markaziy nerv tizimi umumiy fiziologiyasi

PPT 40 pages 3.9 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.9 MB

File type PPT

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

lektsiya 3 * markaziy nerv tizimi umumiy fiziologiyasi markaziy nerv tizimida tormozlanish xodisasi. re'ja: neyronlarning morfofunktsional sinflanishi va ularning tuzilishi. nerv tolalari, tasnifi. nervda qo'zg'alishning tarqalish mexanizmi. nerv tolasida qo'zg'alishning o'tkazilish qonunlari. sinapslar, tuzilishi, turlari, qo'zg'alishning o'tish qonunlari. markaziy nerv tizimining reflektor faoliyati. nerv markazlari va ulardan qo'zg'alishning o'tish xususiyatlari. markaziy nerv tizimida tormozlanish xodisasi. * neyronlar-markaziy nerv tizimining struktur va funktsional birligi bo'lib, ular axborotlarni qabul qilish, qayta ishlash, qodlash, saqlash va uzatish hamda ta'sirotlarga beriladigan javob reaksiyalarni shakllantirish, boshqa neyronlar bilan o'zaro aloqa o'rnatish kabi hususiyatlarga egadir. neyronlarning yana o'ziga xos hususiyati shundan iboratki, ular elektrik impulslarni hosil qiladi va axborotlarni nerv oxirlari maxsus tuzilmasi – sinapslar yordamida ijrochi a'zoga uzatib beradi. * * neyronning tuzilishi - neyronda funktsional jihatdan quyidagi qismlar tafovut qilinadi: qabul qiluvchi qism - dendritlar, neyron tanasining membranasi; integrativ qism – soma, akson bo'rtig'i, akson; uzatuvchi qism-akson bo'rtig'i va akson. * * neyronlar klassifikatsiyasi …

2 / 40

: mono- bi- polisensor neyronlarga bo'linadi. nerv tolasining tuzilishiga kura: mielinli mielinsiz nerv tolalari o'zining diametri, qo'zg'alishni o'tkazish tezligi, harakat potentsiali turli fazalari davomiyligi bo'yicha a (mielinli ,analizatorlar va skelet mushaklari) v (mielinli,vegetativ preganglionar tolalar) s (mielinsiz,vegetativ postganglionar tolalar )tipga bo'linadi. * tola guruhlari tola diametri, mkm o'tish tezligi, m/s a aα aβ aγ aδ v s 12-22 8-12 4-8 1-4 1-3 0,5-1,0 70-120 40-70 15-40 5-15 3-14 0,5-2,0 nerv tolasida qo'zg'alishni o'tkazilish qonunlari qonunlari: anatomik va fiziologik bir butunlik. ikki tomonlama o'tkazish. ajratib o'tkazish. nisbiy charchamaslik. saltator va uzukliksiz. dekrementsiz. * nt dan qo'zg'alishning o'tish tezligi quyidagilarga bog'liq: xp ni o'sish tezligi. nt uzunligiga. nt diametriga. nt qobig'iga. * sinaps- neyron va boshqa qo'zg'aluvchan to'qimalar o'rtasidagi qo'zg'alishni o'tkazuvchi maxsus tuzilma. sinaps 3 ta komponentdan tuzilgan: 1.presinaptik membrana; 2.sinaps yorigi; 3.postsinaptik membrana; sinaps hosil bo'lishida ishtirok etuvchi hujayralarga qarab, neyro-neyronal, nerv-muskul neyro-sekretor sinapslar tafovut qilinadi. * neyro-neyronal sinapslar esa o'z …

3 / 40

izmiga o'xshash. xp paytida presinaptik membranada reversiya vujudga keladi. presinaptik va postsinaptik membranalar o'rtasida hosil bo'lgan elektr toki postsinaptik membranani qitiqlaydi va u erda xp generatsiyasini chaqiradi * mediator (vositachi) – ximik sinapsda ta'minlovchi ximiyaviy modda. ximiyaviy tarkibiga qarab mediatorlar bo'linadi:qo'zg'atuvchi( adrenalin, noradrenalin, atsetilxolin, endorfin, neyrotenzin, bombezin, enkefalin, no , atf) tormozlovchi (gamma - aminomoy kislotasi (gamk), glitsin ); * reflekslar doimo refleks yoyida amalga oshadi. refleksni yuzaga keltiruvchi qo'zg'alishni bosib o'tgan yo'liga refleks yoyi deb ataladi. refleks yoyi beshta elementlardan iborat (mono va polisinaptik) * * * nerv markazi - deganda markaziy nerv tizimining turli qismlarida joylashgan organizmning funktsiyasini boshqarishda o'zaro kelishib faoliyat ko'rsatadigan nerv tuzilmalari yig'indisiga aytiladi nerv markazlari ishida bir qator umumiy xususiyatlar mavjud : 1.qo'zg'alishning bir tomonlama o'tishi. refleks yoyida qo'zg'alish faqat retseptor neyrondan oraliq neyronlar orqali effektor neyronga qarab o'tadi. * 2. qo'zg'alishning sekinlab o'tishi qo'zg'atuvchi ta'sir retseptorlarga ta'sir etgandan keyin organizm javob reaktsiyasini yuzaga …

4 / 40

reaktsiyasining kattaligi undan oldingi ta'sirlashga bog'liq. agar dastlab nervni kam chastotali impulslar bilan qo'zg'atsak tegishli darajadagi javob reaktsiyasini kuzatamiz. biroq shu nervni ko'p chastotali (300-600 imp.s) ta'sirlar bilan qo'zg'atib keyin yana kam chastotali dastlabki ta'sirlarlarga qaytsak, refleksning javob reaktsiyasi dastlabki javobdan keskin ortiq bo'ladi. bu xodisani posttetanik potentsiatsiya deb ataladi. * 7. qo'zg'atish ritmlarining transformatsiyalanishi. nerv markazidan o'tayotgan impulslar o'z ritmini o'zgartira oladi. nerv markazidagi neyronlarning ayrimlari yuqori chastota bilan javob bersa, ayrimlari past chastota bilan javob beradi. ulardan ayrimlari esa impulslar ritmini kuchaytirib javob beradi. markazning impulslar sonini kamaytirish yoki orttirishi transformatsiya deyiladi. transformatsiya natijasida nerv markazi bilan bog'liq funktsiyaning shakllanishi uchun optimal sharoit ta'min etiladi. * 8. faoliyat izi. reverberatsiya. qo'zg'atuvchining kuchi va ta'sir qilish vaqti qanchalik ko'p bo'lsa javob reaktsiyasi shuncha uzoq davom etadi, ya'ni ta'sir etuvchi agent chetlatilgandan keyin ham nerv markazi markazda qo'zg'alish davom etadi. * * 9. nerv markazlarining charchashi. nerv tolalari nisbatan charchamaydi. …

5 / 40

lari bir nechta oraliq yoki efferent neyronga keladi. * 13.qo'zg'alishlarning irradiatsiyalanishi. nerv markaziga kelayotgan ta'sirotlar kuchli va uzoq davom etsa, o'sha markazdagi neyronlarnigina qo'zg'atib, qolmasdan boshqa markazlardagi neyronlarni ham qo'zg'atadi. markaziy nerv tizimida qo'zg'alishni shu tariqa tarqalishini irradiatsiya deb ataladi. * 14.retsiprok (payvasta) innervatsiya tananing bir tomonidagi nerv to'plamlari qo'zg'atilganda qarama-qarshi tomondagi refleks reaktsiyalarining tormozlanadi * 15. induktsiya. nerv markazlari orasidagi o'zaro bir-biriga ta'siri induktsiya xodisasiga asoslanadi . induktsiya ketma-ket yoki bir vaqtda bulishi mumkin. biror bir markaz qo'zg'algandan so'ng uning qo'zg'aluvchanligi pasayadi, tormozlangandan so'ng esa qo'zg'aluvchanligi oshadi. bu hodisaga ketma-ket induktsiya deyiladi. * 16.dominanta. dominanta so'zi rus olimi a.a.uxtomskiy tomonidan 1923 yili fanga kiritilgan. markaziy nerv tizimida qaysidir bir nerv markazi boshqa markazlardan faoliyatda ustunlik, ya'ni dominantlik qiladi. dominant markaz - eng ustun qo'zg'alish uchog'i bo'lib, boshqa xamma reflekslarni o'zgartiradi va go'yo o'ziga bo'ysundiradi(ekzogen,endogen,sun'iy) *

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy nerv tizimi umumiy fiziologiyasi"

lektsiya 3 * markaziy nerv tizimi umumiy fiziologiyasi markaziy nerv tizimida tormozlanish xodisasi. re'ja: neyronlarning morfofunktsional sinflanishi va ularning tuzilishi. nerv tolalari, tasnifi. nervda qo'zg'alishning tarqalish mexanizmi. nerv tolasida qo'zg'alishning o'tkazilish qonunlari. sinapslar, tuzilishi, turlari, qo'zg'alishning o'tish qonunlari. markaziy nerv tizimining reflektor faoliyati. nerv markazlari va ulardan qo'zg'alishning o'tish xususiyatlari. markaziy nerv tizimida tormozlanish xodisasi. * neyronlar-markaziy nerv tizimining struktur va funktsional birligi bo'lib, ular axborotlarni qabul qilish, qayta ishlash, qodlash, saqlash va uzatish hamda ta'sirotlarga beriladigan javob reaksiyalarni shakllantirish, boshqa neyronlar bilan o'zaro aloqa o'rnatish kabi hususiyatlar...

This file contains 40 pages in PPT format (3.9 MB). To download "markaziy nerv tizimi umumiy fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy nerv tizimi umumiy fiz… PPT 40 pages Free download Telegram