xotiraning fiziologik va neyrofiziologik asoslari.

PPTX 21 pages 1.4 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

xotiraning fiziologik va neyrofiziologik asoslari. inson xotirasining qonuniyatlarini o’rganish 01 02 bolalarda xotiraning yuksak shakllari anterograd, retrograd va anteroretrogra d amneziya 04 xotiraning fiziologik asoslari 03 inson xotirasining qonuniyatlarini o’rganish inson xotirasining qonuniyatlarini o’rganish psixologiya fanining markaziy masalalaridan biri bo’lib shisoblanadi. ma'lumki, insonning shar qanday kechinmasi, shatto xatti- sharakatlari uzoq muddat ongda saqlanib, ma'lum bir sharoitda qayta namoyon bo’luvchi izlar qoldiradi. shuning uchun xotira deganda, insonga tabiat, jamiyat, koinot tog’risida ma'lumot, xabar, axborat va taassurot to’plash imkonini baradigan shamda ilgarigi tajriba izlarining esda olib qolinishi, esda saqlanishi, qayta esga tushirilishi, eslashi, tanishi tushuniladi. bunga boqliq ravishda psixologiya fani oldida xotira jarayonlarini o’rganish iblan aloqador bo’lgan qator murakkab muammolar, masalalar tadqiq qilish vazifasi turibdi. bular quyidagalardan iboratdir: izlar qanday esda olib qolinadi, esda olib qolishning fiziologik mexanizmlari qanday, esda olib qolishga qanday ob'ektiv (tashqi), sub'ektiv (ichki), tabiiy-biologik va ijtimoiy psixologik sharoitlar ta'sir qiladi va ularning chegaralari qanday kabilar. o’tgan asrning 70-80 …

2 / 21

iri va xx asrning boshlarida amerikalik rushshunos eduard torndaykning tekshirishlari paydo bo’ladi. u birinchilardan bo’lib tekshirish predmeti sifatida shayvonlarda ko’nikmalarni paydo bo’lish jarayonini tanlagan edi. asrimizning birinchi o’n yilligida xotirani tekshirish yangicha ilmiy talqinga ega bo’ldi, uning moddiy asosi tog’risidagi muammolarga moshiyat jishatidan mutlaqo boshqacha yondashish ro’yobga chiqdi. xuddi shu davr xotira psixologiyasida keskin burilish nuqtasini vujudga keltirdi. akademik i. p. pavlov shartli reflekslarni o’rganishning ilmiy metodini taklif etdi. bu narsa, o’z navbatida, bosh miya katta yarim sharlari yangi boqlanishlar paydo bo’lishiga va mustashkamlanishining asosiy fiziologik mexanizmlarini tekshirish imkoniyatini tuqdirdi. ana shunday qilib, ushbu boqlanishlar paydo bo’lishiga va saqlab qolishiga yordam beradigan shart- sharoitlar, shuningdek, boqlanishlarning saqlanishiga ta'sir qiluvchi sholatlar, omillar va mexanizmlar tasvirlab berildi. i. p. palov oliy asab faoliyati ta'limoti va uning asosiy qonunlari xotraning fiziologik mexanizmlariga oid bilimlarning asosiy manbaiga aylanib qoldi. bolalarda xotiraning yuksak (yuqori) shakllari bolalarda xotiraning yuksak (yuqori) shakllarini birinchi marta tadrijiy ravishda tadqiqot …

3 / 21

da olib qolishning yoritdilar, faoliyat murakkab maqsadiga boqliqligini materialni esda olib qolishning oqilona usullarini ko’rsatib berishga muvofiq bo’ldilar. ularning tadqiqotlari tog’risida boshqa bobda batafsil to’xtalib o’tamiz, shuning uchun shozir umumiy tasnif bilan cheklanamiz, xolos. xotirani psixologik tekshirishlarda qanchalik yuksak muvaffaqiyatlarga erishgandan qat'i nazar izlarning saqlab qolish jarayoni uning sholatlari va shodisalar tabiati noma'lumligicha qolavergan. bu fan tarmoqida uzilishlar bir necha davr shukm surib yeklgan. mazkur sholatning turli shaklda talqin qilish mumkin, lekin shech mashal uni saqlash tog’risida muloshaza yuritib bo’lmaydi. ushbu muammo faqatgina oxirigi o’ttiz yil ichida izlarning saqlanishi uchun zarur bo’lgan miya qismlarini ajratib ko’rsatuvchi va esda olib qolishning va unutishning asosida yotuvchi mexanizmlarni ko’rsatib beruvchi tekshirishlar o’tkazila boshlandi. quyida ana shu masalalar tog’risida muloshaza yuritiladi shamda ilmiy-amaliy jishatlari yuzasidan dalillar keltiradi. xotiraning fiziologik asoslari 1. asab tizimida izlarning saqlanishi qo’zqatuvchi ta'siri ostida shosil qilingan izlarning uzoq muddat saqlanish shodisasining shayvonot olamini taraqqiyoti jarayonida namoyon bo’lish xususiyati tadqiqotchilar tomonidan …

4 / 21

icha, ko’p vaqt bir xil signalni takrorlab turish natijasida insonning unga moslashishi, ya'ni orientir refleksning so’nishiga befarqlikka olib boradi (e. n. boyko, ye. n. sokolov va boshqalar). rushshunos ye. n. sokolovning fikricha, bunday odatlanish, ko’nikish shodisasini aloshida olingan neyronning ko’p marotaba ta'sir etgan qo’zqatuvchiga berayotgan javobini tekshirish davomida kuzatish mumkin. shuni aloshida ta'kidlab o’tish kerakki, kuzatuvchining xarakteri yoki intensivligini biroz o’zgartirish jarayoni orientir refleksini qayta vujudga keltiradi. e. n. sokolov olib borgan tekshirishlari shuni ko’rsatdiki, ilgari surgan orientir refleksining qayta tiklanishi faqatgina qo’zqatuvchining xarakterini o’zgartirilgan zashoti emas, bilki ma'lum vaqt o’tgandan so’ng sham ko’zatish mumkin. agar teshiruvchilarda aloshida bir qo’zqatuvchiga nisbatan moslashish paydo qildirilgan, salgina qo’zqatuvchining jadalligini, ta'sir etish vaqti yoki xarakteri o’zgartirilsa, u sholda orientir refleksining vegetativ yoki elektrofiziologik simtomlari qayta tiklanadi. bu orientir refleksining qayta tiklanishi uning so’ngganidan uzoq muddat o’tgandan keyin sham kuzatiladi. nerv tizimsi ilgarigi kuzatuvchilarning izlarini aniq saqlay olish qobiliyatiga ega. buning to’laroq dalillash maqsadida …

5 / 21

rilgan, unga javob tariqasida qo’lning qisishi kerak bo’lgan. ular faqat shu signalga javob berib, boshqa signalga qo’l xarakatlari qilmasliklari zarur edi. tajribaning navbatdagi bosqichida sinaluvchilarga shu balandlikdagi, lekin intensivligi 5 db dan 30 db gacha bo’lgan turli tovushlar berilgan. bunda bir davrning o’zida elektroensefalogramma, elektromiogramma, terigalvanik reaksiyalar qayd qilib borilgan. ushbu tajriba oradan ikki, turt va yigirma besh kun o’tgandan so’ng qaytatdan takrorlangan, lekin bir marotaba berilgan etalon qayta takror namoyon bo’lmagan. tajriba natijalarining ko’rsatishiga qaraganda, bir marotaba ko’rsatilgan etalon sinaluvchilarda uzoq vaqt davomida saqlanib qolgan va undan so’ng sham ular etalonga mos signallarga aniq elektrofiziologik va sharakat reaksiyalarini bildirganlar. keltirilgan tajriba natijalari shuni ko’rsatdiki, inson miyasi bir marta berilgan qo’zqatuvchining izini o’zoq vaqt aniq saqlashi mumkindir. shunisi ajablanarliki, izlarning aniqligi vaqt o’tishi bilan yo’qolmaydi, balki u borgan sari kuchayib boradi. 2. izlarning "konsolidasiyalanish" jarayoni. yuqorida biz inson miyasiga ta'sir qilgan qo’zqovchilarning izi esda olib qolinishini ko’rib o’tgan edik. navbatdagi …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotiraning fiziologik va neyrofiziologik asoslari."

xotiraning fiziologik va neyrofiziologik asoslari. inson xotirasining qonuniyatlarini o’rganish 01 02 bolalarda xotiraning yuksak shakllari anterograd, retrograd va anteroretrogra d amneziya 04 xotiraning fiziologik asoslari 03 inson xotirasining qonuniyatlarini o’rganish inson xotirasining qonuniyatlarini o’rganish psixologiya fanining markaziy masalalaridan biri bo’lib shisoblanadi. ma'lumki, insonning shar qanday kechinmasi, shatto xatti- sharakatlari uzoq muddat ongda saqlanib, ma'lum bir sharoitda qayta namoyon bo’luvchi izlar qoldiradi. shuning uchun xotira deganda, insonga tabiat, jamiyat, koinot tog’risida ma'lumot, xabar, axborat va taassurot to’plash imkonini baradigan shamda ilgarigi tajriba izlarining esda olib qolinishi, esda saqlanishi, qayta esga tushirilishi, eslashi, tanis...

This file contains 21 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "xotiraning fiziologik va neyrofiziologik asoslari.", click the Telegram button on the left.

Tags: xotiraning fiziologik va neyrof… PPTX 21 pages Free download Telegram