xalq hunarmandchiligi texnologiyasi

PPT 19 pages 3.0 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PPT

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

www.arxiv.uz 5-sinf texnologiya darsligi asosida 44-mavzu: xalq hunarmandchiligi deganda nimani tushunasiz? o‘zbek milliy kashtado‘zligi xalq hunarmandchilik san’atining eng qadimiy turlaridan hisoblanadi. kashta kiyimlar va buyumlarni bezashda hamda ro‘zg‘or bezak buyumlari tayyorlashda qadimdan qo‘llaniladi. kashtachilik san’ati nafaqat mamlakatimizda, balki chet ellarda ham shuhrat qozongan. o‘zbek chevarlari qo‘llari bilan tikilgan kirpech, so‘zana, zardevor, gulko‘rpa, choyshab kabilar fransiya, italiya, yaponiya, germaniya, belgiya, amerika, hindiston kabi xorijiy mamlakatlarda ham mashhur. respublikamizning farg‘ona vodiysida faqat xonadonlarda emas, amaliy san’at muzeylarida ham qo‘l kashtachiligi namunalari to‘planib, doimiy ekspozitsiyaga aylanib qolgan. hozirgacha bu buyumlar o‘ziga xos go‘zallik, nafis bezaklarning rang-barangligi bilan kishilarni hayratga solib kelmoqda. kashta namunasi badiiy kashtachilik uzoq tarixga ega, buni arxeologik topilmalar va yozma manbalar isbotlab bermoqda. o‘zbek kashtachiligi qo‘shni xalqlar kashtachiligi ta’sirida boyidi va rivojlandi. unda hind, xitoy, rus, qozoq, qirg‘iz va tojik kashtachiligi usullarini uchratamiz. kashtachilik san’atida har bir millatning o‘ziga xos, eng ko‘p qo‘llaydigan naqshlari bo‘ladi. o‘rta osiyoda kashtachilik juda keng …

2 / 19

d, guldastalar koʻp uchraydi. naqsh mujassamligida asosiy bezak matoning oʻrtasida boʻlib, hoshiyalar qoʻshimcha bezak hisoblanadi. lekin hoshiya bezagi mahorat bilan ishlangan kashtalar ham koʻp. ganchkorlik, yogʻoch oʻymakorligi, kandakorlik, naqqoshlikda uchraydigan islimiy gul (naqsh)lar kashtachilikda ham koʻp uchrashi chizmakash (naqqosh)lar amaliy bezak sanʼatining turli sohalariga chizma (naqsh) lar tayyorlaganini koʻrsatadi. kashtachilikda chizmakashlar yaratgan naqsh (gul)lar asosida kashtadoʻzlar badiiy buyum yaratadilar. kashta chok turlari kashtada naqsh tuzishda geometrik shakllar – uchburchak, kvadrat, yulduzcha, aylana va hokazolardan, shuningdek, to‘lqinsimon, siniq chiziqlar, o‘simlik belgilari (barglar, gullar, shoxlar, daraxtlar)dan, jonivorlar dunyosi (hasharotlar, qushlar, baliqlar, hayvonlar) tasviridan, shuningdek, umumlashgan odam qiyofasidan foydalanish mumkin. ba’zan naqshda geometrik shakllar bilan tabiatga xos belgilar qo‘shilgan bo‘ladi. naqshning hamma qismlari mutanosib bo‘lishi kerak. ba’zan bezakda motivlar qaytarilmaydi. bezak simmetrik va asimmetrik tuzilishi mumkin. kashtaga naqsh bosish jarayoni quyidagicha amalga oshiriladi: kashtada rang muhim ahamiyat kasb etadi. iplarni tanlashda ranglarning uyg‘unlashuvini, bir-biriga qanday ta’sir etishini bilish zarur. o‘zaro mos ranglarni tanlashda …

3 / 19

uchun asbob va moslamalar qo‘lda kashta tikish uchun oddiy asboblar kerak. bular: igna, angishvona, qaychi, santimetr, o‘tkir uchli dukcha, chambarakdan iborat. bundan tashqari, millimetrli qog‘oz, kalka, nusxa ko‘chirish qog‘ozi kerak bo‘ladi. ignaning ko‘zi qancha katta bo‘lsa, unga shuncha ko‘p qavat ipni o‘tkazish oson bo‘ladi. gazlamaning qalin-yupqaligiga qarab igna tanlanadi. angishvona o‘ng qo‘lning o‘rta barmog‘iga taqiladi. u barmoqni siqib yoki undan tushib qolmasligi kerak. qaychi. ishlash uchun uch xil qaychi ishlatiladi. uchi ingichka qaychi gazlamadagi ipni qirqish va tortib olib tashlash uchun; uchi qayrilgan o‘rtacha kattalikdagi qaychi kashta tikayotganda ip uchini qirqish uchun kerak. katta qaychi esa gazlama va kalava iplarni qirqish uchun ishlatiladi. qaychilar yaxshi charxlangan, tig‘lari to‘la yopiladigan bo‘lishi lozim. uchli dukcha qaychi oq tekis kashta tikishda teshikchalar hosil qilishda ishlatiladi. chambarak qaychi gazlamani tarang tortib turish va surilib ketishining oldini olish uchun qo‘llaniladi. millimetrli qog‘oz naqshlar, ayniqsa, geometrik, sanama naqshlar tuzishda ishlatiladi. kashta gulini gazlamaga tushirishni tayyorlashda kalka …

4 / 19

moslamalar. mulina (fransuzcha – “mouline”) – ishlab chiqarish korxonasida yoki qo‘lda ishlov berib tayyorlangan kalava ip. undan maxsus kashta tikishda va boshqa turdagi qo‘l ishlarini bajarishda foydalaniladi. mulina yuqori sifatli paxta tolasidan tayyorlanadi. 12 qatli, maxsus ishlov berib sifati oshirilgan, chidamli bo‘ladi. o‘n yoki yigirma metrli kalava shaklida tayyorlanadi. kashta chokida kompozitsiya tuzish kashtani tikishdan oldin uning umumiy badiiy yechimini o‘ylab ko‘rish, bezakning, undagi ayrim bo‘laklarning buyum yuzasiga qanday joylashtirishni, qanday rangda tikishni, yaʼni kompozitsiya tushunchasiga kiradigan hamma narsani aniqlab olish kerak. kompozitsiya xarakteri ko‘proq ritmga – naqshdagi alohida elementlar yoki element guruhlarining qonuniy almashinishiga bog‘liq bo‘lib, bu kompozitsiyaning ifodali bo‘lishiga, aniq tasavvur etilishiga yordam beradi. mulina iplari bir tekis ochilib, karton qog‘ozga o‘raladi. kerakli qalinlikda iplar tanlanib, ignadan o‘tkaziladi. “zangori gullar” salfetkasi. salfetka oqartirilmagan xom surpdan 40x61 cm o‘lchamda tayyorlanadi. bu kashta zangori (uch xil tusdagi) rangli mulina ipda (2 va 4 qavat) tikilgan. kashta gullari va barglari popop …

5 / 19

5 cm, keng tarafidagi kashta gulning birinchi yo‘li zarg‘aldoq rangdagi ipda iroqi chok bilan, qora ipda chizma chok bilan tikiladi.

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalq hunarmandchiligi texnologiyasi"

www.arxiv.uz 5-sinf texnologiya darsligi asosida 44-mavzu: xalq hunarmandchiligi deganda nimani tushunasiz? o‘zbek milliy kashtado‘zligi xalq hunarmandchilik san’atining eng qadimiy turlaridan hisoblanadi. kashta kiyimlar va buyumlarni bezashda hamda ro‘zg‘or bezak buyumlari tayyorlashda qadimdan qo‘llaniladi. kashtachilik san’ati nafaqat mamlakatimizda, balki chet ellarda ham shuhrat qozongan. o‘zbek chevarlari qo‘llari bilan tikilgan kirpech, so‘zana, zardevor, gulko‘rpa, choyshab kabilar fransiya, italiya, yaponiya, germaniya, belgiya, amerika, hindiston kabi xorijiy mamlakatlarda ham mashhur. respublikamizning farg‘ona vodiysida faqat xonadonlarda emas, amaliy san’at muzeylarida ham qo‘l kashtachiligi namunalari to‘planib, doimiy ekspozitsiyaga aylanib qolgan. hozirgacha bu buyumlar o‘...

This file contains 19 pages in PPT format (3.0 MB). To download "xalq hunarmandchiligi texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xalq hunarmandchiligi texnologi… PPT 19 pages Free download Telegram