matematika o‘qitish metodikasi

PDF 5 pages 456.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 456.9 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

ma’ruza 4. matematika o‘qitishda kuzatish va tajriba, taqqoslash va analogiy metodlari. metod so`zi grekcha so`z bo`lib, "yo`l ko`rsatish" demakdir. "ta’lim metodi" tushunchasi esa hozirgi zamon metodika va didaktika fanlaridagi asosiy tushunchalardan biridir, ammo bu tushuncha yaqin vaqtlarga qadar turli metodik adabiyotlarda turli mazmunda qo`llanib kelinar edi. xix asrga qadar bo`lgan metodik adabiyotlarda "metod" tushunchasi matematika kursining asosiy mazmunini bayon qiluvchi mavzuning tavsifisi sifatida ishlatiladi. masalan, "sonlarni o`rganish metodi", "geometrik figuralarni o`rganish metodi" va hokazo. hozirgi zamon didaktikasida, jumladan, matematika o`qitish metodikasi fanida ta’lim metodining muammolari umumiy holda hal qilingan bo`lib, u o`zining quyidagi ikki tomoni bilan xarakterlanadi: a) o`qitish (o`qituvchining faoliyati); b) o`rganish (o`quvchilarning ongli bilish faoliyati). ta’lim jarayoni o`qitish va o`rganishdan iborat bo`ladigan bo`lsa, u holda o`qitish (o`quvchilarning bilish faoliyatlarini boshqarish va tekshirishga doir axborot turlari, usul va vositalari), o`rganish (o`quv materialini o`quvchilar tomonidan o`zlashtirishning turlari, usul va vositalari) metodlari o`zaro bir-biri bilan uzviy aloqadorlikda bo`lib, maktabda o`qitish jarayonini …

2 / 5

h jarayonida matematiklar izlanishning ilmiy metodlaridan vosita sifatida foydalanadilar. matematikadagi izlanishning ilmiy metodlari bir vaqtning o`zida matematikani o`qitishdagi ilmiy izlanish metodlari vazifasini ham bajaradi. o`qitishdagi ilmiy izlanish metodlari quyidagilardan iboratdir. 1. tajriba va kuzatish; 2. taqqoslash; 3. analiz va sintez; 4. umumlashtirish; 5. abstraksiyalash; 6. aniqlashtirish; 7. klassifikatsiyalash. 2.1. tajriba va kuzatish metodi. ta‘rif. matematik ob’ektdagi narsalarning xossalari va ularning o`zaro munosabatlarini belgilovchi metod kuzatish deyiladi. misol. o`quvchilarga bir necha figurani ko`rsatib, bu figuralar ichidan o`q simmetriyasiga ega bo`lgan geometrik figuralarni ajrating deb buyursak, o`quvchilar barcha figuralarni ko`rib chiqib quyidagicha xulosaga kelishlari mumkin. figuralar ichida o`zidan biror o`qqa nisbatan ikki qismga ajragan figuralar bo`lsa hamda ularni ana shu o`q bo`yicha buklaganda qismlar ustma-ust tushsa, bunday figuralar simmetrik figuralar bo`ladi. ammo boshqa figuralarda o`zlarini teng ikkiga bo`luvchi to`g`ri chiziqlar bo`lmasligi mumkin. u holda bunday figuralar nosimmetrik figuralar bo`ladi. biz figuralardagi bunday xossa va ular orasidagi munosabatlarni kuzatish orqali figuralarni simmetrik va …

3 / 5

ali tekshirib ko`radilar. masalan: 4=221; 6 = 321; 25 = 551; 36 = 33221; kuzatish va tajriba natijasida tub va murakkab sonlarni qonun va qoidalari o`quvchilarga tushuntiriladi. 2.2. taqqoslash metodi. ta‘rif. o`rganilayotgan matematik ob’ektdagi narsalarning o`xshash va farqli tomonlarini aniqlovchi metod taqqoslash metodi deyiladi. taqqoslash metodi ham ilmiy izlanish metodlaridan biridir. taqqoslash metodini matematika darslarida o`rganilayotgan mavzu materiallariga tadbiq qilishda quyidagi prinsiplarga amal qilinadi: 1) taqqoslanayotgan matematik tushunchalar bir jinsli bo`lishi kerak; 2) taqqoslash o`rganilayotgan matematik ob’ektdagi narsalarning asosiy xossalariga nisbatan bo`lishi kerak. 1-misol. uchburchak figurasi bilan to`rtburchak figurasi taqqoslaganda ularning o`xshash tomonlari: uchlari, burchaklari; ularning o`zaro farqli tomonlari: a) uchburchakda uchta uch va uchta tomon; b) to`rtburchakda to`rtta uch va to`rtta tomondan iboratligi aniqlanadi. bu misolda taqqoslashning ikkala prinsipi ham bajarildi, ya’ni uchburchak va to`rtburchak figuralari bir jinsli tushunchalar bo`lib, ikkalasi ham ko`pburchakning xususiy hollaridir hamda taqqoslash metodi ikkala figuraning asosiy xossalariga nisbatan amalga oshirildi. 2-misol. 8-sinf algebra kursida …

4 / 5

eltirib chiqariladi: an = an-1 + d = a1 + (n – 2)d + d = a1 + (n – 1)d 2.3. analiz va sintez metodi. ta‘rif. noma’lumlardan ma’lumlarga tomon izlash metodi analiz deyiladi. analiz metodi orqali fikrlashda o’quvchi quyidagi savolga javob berishi kerak: "izlanayotgan noma’lumni topish uchun nimalarni bilish kerak?" analiz metodini psixologlar bunday ta’riflaydilar: "butunlardan bo’laklarga tomon izlash metodi analiz deyiladi". teorema. ikki son yig’indisining o’rta arifmetigi shu sonlar o’rta geometrigidan kichik emas. isboti. analiz misol. quyidagi tenglama analiz metodi bilan echilsin: bu tenglamaning echimini topishning o’zi noma’lumdan ma’lumga tomon izlanish demakdir. bu tenglama x > 3 va x 4 larda ma’noga egadir. lg2(x+1)=2lg(x-3), x2 - 8x + 7 = 0 lg2(x+1)=lg(x-3)2, x1 = 7 2(x+1)=(x-3)2, x2 = 1 2x + 2 = x2 – 6x + 9 bu erda x>3 bo’lgani uchun x2=1 yechim bo’la olmaydi, shuning uchun x1 = 7 yagona echimdir. ta‘rif. ma’lumlardan noma’lumlarga tomon …

5 / 5

, lg(2(x+1)) = 2  lg(x - 3)|: lg(x – 3) ≠0. biz sintez metodi yordamida ma’lum bo’lgan x1=7 va x2=1 ildizlarni qanoatlantiruvchi ko’rinishdagi noma’lum tenglamani hosil qildik. 4. analogiya metodi xulosa chiqarish metodlaridan yana biri bu analogiyadir. t a ‘ r i f. o`xshashlikka asoslanib xulosa chiqarish analogiya deyiladi. analogiya bo`yicha xulosa chiqarishni sxematik ravishda quyidagicha tasvirlash mumkin: f figura a, b, c, d, ... xossalarga ega. f1 figura esa a, b, s, ... xossalarga ega bo`lsa, u holda f1 figura ham d xossaga ega bo`lishi mumkin. fikrimizning dalili sifatida quyidagi tengsizlikni isbot qilaylik. har qanday tetraedr uchun (|ab|+|bc|+|ac|) |ac| agar uchburchak uchun o`rinli bo`lgan ana shu xossani unga analogik bo`lgan figura tetraedrga tadbiq qilsak, quyidagi tengsizlik hosil bo`ladi (3 chizma): 2 )3lg( )1(2lg    x x 2 )3lg( )1(2lg    x x 2 1 v a c (|ab| + |bc| + |ac|) < |sa| …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematika o‘qitish metodikasi"

ma’ruza 4. matematika o‘qitishda kuzatish va tajriba, taqqoslash va analogiy metodlari. metod so`zi grekcha so`z bo`lib, "yo`l ko`rsatish" demakdir. "ta’lim metodi" tushunchasi esa hozirgi zamon metodika va didaktika fanlaridagi asosiy tushunchalardan biridir, ammo bu tushuncha yaqin vaqtlarga qadar turli metodik adabiyotlarda turli mazmunda qo`llanib kelinar edi. xix asrga qadar bo`lgan metodik adabiyotlarda "metod" tushunchasi matematika kursining asosiy mazmunini bayon qiluvchi mavzuning tavsifisi sifatida ishlatiladi. masalan, "sonlarni o`rganish metodi", "geometrik figuralarni o`rganish metodi" va hokazo. hozirgi zamon didaktikasida, jumladan, matematika o`qitish metodikasi fanida ta’lim metodining muammolari umumiy holda hal qilingan bo`lib, u o`zining quyidagi ikki tomoni bilan xara...

This file contains 5 pages in PDF format (456.9 KB). To download "matematika o‘qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: matematika o‘qitish metodikasi PDF 5 pages Free download Telegram