dinamikani statistik o‘rganish usullari

DOCX 16 pages 84.9 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.9 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

dinamikani statistik o‘rganish usullari reja: 0. dinamika qatorlari, ularning tarkibiy unsurlari va turlari. 0. dinamika qatorlarining ko’rinishlari. 0. dinamika qatorlarini tahlil qilish ko’rsatkichlari. 1. dinamika qatorlari, ularning tarkibiy unsurlari va turlari. dinamika - o‘sish, rivojlanish demakdir. dinamika so‘zi grekcha “dynamikos” so‘zidan olingan bo‘lib, kuchga tegishli, kuchli degan lug‘aviy mazmunga ega. bu atama harakat holatini, o‘sish yoki rivojlanishni anglatadi. hodisalarning vaqt ichida o‘zgarishi statistikada dinamika deb, shu jarayonni ta’riflovchi ko‘rsatkichlar qatori esa dinamika qatorlari deb yuritiladi. hodisalarning vaqt davomida o‘zgarishini ta’riflovchi statistik ko‘rsatkichlar qatori dinamika qatori deb yuritiladi. dinamika qatorlari ikki unsurdan tarkib topadi: biri vaqt momentlari yoki davrlar xatnomasi, ikkinchisi - ularga tegishli ko‘rsatkichlar. o‘rganilayotgan rivojlanish vaqtining umumiy uzunligini oraliqlarga bo‘lib qarasak, har bir kesilish nuqtasi moment (muayyan on, payt, fursat) deb ataladi, bir momentdan ikkinchisigacha o‘tgan vaqt oralig‘i (yil, kvartal, oy, kun va h.k.) esa davr deb yuritiladi. zaxira yoki resurs - hodisaning muayyan ondagi holati (soni), oqim - …

2 / 16

an oraliq yi va o‘rta darajalarga ega. dinamika qatori quyidagilar bilan xarakterlanadi: - uzoq muddatli harakat yo‘nalishi, ya’ni umumiy asriy tendensiya; - qisqaroq davrlarga xos siklik yoki lokal o‘zgarishlar; - ayrim yillarga tegishli tebranishlar; - mavsumiy to‘lqinlar; - konyunkturaviy tebranishlar. statistikada dinamika ma’lumotlarini tarkibiy qismlarga (komponentlarga) ajratish va o‘lchash usullari hamda ularni hisobga olib kelajakda kutiladigan rivojlanish istiqbollarini baholash yo‘llari ishlab chiqilgan. dinamika qatorining ko‘rsatkichlari taqqoslama bo‘lishi kerak. dastavval ko‘rsatkichlarning taqqoslamaligini ta’minlash kerak. buning uchun ular nafaqat bir xil o‘lchov birliklarida va aniqlik darajasida ifodalanishi, balki shu bilan birga zamon va makon (joy) jihatidan taqqoslama bo‘lishi kerak. zamon jihatidan taqqoslamalik deganda ko‘rsatkichlar tegishli vaqt uzunliklari teng bo‘lishi bilan birga davrlar, ayniqsa, boshlang‘ich va oxirgi davr bir-biridan tasodifan farq qilmasligi, masalan, favqulodda voqealarga ega bo‘lmasligi nazarda tutiladi. makon jihatdan taqqoslamalik ko‘rsatkichlar teng chegarali hududlarga tegishli bo‘lishini anglatadi. bundan tashqari, o‘rganilayotgan obyektlarni chegaralash tartibi va uning birliklarini aniqlash masalasi bir xil tarzda …

3 / 16

namika qatori - bu iqtisodiy oqimlar qatori, ma’lum davrlar ichida kechgan jarayon natijalarini ta’riflovchi ko‘rsatkichlar qatoridir. ma’lum vaqt oraliqlari davomida kechgan jarayonlar natijalari, ya’ni, oqimlarni ta’riflovchi ko‘rsatkichlar qatori davriy dinamika qatorlari deb ataladi. masalan: 10.2-jadval. o‘zbekistonda paxta va don yalpi hosilining o‘sishi (ming t.) yillar 2010 2011 2012 2013 2014 2015 paxta 3002 3205 3122 2803 3335 3500 don 3929 4072 5793 6319 6017 6600 manba: o‘zbekiston iqtisodiyoti. tahliliy sharh. – t., 2015, 60-87-betlar. dinamika qatorlarini momentli yoki davriy ko‘rinishda tuzish ixtiyoriy ish bo‘lmasdan, balki o‘rganilayotgan hodisaning mohiyatiga, uning miqdorini aniqlash usuliga bog‘liqdir. dinamika qatorlarini boshlang‘ich mutlaq miqdorlar va hosilaviy ko‘rsatkichlar asosida tuzish mumkin. hosilaviy ko‘rsatkich qatorlari deganda mutlaq miqdorlarni qayta ishlash natijasida olingan nisbiy va o‘rtacha miqdorlar asosida tuzilgan qatorlar tushuniladi. 3. dinamika qatorlarini tahlil qilish ko‘rsatkichlari dinamika qatorlarini tahlil qilish jarayonida bir qator ko‘rsatkichlar hisoblanadi: 1. mutlaq qo‘shimcha o‘sish (yoki kamayish); 1. o‘sish (yoki kamayish) koeffitsiyenti yoki sur’ati; …

4 / 16

‘ich davr darajasi ayirilib, 100 ga ko‘paytiriladi va boshlang‘ich davr darajasiga bo‘linadi. (10.3) ikkinchi usulda har bir keyingi davr darajasidan oldingi davr darajasi ayirilib, 100 ga ko‘paytiriladi va o‘zidan oldingi yil darajasiga bo‘linadi. 1% qo‘shimcha o‘sish (kamayish)ning mutlaq qiymati – mutlaq qo‘shimcha o‘sish qiymati zanjirsimon qo‘shimcha o‘sish sur’atiga bo‘linadi. (10.4) quyida o‘zbekistonda don ishlab chiqarishning tahliliy ko‘rsatkichlarini keltiramiz. 10.3-jadval 2014-2018 yilda o‘zbekistonda don ishlab chiqarish dinamikasining tahlili 2014 y. 2015 y. 2016 y. 2017 y. 2018 y. ishlab chiqarish hajmi (ming t.) 3929 4072 5793 6319 6017 1. mutlaq o‘sish (ming t.) zanjirsimon (yilsain) - 4072-3929=143 5793-4072=1721 526 -302 bazisli (2010 y.nisbat) - 4072-3929=143 5793-3929=1864 2390 2088 2. o‘sish sur’ati (% %) zanjirsimon (yilsain) - bazisli (2010 y.=100 %) 100 3. ortima sur’ati (% %) zanjirsimon (yilsain) - 9,1 -4,8 bazisli (2010 y.=100 %) 100 60,8 53,1 4. 1 % ga o‘sish qiymati (ming t.) - 143/3,6=39,3 1729/42,3=40,7 526/9,1=57,9 -302/(-4,8)=63,2 …

5 / 16

anishni sifat jihatidan, samaradorlik nuqtai nazaridan baholash imkonini beradi. dinamika o‘rtacha ko‘rsatkichlarini hisoblash yo‘llari o‘rtacha dinamika ko‘rsatkichlari nafaqat qisqa va uzoqroq davrlarga xos umumiy yoki lokal tendensiyalarni belgilash uchun zarur, balki shu bilan birga trendlarning analitik shakllarini aniqlash va vaqt kengligi turlicha bo‘lgan davrlar ichidagi sur’atlarini qiyosiy o‘rganish uchun tengi yo‘q vosita hisoblanadi. bunday ko‘rsatkichlar safi dinamika qatorining o‘rtacha darajasi, o‘rtacha mutlaq o‘sish (yoki kamayish) tezlashish (yoki so‘nish) qiymati, o‘rtacha o‘sish va orttirma sur’atlari, o‘rtacha jadallashish (yoki so‘nish) sur’atlari va boshqa o‘rtacha me’yorlarni o‘z ichiga oladi. o‘rtacha mutlaq qo‘shimcha o‘sish zanjirsimon mutlaq o‘sishlardan oddiy arifmetik o‘rtacha hisoblash yo‘li bilan aniqlanadi. dinamika qatorining xarakterini e’tiborga olib uning o‘rtacha darajasi hisoblanadi. davriy qatorlarda u ayrim darajalardan o‘rtacha arifmetik miqdor olish yo‘li bilan aniqlanadi. 10.3-jadvalga binoan 2010-2014 yillarda o‘rtacha yillik don ishlab chiqarish hajmi ming tonna momentli dinamika qatorlarida o‘rtacha daraja xronologik o‘rtacha ko‘rinishida hisoblanadi. momentli dinamika qatorlarida o‘rtacha daraja maxsus yo‘l bilan …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinamikani statistik o‘rganish usullari"

dinamikani statistik o‘rganish usullari reja: 0. dinamika qatorlari, ularning tarkibiy unsurlari va turlari. 0. dinamika qatorlarining ko’rinishlari. 0. dinamika qatorlarini tahlil qilish ko’rsatkichlari. 1. dinamika qatorlari, ularning tarkibiy unsurlari va turlari. dinamika - o‘sish, rivojlanish demakdir. dinamika so‘zi grekcha “dynamikos” so‘zidan olingan bo‘lib, kuchga tegishli, kuchli degan lug‘aviy mazmunga ega. bu atama harakat holatini, o‘sish yoki rivojlanishni anglatadi. hodisalarning vaqt ichida o‘zgarishi statistikada dinamika deb, shu jarayonni ta’riflovchi ko‘rsatkichlar qatori esa dinamika qatorlari deb yuritiladi. hodisalarning vaqt davomida o‘zgarishini ta’riflovchi statistik ko‘rsatkichlar qatori dinamika qatori deb yuritiladi. dinamika qatorlari ikki unsurdan tarkib topa...

This file contains 16 pages in DOCX format (84.9 KB). To download "dinamikani statistik o‘rganish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: dinamikani statistik o‘rganish … DOCX 16 pages Free download Telegram