matematika o‘qitishda analiz va sintez metodlari

PDF 5 sahifa 458,4 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 458,4 KB

Fayl turi PDF

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

ma’ruza 5. matematika o‘qitishda analiz va sintez metodlarnmg o‘rni 1. matematik ta’lim metodlari metod so`zi grekcha so`z bo`lib, "yo`l ko`rsatish" demakdir. "ta’lim metodi" tushunchasi esa hozirgi zamon metodika va didaktika fanlaridagi asosiy tushunchalardan biridir, ammo bu tushuncha yaqin vaqtlarga qadar turli metodik adabiyotlarda turli mazmunda qo`llanib kelinar edi. xix asrga qadar bo`lgan metodik adabiyotlarda "metod" tushunchasi matematika kursining asosiy mazmunini bayon qiluvchi mavzuning tavsifisi sifatida ishlatiladi. masalan, "sonlarni o`rganish metodi", "geometrik figuralarni o`rganish metodi" va hokazo. hozirgi zamon didaktikasida, jumladan, matematika o`qitish metodikasi fanida ta’lim metodining muammolari umumiy holda hal qilingan bo`lib, u o`zining quyidagi ikki tomoni bilan xarakterlanadi: a) o`qitish (o`qituvchining faoliyati); b) o`rganish (o`quvchilarning ongli bilish faoliyati). ta’lim jarayoni o`qitish va o`rganishdan iborat bo`ladigan bo`lsa, u holda o`qitish (o`quvchilarning bilish faoliyatlarini boshqarish va tekshirishga doir axborot turlari, usul va vositalari), o`rganish (o`quv materialini o`quvchilar tomonidan o`zlashtirishning turlari, usul va vositalari) metodlari o`zaro bir-biri bilan uzviy aloqadorlikda bo`lib, maktabda …

2 / 5

ni aniqlash jarayonida matematiklar izlanishning ilmiy metodlaridan vosita sifatida foydalanadilar. matematikadagi izlanishning ilmiy metodlari bir vaqtning o`zida matematikani o`qitishdagi ilmiy izlanish metodlari vazifasini ham bajaradi. o`qitishdagi ilmiy izlanish metodlari quyidagilardan iboratdir. 1. tajriba va kuzatish; 2. taqqoslash; 3. analiz va sintez; 4. umumlashtirish; 5. abstraksiyalash; 6. aniqlashtirish; 7. klassifikatsiyalash. 2.1. tajriba va kuzatish metodi. ta‘rif. matematik ob’ektdagi narsalarning xossalari va ularning o`zaro munosabatlarini belgilovchi metod kuzatish deyiladi. misol. o`quvchilarga bir necha figurani ko`rsatib, bu figuralar ichidan o`q simmetriyasiga ega bo`lgan geometrik figuralarni ajrating deb buyursak, o`quvchilar barcha figuralarni ko`rib chiqib quyidagicha xulosaga kelishlari mumkin. figuralar ichida o`zidan biror o`qqa nisbatan ikki qismga ajragan figuralar bo`lsa hamda ularni ana shu o`q bo`yicha buklaganda qismlar ustma-ust tushsa, bunday figuralar simmetrik figuralar bo`ladi. ammo boshqa figuralarda o`zlarini teng ikkiga bo`luvchi to`g`ri chiziqlar bo`lmasligi mumkin. u holda bunday figuralar nosimmetrik figuralar bo`ladi. biz figuralardagi bunday xossa va ular orasidagi munosabatlarni kuzatish orqali figuralarni simmetrik …

3 / 5

ajriba orqali tekshirib ko`radilar. masalan: 4=221; 6 = 321; 25 = 551; 36 = 33221; kuzatish va tajriba natijasida tub va murakkab sonlarni qonun va qoidalari o`quvchilarga tushuntiriladi. 2.2. taqqoslash metodi. ta‘rif. o`rganilayotgan matematik ob’ektdagi narsalarning o`xshash va farqli tomonlarini aniqlovchi metod taqqoslash metodi deyiladi. taqqoslash metodi ham ilmiy izlanish metodlaridan biridir. taqqoslash metodini matematika darslarida o`rganilayotgan mavzu materiallariga tadbiq qilishda quyidagi prinsiplarga amal qilinadi: 1) taqqoslanayotgan matematik tushunchalar bir jinsli bo`lishi kerak; 2) taqqoslash o`rganilayotgan matematik ob’ektdagi narsalarning asosiy xossalariga nisbatan bo`lishi kerak. 1-misol. uchburchak figurasi bilan to`rtburchak figurasi taqqoslaganda ularning o`xshash tomonlari: uchlari, burchaklari; ularning o`zaro farqli tomonlari: a) uchburchakda uchta uch va uchta tomon; b) to`rtburchakda to`rtta uch va to`rtta tomondan iboratligi aniqlanadi. bu misolda taqqoslashning ikkala prinsipi ham bajarildi, ya’ni uchburchak va to`rtburchak figuralari bir jinsli tushunchalar bo`lib, ikkalasi ham ko`pburchakning xususiy hollaridir hamda taqqoslash metodi ikkala figuraning asosiy xossalariga nisbatan amalga oshirildi. 2-misol. 8-sinf algebra …

4 / 5

ormulasi keltirib chiqariladi: an = an-1 + d = a1 + (n – 2)d + d = a1 + (n – 1)d 2.3. analiz va sintez metodi. ta‘rif. noma’lumlardan ma’lumlarga tomon izlash metodi analiz deyiladi. analiz metodi orqali fikrlashda o’quvchi quyidagi savolga javob berishi kerak: "izlanayotgan noma’lumni topish uchun nimalarni bilish kerak?" analiz metodini psixologlar bunday ta’riflaydilar: "butunlardan bo’laklarga tomon izlash metodi analiz deyiladi". teorema. ikki son yig’indisining o’rta arifmetigi shu sonlar o’rta geometrigidan kichik emas. isboti. analiz misol. quyidagi tenglama analiz metodi bilan echilsin: bu tenglamaning echimini topishning o’zi noma’lumdan ma’lumga tomon izlanish demakdir. bu tenglama x > 3 va x 4 larda ma’noga egadir. lg2(x+1)=2lg(x-3), x2 - 8x + 7 = 0 lg2(x+1)=lg(x-3)2, x1 = 7 2(x+1)=(x-3)2, x2 = 1 2x + 2 = x2 – 6x + 9 bu erda x>3 bo’lgani uchun x2=1 yechim bo’la olmaydi, shuning uchun x1 = 7 yagona echimdir. ta‘rif. ma’lumlardan noma’lumlarga …

5 / 5

= (x – 3)2, lg(2(x+1)) = 2  lg(x - 3)|: lg(x – 3) ≠0. biz sintez metodi yordamida ma’lum bo’lgan x1=7 va x2=1 ildizlarni qanoatlantiruvchi ko’rinishdagi noma’lum tenglamani hosil qildik. 4. analogiya metodi xulosa chiqarish metodlaridan yana biri bu analogiyadir. t a ‘ r i f. o`xshashlikka asoslanib xulosa chiqarish analogiya deyiladi. analogiya bo`yicha xulosa chiqarishni sxematik ravishda quyidagicha tasvirlash mumkin: f figura a, b, c, d, ... xossalarga ega. f1 figura esa a, b, s, ... xossalarga ega bo`lsa, u holda f1 figura ham d xossaga ega bo`lishi mumkin. fikrimizning dalili sifatida quyidagi tengsizlikni isbot qilaylik. har qanday tetraedr uchun (|ab|+|bc|+|ac|) |ac| 2 )3lg( )1(2lg    x x 2 )3lg( )1(2lg    x x 2 1 v a c agar uchburchak uchun o`rinli bo`lgan ana shu xossani unga analogik bo`lgan figura tetraedrga tadbiq qilsak, quyidagi tengsizlik hosil bo`ladi (3 chizma): (|ab| + |bc| + …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"matematika o‘qitishda analiz va sintez metodlari" haqida

ma’ruza 5. matematika o‘qitishda analiz va sintez metodlarnmg o‘rni 1. matematik ta’lim metodlari metod so`zi grekcha so`z bo`lib, "yo`l ko`rsatish" demakdir. "ta’lim metodi" tushunchasi esa hozirgi zamon metodika va didaktika fanlaridagi asosiy tushunchalardan biridir, ammo bu tushuncha yaqin vaqtlarga qadar turli metodik adabiyotlarda turli mazmunda qo`llanib kelinar edi. xix asrga qadar bo`lgan metodik adabiyotlarda "metod" tushunchasi matematika kursining asosiy mazmunini bayon qiluvchi mavzuning tavsifisi sifatida ishlatiladi. masalan, "sonlarni o`rganish metodi", "geometrik figuralarni o`rganish metodi" va hokazo. hozirgi zamon didaktikasida, jumladan, matematika o`qitish metodikasi fanida ta’lim metodining muammolari umumiy holda hal qilingan bo`lib, u o`zining quyidagi ikki tomoni ...

Bu fayl PDF formatida 5 sahifadan iborat (458,4 KB). "matematika o‘qitishda analiz va sintez metodlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: matematika o‘qitishda analiz va… PDF 5 sahifa Bepul yuklash Telegram