kashtachilik san’ati tarixi

DOC 116.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1443862173_61611.doc kashtachilik san’ati tarixi reja: 1. kashtachilik san’ti tarixi. 2. kashtachilik maxsulotlarini tikish texnologiyasi о‘zbek milliy kashtachiligi (kashtadо‘zlik) amaliy san’tning eng qadimiy turlaridan bulib, u xalqning о‘z turmushini gо‘zal kilish istagi natijasida yuzaga kelgan. kashtachilik san’ati nafaqat mamlakatimizda, balki chet ellarda ham shuxrat qozongan. о‘zbek xalk ustalari qo’llari bilan tikilgan kirpech, sо‘zana, zardevor, gulkurpa, choyshab kabilar. germaniya federativ respublikasi, belgiya, amerika qo’shma shtatlari, xindiston, afg’oniston kabi xorijiy, shuningdek, mamlakatimizning farg’ona vodiysida faqat xonadonlarda emas, balki mо‘zeylarda doimiy ekspozitsiyaga aylanib qolgan. xozirgacha buyumlar о‘ziga xos gо‘zallik, nafis bezaklarning rang-barangligi bilan kishilarni xayratga solib kelmoqda. badiy kashtachilik о‘zoq tarixga ega, buni arxeologik topilmalar va yozma manbalar isbotlab bermoqda. о‘zbek kashtachiligi iklim, tabiiy sharoit, muhit bilan bog’liq xolda barcha kasb-xunarlari bilan birgalikda rivoj topgan. kashtachilik san’tining eng qadimiysi saqlanmagan. 14-15 asrlarga mansub miniatyuralar orqali kashtachilikning juda qadimdan rivojlanganligini ko’rish mumkin. ispan elchisi rui gonzales de klavixo amir temur saroyida о‘zbek milliy kashta bezaklarini …

z. о‘zbek kashtachilarida o’simliksimon, geometrik hamda gul naqshlari ko’p bo’lsa, rus kashtachiligida geometrik, o’simliksimon shakllar, gullar, qush va mevalar ko’p tasvirlanadi. qozoq va qirg’iz kashtachiligida esa ko’proq xayvonlar, shox va tuyoqlarini eslatuvchi elementlar tasvirlanadi. qadimiy an’analarga ko’ra, о‘zbek qizlari – bo’lajak kelinchaklar seplari – xar xil kashtachilik buyumlarini о‘zlari tayyorlashlari lozim edi. kashtalar kanchalik nozik, chiroyli bo’lsa, qayliq shunchalik yuqori baxolanar edi. qizlar 7-9 yoshdan boshlab kashta tikishga o’rgatilardi. ular uch, to’rt yildan keyin mustaqil kashta tika boshlaydilar. yetishib chiqqan kashtachilar о‘zining san’ati va tabiatiga ko’ra gо‘zallik xaqidagi orzularini ifodalashga xarakat qilganlar. kashtachilikning maxsus turlaridan biri – applikatsiyadir. applikatsiya - lotincha yopishtirish degan ma’noni bildirib, gazlama qog’oz va boshqa tikish yuli bilan bezash demakdir. applikatsiya kashtadо‘zlikni maxsus turi bo’lib, u о‘ziga xos texnologiyaga ega. asosiy matoga rangdor mato parchasini, charm va boshqalarni qadab, atrofi choklanadi. applikatsiyada ko’pincha izma choklardan foydalaniladi. kashtaning bu turi о‘zbekistonda yaxshi rivojlanmagan. xozirgi vaqtda ko’pincha bolalar …

an), do’ppi, kuylak, dastro’mol, xamyon, joynamoz, sumka, nimcha, maxsi-kavush, xaltasa va boshqalar badiiy did bilan matolarga tikilgan. keyinchalik satin, shoyi baxmalga tikiladigan bo’ldi. kashtachilikda ishlatiladigan bezak buyum turlari bilan joynamoz – yerga solib ustida namoz o’qiydigan to’shama. islom diniga e’tiqod qiluvchilar ishlatishadi. u ibodat vaqtida kishini bu dunyodan ajratuvchi omil deb tasavvur qilinadi. joynamoz xar xil matodan tayyorlanib, uning uch tomoni mexrob shaklida tikilgan bo’ladi. undan machit, madrasa va uylarda foydalaniladi. u turli o’lchamda bo’ladi. ibodatni kanda qilmaslik uchun boshqa narsalardan foydalanish mumkin. masalan, chopon, qiyiqcha. sholcha kabilardan, chunki ular diniy nuqtai -nazardan pok xisoblanadi. joynamoz kashtachilikda juda chiroyli qilib bezatilgan bo’ladi. zardevor – uy jihozi. u sidirg’a shoyi baxmal, satinga kashta tikib bezatilgan badiiy buyum. zardevor о‘zbek xamda tojiklarda yangi tushgan kelinning uyiga, shiftiga yoki devoriga ilib qo’yiladi. u zar ip yoki ipak hajmli bo’lib, eni 40-70 sm, uzunligi mo’ljallangan uyning devoriga moslab tikiladi. palak - devorlarga ilinadigan eng …

keyingi vaqtlarda palakni qo’lda tikishga katta axamiyat berilmoqda. kirpech – kirpush, tokchaga taxlab qo’yilgan kiyim-kechak ustidan yoki devorni vertikal bush joylariga ilib, uyni bezatib turishi uchun ishlatiladigan badiiy buyum. kirpech kashtalari qo’lda yoki mashinada tikiladi. kirpech qo’lda ilma kashta bilan bezaladi. u kiyim-kechakni changdan saqlaydi va uyni bezab turadi. odatda, palakka o’xshatib tikilgan kirpechpalak deb yuritiladi. bu turi xam keng ishlatiladi. sо‘zana – forscha sо‘zana deb xam yuritiladi. igna bilan tikilgan degan ma’noni beradi. sо‘zana matoga kashta tikib tayyorlangan badiiy buyum bo’lib, xonani bezatish uchun devorga ilib qo’yiladi. u satin, baxmal, shoyi va boshqa matolarga kashta tikib tayyorlanadi. u о‘ziga xos badiiy ko’rinishga ega. matoning rangidan ustalarimiz kashta zamin sifatida foydalanadilar. shuning uchun palakdan farq qiladi. sо‘zana xar bir xonadonda bo’lgan, chunki bir qiz turmushga chiqishidan oldin о‘zi uchun sо‘zana tayyorlagan. sо‘zana kelinlarning sepi xisoblangan. kambagal oilada sо‘zanani malla, oq bо‘zdan, badavlatlarida esa shoyidan, baxmaldang tikishgan. sо‘zana uchun kompozitsion joylashgan …

ozirig vaqtda choyshabdan sо‘zana kabi badiiy buyum sifatida xam foydalanib kelinmoqda. rang xaqida kashta tikish rang bilan chambarchas bogliqdir. iplarni tanlashda ranglarning uyg’unlashuvini, ular bir-biriga qanday ta’sir etishini bilish zarur. buning uchun loaqal ranglarning asosiy xususiyatlari va о‘zaro ta’siri – ranglarning uyg’unligi, ularning xil tushishi bilan qisqacha tanishib chiqish zarur. о‘zaro mos ranglarni tanlashda berk spektr qatori ranglaridan iborat ranglar doirasi asos qilib olinadi. ranglar doirasini diametri buyicha bir tomonida qizil, to’k sariq, va sarg’ish-yashil, ikkinchi tomonida zangori yashil, zangori, ko’k, ko’kish-binafsha ranglar qoladigan qilib ikkiga bo’lish mumkin. doiraning qizg’ish-sariq bulagidagi ranglar va ularning hamma turlari iliq ranglar deyiladi. bular ochiq ranglar bo’lib, qizdirilgan jismlarni, olovni, quyosh nurini eslatadi. ular burtib chiqib, oldingi planda turganday ko’rinadi. doiraning zangori-ko’k bo’lagidagi ranglarni va ularning hamma turlarini sovuq ranglar deyiladi. ular ko’kimtir ufk, suv, mо‘z ranglarni eslatadi. bular iikinchi planda turganday ko’rinadi. xar qanday rang о‘zining tusi, och va to’kligi bilan xarakterlanadi. rang …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "kashtachilik san’ati tarixi"

1443862173_61611.doc kashtachilik san’ati tarixi reja: 1. kashtachilik san’ti tarixi. 2. kashtachilik maxsulotlarini tikish texnologiyasi о‘zbek milliy kashtachiligi (kashtadо‘zlik) amaliy san’tning eng qadimiy turlaridan bulib, u xalqning о‘z turmushini gо‘zal kilish istagi natijasida yuzaga kelgan. kashtachilik san’ati nafaqat mamlakatimizda, balki chet ellarda ham shuxrat qozongan. о‘zbek xalk ustalari qo’llari bilan tikilgan kirpech, sо‘zana, zardevor, gulkurpa, choyshab kabilar. germaniya federativ respublikasi, belgiya, amerika qo’shma shtatlari, xindiston, afg’oniston kabi xorijiy, shuningdek, mamlakatimizning farg’ona vodiysida faqat xonadonlarda emas, balki mо‘zeylarda doimiy ekspozitsiyaga aylanib qolgan. xozirgacha buyumlar о‘ziga xos gо‘zallik, nafis bezaklarning rang-baranglig...

DOC format, 116.0 KB. To download "kashtachilik san’ati tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: kashtachilik san’ati tarixi DOC Free download Telegram