining hamma bosqichlarida hamroh bo’lib kelgan. eng oddiy printsiplari bir-biriga mutanosiblik, uyg’unlik va usullarini ajoyib qayta-qayta takrorlashuvidir. xalq naqqoshlari naqshlarning har bir detaliga alohida e’tibor berib, uning tabiiyligini yo’qotmaganlar, har bir element ustida puxta fikr yuritganlar. har bir naqsh negizida ma’lum ramziy ma’no singdirilgan. xi-xii asrlarda o’zbekiston hududida arxeologik topilmalar shuni …

3 / 25

butun yaqin va o’rta sharq xalqlarining o’ziga xos boy, sermazmun badiiy-estetik merosining sintezi qorishib, uyg’unlashib ketgan. amir temur va temuriylar hukmronligi davrida hunarmandchilik yuksak darajada rivojlandi. u bosib olgan yerlardagi hamma ustalarni samarqandga yig’di. u tikuvchi, toshtarosh, zargar, kulol, naqqosh va boshqa ustalarni olib kelib ishlatgan. bu san’at turlari qatori naqqoshlik ham tez rivojlana boshladi. sohibqiron hukmronligi ostida juda ko’p bino, maschit, madrasa va boshqa binolar qad ko’tardi. undagi bezaklar yanada badiiylashtirildi. shaharlar atrofi bog’u-bo’stonga aylantirildi. amir temur o’zbek milliy madaniyatini rivojlantirishga katta hissa qo’shdi. ayniqsa, tasviriy san’at qaytadan tiklanib, tez orada rivojlanib ketdi. devorlarda osmon, sobit sayyoralar, tog’lar, dengizlar, sahrolar, odamlar, hayvonlar va boshqalar aks ettirildi. o’sha davrda tasviriy san’atning asosiy vazifasi hukmdorlarning kuch-qudratini, harbiy shavkatini ulug’lashdan iborat edi. afsuski, ko’pgina urushlar oqibatida hozirgacha qasrlardagi, turar joylardagi va jamoat binolaridagi tabiat rasmlari bizgacha etib kelmagan, ayrim qoldiqlargina saqlanib qolgan. ayniqsa, oppoq ganch ustidan chizilgan gullar, manzaralar, qushlar tasviri nihoyatda …

4 / 25

bezalgan. xiv-xv asrlarda markaziy osiyo xalqlari tarixida taraqqiy etgan feodalizm davrida feodal ishlab chiqarishga asoslangan o’ziga xos bir iqtisodiy-madaniy ko’tarinkilik ro’y berdi. bu davrni biz hozir alisher navoiy, abdurahmon jomiy, kamoliddin behzodga o’xshash juda ko’p iste’dodli adiblar, olimlar, mutafakkirlar, san’atkorlar nomlari bilan bog’liq bo’lgan uyg’onish ( renessans ) davri deb ataymiz. xiv-xv asrlarda samarqandda tez sur’atlar bilan turli-tuman inshootlar qurila boshlagan. kundal - arxitekturada devorga bo’rtib ishlangan bezak texnikasi. me’morchilikda keng tarqalgan. mo’yqalam bilan devorga surtilgan qizil kesak bo’rtma shakl oladi, ustidan bo’yoq va zarhal beriladi. zamin zarhalga, asosiy bo’rtma naqsh elementlari turli-tuman ranglarga bo’yaladi yoki aksincha, bo’rtma naqsh zarhalga, zamin esa turli rangga bo’yaladi. xv asrdan boshlab samarqanddagi ashratxona maqbarasi, buxorodagi amir maqbarasi, baland maschitida jozibador namunalar saqlangan. o’rta yerda kundal texnikasidagi bezaklar keng tarqalgan. xvi-xvii asrga kelib syujetli rasmlar deyarli chizilmay, balki kundal usulida naqshlar bilan bezash rivoj topdi. kundal usulida buxorodagi xo’ja zayniddin xonaqosi (xvi asr) baland …

5 / 25

ligi, xiva va qo’qon xonliklari vujudga kelishi bilan san’atkorlar bu shaharlarga yig’ila boshladi. shu vaqtdan naqqoshlik xalq amaliy san’at turlari kabi gullab yashnay boshladi. 1. xivadagi tosh hovli, qo’qondagi xudoyorxon o’rdasi, buxorodagi sitorai mohi-xosa singari yirik binolar ajoyib naqshlar bilan bezatildi. hajmli naqsh kompozitsiyalar paydo bo’ldi. bu bezaklar nihoyatda nafisligi bilan ajralib turar edi. naqsh san’atining rang- barang rivojlanishi, har bir shahar va vohaning o’ziga yarasha naqqoshlik maktabi paydo bo’ldi. chunonchi farg’ona, toshkent, xorazm, samarqand va boshqalar. ular o’zining kompozitsiyalari, rangi jihatidan va boshqa tomonlari bilan farqlanadi. xix va xx asr boshlarida turar joy binolari, mahalla maschitlari, saroy va o’quv yurtlari binolari, choyxonalarning devor va shiftlari jimjimador naqshlar bilan bezatildi. ayniqsa devorlar sirtiga daraxtlar, guldastalar, guldonli guldastalar, gulli butoqlar jonli chiziqlar bilan bezatildi. jumladan quvadagi zayniddinboyning uyi, marg’ilondagi saidahmadxo’ja(rasm) madrasasi va boshqalar. mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab naqqoshlik ustalari ijodiy markaz va uyushmalarga birlashgan holda ijod qilmoqda. “usto”, “musavvir”, “hunarmand” ustalari …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "naqqoshlik san’ati tarixi"

mavzu:o‘zbekistonda amaliy bezak sanati. naqqoshlik san’ati tarixi. reja: 1. o‘zbekistonda amaliy bezak sanati 2. naqqoshlik san’ati tarixi 3. naqqoshlik san’ati maktablari va namoyondalari naqqoshlik san’ati tarixi insoniyat madaniyati bilan bir qatorda qadimiydir. madaniyatning rivojlanishi natijasida naqqoshlik hunari san’at darajasiga chiqdi hamda rivojlandi. o’zbekiston hududidagi arxeologik qazilmalardan xorazm, so’g’d, baqtriya va boshqa viloyatlarda naqsh san’atining rivojlanganligi ma’lum. olimlarimiz surxondaryo viloyatidagi fayoztepa (i-ii asr), dalvarzintepa (i asr) budda ibodatxonalari qazilmalaridan topilgan rasm, naqsh qoldiqlari orqali isbotlab berganlar. xorazmdagi tuproqqal’a zallari monumental naqshlar bilan bezatilganligi bizga ma’lum. vi-vii asrlarda ibodatxonalar, qas...

This file contains 25 pages in PPTX format (32.6 MB). To download "naqqoshlik san’ati tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: naqqoshlik san’ati tarixi PPTX 25 pages Free download Telegram