nomoddiy aktivlarning iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyati

PDF 26 pages 294.8 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 294.8 KB

File type PDF

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

kurs ishi mavzu: korxonaning nomoddiy aktivlari tahlili kirish i.bob.nomoddiy aktivlarning iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyati 1.1. nomoddiy aktivlarning mohiyati va tarkibi 1.2. nomoddiy aktivlar auditini tashkil etish va o‘tkazishning umumiy tartibi ii.bob. korxonada nomoddiy aktivlarni boshqarishni takomillashtirish yo‘nalishlari 2.1. raqamli iqtisodiyot sharoitida nomoddiy aktivlardan samarali foydalanish 2.2. nomoddiy aktivlarning korxona foydaliligiga ta’siri xulosa foydalanilgan adabiyotlar i.bob.nomoddiy aktivlarning iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyati 1.1. nomoddiy aktivlarning mohiyati va tarkibi respublikamizda iqtisodiyotning bozor munosabatlariga o‘tishi tufayli korxona mablag‘lari va mablag‘lar manbalarini, shuningdek, ularning harakatini buxgalteriya hisobida aks ettirish uslubida ham sezilarli o‘zgarishlar ro‘y berdi. buxgalteriya hisobining obyekti bo‘lgan va tegishli nazorat o‘rnatilishini talab etuvchi xo‘jalik mablag‘larining yangi turlari paydo bo‘ldi. bozor islohotlarining chuqurlashtirilishi va iqtisodyotning erkinlashtirilishi tufayli korxonalar, firmalar va aksiyadorlik jamiyatlarining xo‘jalik yuritish amaliyotida mulkchilik va muomalalarning yangicha turlari kirib kelmoqda. bulardan biri nomoddiy aktivlardir. nomoddiy aktivlarga patentlar, litsenziyalar, «nou-xou», savdo markalari, tovar belgilari, sanoat namunalari, dasturiy ta’minot, gudvill, tashkiliy xarajatlar, franshizalar, mualliflik …

2 / 26

lib, xususan ularni hisobga olish va hisobotda aks ettirish hamda auditorlik tekshiruvidan o‘tkazish bo‘yicha yagona xalqaro va milliy standartlarning yo‘qligi hamda bu muammolar bo‘yicha davom etib kelayotgan printsipial kelishmovchiliklar bundan dalolat beradi. xususan, bizning respublikamizda ham nomoddiy aktivlarni auditorlik tekshiruvidan o‘tkazish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatmalar hali ishlab chiqilmagan. hozirgi kunda nomoddiy aktivlarni hisobda va hisobotda aks ettirish masalalariga sezilarli darajada e’tibor kuchaydi. bular iqtisodiy aloqalarning rivojlanishi va chet el investitsiyalarining ko‘plab jalb qilinishi, moliya bozorlarining rivojlanishi; jahon iqtisodiyotida yakkahokimlik uchun raqobatli kurashning kuchayishi, fan-texnika taraqqiyotining jadallashishi va murakkablashuvi kabi jahon iqtisodiy taraqqiyoti umumiy tendensiyalarining qonuniy oqibati hisoblanadi. mavjud me’yoriy hujjatlar va amaliy tajribaga tayangan holda nomoddiy aktivlar auditini quyidagi tartibda o‘tkazish maqsadga muvofiqdir: hisob obyektlarining nomoddiy aktivlar qatoriga to‘g‘ri kiritilganligi, intellektual mulk, sanoat namunalari va shunga o‘xshashlar uchun korxonaga mulkiy huquq beradigan hujjatlarni tahlil qilish, hujjatlarda aks ettirilgan qiymat ko‘rsatkichlarini o‘rganish, nomoddiy aktivlar kirimi, eskirish hisoblash va hisobdan chiqarilishiga doir muomalalarning …

3 / 26

kiston respublikasining tegishli yuridik qonunlari bilan tartibga solib turiladi. nomoddiy aktivlarning o‘ziga xos belgilari quyidagilardan iborat: buyumlashgan ko‘rinishga ega emasligi; uzoq vaqt davomida ishlatilishi; korxonaga foyda keltirish; ularni ishlatishdan olinishi mumkin bo‘lgan foyda hajmining nisbatan yuqori darajadagi noaniqligi. nomoddiy aktivlarning mohiyatiga ko‘ra xususiyatlarini ko‘rib chiqamiz: sanoat intellektual mulk obyektlariga kashfiyot huquqi, sanoat namunalari, tovar belgilari, savdo markalari, xizmat ko‘rsatish belgilari kiradi. kashfiyot huquqi kashfiyot egasiga qaror qabul qilish uchun maxsus berilgan huquqdir. kashfiyotlarni muhofaza qilishning eng ko‘p tarqalgan tizimi ularni patentlashdir. patent - bu yuridik jihatdan tan olingan va ro‘yxatga olingan mutlaq huquqdir. patentga oid huquq uning egasiga tashqaridan boshqa shaxslar aralashmasligi sharti bilan patent amal qiladigan buyumdan, jarayon yoki faoliyatdan foydalanish, ularni ishlab chiqarish, sotish va nazorat qilish imkonini beradi. patentning patent organlarida ro‘yxatdan o‘tkazilishi uning himoyalanishiga kafolat bermaydi va u sudda muvaffaqiyat bilan himoyalanmaguniga qadar raqobatbardosh bo‘la olmaydi. shuning uchun ham sudda muvaffaqiyatli himoya qilinishi bilan bog‘liq xarajatlarni …

4 / 26

nziyaga asosan foydalanadigan shaxslarda esa muhofaza hujjatining nusxasi bo‘lishi lozimligini nazarda tutish kerak. xalqaro amaliyotda «nou–xou» tushunchasi bozor oborotida tijorat qadr - qimmatga ega bo‘lgan, istalgan ilmiy, texnikaviy, ishlab chiqarish (tashkil etish va boshqaruv tizimini qo‘shgan holda) axborotlarini o‘z ichiga olishi mumkin. shuningdek, «nou–xou» huquqlari ya’ni texnik-tajriba yoki ishlab chiqarish sirlari ham sanoat mulki obyektlariga taalluqlidir. bunday huquqlar, odatda, yuridik kuchga ega bo‘lgan qandaydir hujjatlar bilan tasdiqlanmaydi, lekin ular tijorat siri hisoblanadi va maxsus muhofaza qilishni talab etadi. amalda axborotlarga monopol egalik qilish huquqning vujudga kelishiga asos bo‘lib xizmat qiladi. «nou - xou» ni muhofaza qilish shartlari quyidagilardan iborat. birinchidan, axborotning uchinchi shaxsga ma’lum bo‘lmasligi uning tijoriy qadr-qimmatiga zarur shart - sharoit (zamin) bo‘lib xizmat qiladi. ikkinchidan, u uchinchi shaxslarning bemalol kirishlari uchun yopiq bo‘lishi kerak (qonun asosida). uchinchidan, axborot egasi uning maxfiyligini muhofaza qilish uchun zarur chora - tadbirlarni qo‘llashi lozim. ushbu maxfiylik shartlaridan birortasining buzilishi axbrot egasini uni …

5 / 26

kengaytirish, ro‘yxatdan o‘tkazish yoki sudda himoya qilish natijasida yuzaga kelgan summalar ham kapitallashtiriladi. shu tariqa kapitallashtirilgan summalar savdo markasining foydali xizmat qilishi muddati mobaynida yoki ushbu muddatlardan qaysi biri nisbatan qisqa bo‘lib chiqishidan kelib chiqqan holda - 40 yil mobaynida amortizatsiya qilinishi lozim. tovar belgilari birorta korxona tovar (xizmat)larini boshqa korxonalar tovarlari yoki xizmatlaridan farqlash uchun xizmat qiladigan belgilardir. ular og‘zaki, tasviriy, hajmli va boshqacha ko‘rinishlarda bo‘lishlari mumkin. asosiy faoliyati har xil xizmat ko‘rsatishdan iborat bo‘lgan (mehmonxona, turistik byuro, transport korxonasi va shunga o‘xshash) tashkilotlar tomonidan foydalanadigan xizmat ko‘rsatish belgilari ham tovar belgilariga tenglashtirilgan. tovar belgilari va xizmat ko‘rsatish belgilari ishlatiladigan tovarlar yoki ko‘rsatiladigan xizmatlarga maxsus (alohida) huquqqa egalikni tasdiqlaydi. bu belgilar tovarlarga yoki qadoqlangan idish (upakovka)larga, chizmalarga, prospektlarga, schyotlarga, blankalarga, tovarlarni kuzatuvchi yoki ularni sotishga doir muomalalar bilan bog‘liq hujjatlar yorliqlariga tushiriladi. tovar belgisi guvohnomasi tovar belgisidan foydalanadigan shaxsning huquqini tasdiqlovchi muhofaza hujjati hisoblanadi. foydali model ishlab chiqarish vositalari …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nomoddiy aktivlarning iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyati"

kurs ishi mavzu: korxonaning nomoddiy aktivlari tahlili kirish i.bob.nomoddiy aktivlarning iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyati 1.1. nomoddiy aktivlarning mohiyati va tarkibi 1.2. nomoddiy aktivlar auditini tashkil etish va o‘tkazishning umumiy tartibi ii.bob. korxonada nomoddiy aktivlarni boshqarishni takomillashtirish yo‘nalishlari 2.1. raqamli iqtisodiyot sharoitida nomoddiy aktivlardan samarali foydalanish 2.2. nomoddiy aktivlarning korxona foydaliligiga ta’siri xulosa foydalanilgan adabiyotlar i.bob.nomoddiy aktivlarning iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyati 1.1. nomoddiy aktivlarning mohiyati va tarkibi respublikamizda iqtisodiyotning bozor munosabatlariga o‘tishi tufayli korxona mablag‘lari va mablag‘lar manbalarini, shuningdek, ularning harakatini buxgalteriya hisobida aks ettirish uslu...

This file contains 26 pages in PDF format (294.8 KB). To download "nomoddiy aktivlarning iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: nomoddiy aktivlarning iqtisodiy… PDF 26 pages Free download Telegram