manbalarning turlari

DOCX 10 pages 23.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: manbalarning turlari reja 1. kirish 2. manba tushunchasi va uning mazmuni 3. manbalarni tasniflash mezonlari 4. manbalarning turlari (yozma, moddiy, og'zaki, tasviriy) 5. xulosa kirish har qanday xalqning tarixi, madaniyati va ijtimoiy hayotini o‘rganishda manbalar asosiy rol o‘ynaydi. tarix fanining eng muhim bo‘limlaridan biri bo‘lgan manbashunoslik aynan shu manbalarni o‘rganish, tahlil qilish va ular orqali tarixiy haqiqatni tiklash bilan shug‘ullanadi. tarixiy jarayonlarni to‘g‘ri anglash uchun mavjud manbalarni to‘g‘ri tasniflash, ularning kelib chiqish xususiyatini, mazmunini va ahamiyatini aniqlash zarur. shu maqsadda manbashunoslikda turli manba turlari ajratiladi. manbalar turlicha shaklda bizgacha yetib kelgan: yozma yodgorliklar, arxeologik topilmalar, og‘zaki rivoyatlar, etnografik materiallar, tasviriy va me’moriy yodgorliklar, hamda zamonaviy elektron manbalar. ularning har biri o‘ziga xos ma’lumot berish xususiyatiga ega bo‘lib, tarixni turli jihatdan yoritishga imkon yaratadi. manba — bu o'tgan davr voqealari, voqealari, shaxsiy yoki ijtimoiy jarayonlar haqida ma'lumot beruvchi hujjatlar, hujjatlar, yozma yodgorliklar, material materiallar, tasviriy manbalar va og'zaki rivoyatlardir. manba …

2 / 10

madaniyati manba hozirgi davrda manbasi yanada kengaygan. ilgari manbalar asosan yozma yoki moddiy shaklda bo'lgan bo'lsa, bugungi kunda elektron, hisob, audio va video shakldagi manbalar ham ilmiy ahamiyat kasb etadi. internet saytlari, saqlanadi arxivlar, onlayn kutubxonalar, elektron jurnallar ham zamonaviy manba sifatida qadr. shu tariq, manba tushunchasi zamon bilan birga rivojlanib, yangi shakllarda na umuman olganda, manba – bu insoniyat tarixini, madaniyatini va ilmiy tafakkurini saqlab qoluvchi, o'tmishdan hozirgacha yetib kelgan eng muhim bilim manbai. bugungi kunda har bir narsani o‘rganish jarayonida ularni ma’lum bir tizmga solish, tartiblash katta ahamiyatga ega hisoblanadi. chunki bu o‘rganuvchilar uchun qulayliklarni yaratadi. inson ongi aralash narsalarni o‘rganishdan ko‘ra ma’lum bir tartibga solingan narsalarni o‘rganishga moyil bo‘ladi. shundan kelib chiqib tasnif, klassifikatsiya tushunchalariga biroz to‘xtalib o‘tsak. tasnif-(arab.-saralash, tartibga solish), klassifikatsiya-ilm yoki inson faoliyatining biror sohasiga oid o‘zaro bir xil tushunchalar sistemasi. tasnif deyilganda “narsa va hodisalarni ularning o‘ziga xos belgi, xususiyatlariga qarab tur, turkum va …

3 / 10

flar bir-biridan farq qiladi. tabiiy tasnif obyektlarning muhim belgilariga asoslanadi(mas., kimyoviy elementlarning davriy sistemasi). u ilmiy tadqiqotning natijasi va muhim vositasi bo‘lib, bilish jarayonida katta ahamiyatga ega. sun’iy tasnif asosida obyektlarning nomuhim belgilari yotadi va turli-tuman predmetlarni tartibga solish uchun xizmat qiladi (mas., kutubxonada kitoblarni alfavit bo‘yicha joylashtirish). tasnifda mantiqdagi bo‘lish qoidalariga qat’iy rioya qilish lozim. tasniflash davr o‘tishi bilan o‘rganilayotgan obyekt haqidagi bilimlarimizning rivojlanishiga mos ravishda takomillashtirilib, tuzatilib, rivojlantirilib boriladi. tasniflash har bir tushunchaning tafakkur tizimidagi o‘rnini aniqlab beradi. tasniflash natijasida hosil bo‘lgan bilim predmetning asosiy xususiyatlari hamda ular o‘rtasidagi munosabatlarni aniqlashga imkon yaratadi va bu bilimlar tartibga solingan bilim hisoblanadi. bilimlarning kelib chiqishi, ilmlar tartibi, strukturasi va o‘zaro munosabatini o‘rganishda fanlar tasniflashi muhim ahamiyatga ega bo‘lib, bu masala tarixiy manbalarni, ularning umumiy xarakteri, o ‘tmishni o ‘zida aks ettirishiga qarab quyidagi olti asosiy guruhga bo‘lish mumkin. . yozma manbalar yozma manbalar tarixiy manbalarning muhim va asosiy turidir. insonning …

4 / 10

aliklarini ko‘rib chiqamiz. aksariyat yozma asarlar nasrda ijod etilgan. ayrim tarixiy asarlar, jumladan, abulqosim firdavsiyning «shohnoma», muhammad solihning «shayboniynoma» asari she’riy yo‘nalishda yozilgan. ijtimoiy-siyosiy, ayniqsa, iqtisodiy munosabatlarga oid masalalarni o ‘rganishda rasmiy hujjat, moliyaviy-hisobot daftar va yozishmalarning ahamiyati benihoya kattadir. rasmiy hujjatlar ijtimoiy-siyosiy hayotni m a’lum yuridik shaklda bevosita va ko‘p hollarda aynan qayd etishi bilan qimmatlidir. lekin ularning orasida, ayniqsa, rasmiy yozishmalarda soxtalari ham uchrab turadi. shuning uchun ham ulardan foydalanilganda diqqat-e’tibor va zo‘r ehtiyotkorlik talab qilinadi. hujjatlar ustida ish olib borganda, undan biron ijtimoiy-siyosiy voqea yoki faktni talqin etish uchun foydalanish jarayonida, bittasi bilan kifoyalanmasdan, o ‘xshash bir necha hujjat, manbalarni qo'shib o ‘rganmoq zarur. chunki, bitta hujjatda faqat bir kelishuv yoki fakt ustida gap boradi. shuning uchun faqat bir huijat bilan m a’lum ijtimoiy-siyosiy masala ustida qat’iy fikr yuritib, umumlashtirib qat’iy xulosaga kelib bo‘lmaydi. ikkinchi guruh asarlar to ‘g‘risida shuni aytish kerakki, ular hukmron sinfning topshirig‘i bilan …

5 / 10

chisi erkin oxunjonovning m a’lumotiga ko‘ra, yurtimizda arab istilosiga qadar o ‘n sakkiz yozuv turi mavjud bo'lgan. lekin, afsuski, ko‘hna tariximizni o'zida aks ettirgan yozma yodgorliklarning katta qismi bizning zamonamizgacha yetib kelmagan. ularning ko'pchiligi bosqinchilik urushlari vaqtida, qolaversa tabiiy ofatlar oqibatida yo'q bolib ketgan. uk tarixning ayrim lavhalari o'tmishdan qolgan va insonning ijtimoiy 6 faoliyati bilan bogiiq bo'lgan moddiy yodgorliklarda, aniqrog‘i ularning bizgacha saqlangan qoldiqlari yetib keigan. xullas, moddiy (ashyoviy) manba deganda ibtidoiy odamlar istiqomat qilgan va dafn etilgan joylar, ularning mehnat va urush qurollari, bino va turli inshootlar (qal’a va qasrlar, h am m o m lar va karvonsaroylar, hunarmandchilik ustaxonalari hamda suv inshootlari va boshqalar)ning qoldiqlari, uy-ro'zg'orbuyumlari va zeb-ziynat taqinchoqlari tushuniladi. moddiy yodgorliklarni qidirib topish va o ‘rganish ishlari bilan arxeologiya ilmi (yunon. arxeo — qadimiy, logos — ilm; o'tmish haqidagi ilm; kishilik jam iyatining uzoq o ‘tm ishini o 'rg an u v ch i ilm, qadim …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "manbalarning turlari"

mavzu: manbalarning turlari reja 1. kirish 2. manba tushunchasi va uning mazmuni 3. manbalarni tasniflash mezonlari 4. manbalarning turlari (yozma, moddiy, og'zaki, tasviriy) 5. xulosa kirish har qanday xalqning tarixi, madaniyati va ijtimoiy hayotini o‘rganishda manbalar asosiy rol o‘ynaydi. tarix fanining eng muhim bo‘limlaridan biri bo‘lgan manbashunoslik aynan shu manbalarni o‘rganish, tahlil qilish va ular orqali tarixiy haqiqatni tiklash bilan shug‘ullanadi. tarixiy jarayonlarni to‘g‘ri anglash uchun mavjud manbalarni to‘g‘ri tasniflash, ularning kelib chiqish xususiyatini, mazmunini va ahamiyatini aniqlash zarur. shu maqsadda manbashunoslikda turli manba turlari ajratiladi. manbalar turlicha shaklda bizgacha yetib kelgan: yozma yodgorliklar, arxeologik topilmalar, og‘zaki rivoyatlar...

This file contains 10 pages in DOCX format (23.1 KB). To download "manbalarning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: manbalarning turlari DOCX 10 pages Free download Telegram